Қазақстанда ауылдық аумақтардың орнықты дамуы мәселесі парламент деңгейінде көтерілуде. Шалғай елді мекендердегі тұрғын үй тапшылығы әлі күнге дейін негізгі проблемалардың бірі болып отыр. Осы тұрғыда ауылға арналған тұрғын үй бағдарламасы аталған мәселені жүйелі түрде шешудің ықтимал жолы ретінде қарастырылуда. Бұл бастаманы Мәжіліс депутаты Ерболат Саурықов көтерді. Ол ұсынысын депутаттық сауал аясында мәлімдеді. Оның бағалауынша, қолжетімді тұрғын үйдің жоқтығы жастар мен жас отбасылардың елді мекендерден көшуіне тікелей әсер етеді.
Депутаттың айтуынша, ауыл тұрғындары өз өңірлерінде қалуға дайын. Алайда жеке тұрғын үйдің болмауы оларды қалаға қоныс аударуға мәжбүрлейді. Мұндай жағдай ішкі көші-қонды күшейтеді. Сонымен қатар кадр тапшылығына әкеледі. Нәтижесінде ауылдық аумақтар экономикалық әрі әлеуметтік тұрғыдан біртіндеп әлсірей бастайды.
Жалдамалы тұрғын үйді жекешелендіру: ондаған мың отбасы баспаналы болады
Неліктен қолданыстағы шаралар нәтиже бермей отыр
Елде ауылдық аумақтарды дамытуға бағытталған бағдарламалар іске асырылып келеді. Соның ішінде «Ауыл – Ел бесігі» жобасы жүзеге асуда. Алайда бұл бастамаларда негізгі басымдық инфрақұрылымға берілген. Яғни жолдар, инженерлік желілер мен әлеуметтік нысандар салуға көңіл бөлінген. Ал тұрғын үй құрылысы қосалқы бағыт ретінде қалып отыр. Осы мәселені түбегейлі шешетін жүйелі тәсіл әлі қалыптасқан жоқ.
Депутаттың пікірінше, тұрғын үй мәселесі шешілмейінше, инфрақұрылымға салынған кез келген инвестиция өзінің тиімділігін жоғалтады. Халық ауылдан көшуін тоқтатпайды. Елді мекендер білікті мамандарынан айырылады. Аймақтардың экономикалық негізі әлсірейді. Сондықтан мұндай тұрғын үй бағдарламасын жеке мемлекеттік құрал ретінде бөлу ұсынылып отыр.
Нақты нәтиже берген өңірлік тәжірибе
Оң тәжірибе ретінде Қызылорда облысының мысалы келтірілді. Өңірлік билік көші-қон үдерістерін талдап, қаладағы тұрғын үй құрылысының көлемі мен ауыл жастарының көшуі арасында тікелей байланыс бар екенін анықтаған. Қалаларда тұрғын үй неғұрлым белсенді салынған сайын, ауылдан көшетіндер саны да соғұрлым артқан.
Осыдан кейін облыста басымдықтар қайта қаралды. Құрылыс жұмыстары ауылдық аумақтарға бағытталды. Соңғы үш жылда өңірдің барлық аудандарында шамамен 1 800 пәтер пайдалануға берілді. Ал 2026 жылы тағы 3 600 пәтер салуға бюджеттен 58,7 млрд теңге бөлінді. Бұл тәжірибе ауылға арналған тұрғын үй бағдарламасының көші-қонды тежеуге қабілетті екенін көрсетті.
Әйелдерге арналған «Ұмай» ипотекасы: іске қосу мерзімдері мен жаңа шарттар
Мемлекеттік деңгейде қандай қадамдар ұсынылуда
Тиімді тәсілді кеңінен енгізу үшін бірқатар шара ұсынылды. Ең алдымен, ауылдық елді мекендердің бірыңғай картасын жасау қажет. Оны қалыптастыру кезінде демографиялық көрсеткіштерді ескеру маңызды. Сонымен қатар экономикалық және әлеуметтік әлеуетті бағалау ұсынылады. Мұндай құрал тұрғын үй құрылысын дәлірек жоспарлауға мүмкіндік береді.
Бұдан бөлек, ауылдық аумақтарға бағытталған жеке мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасын әзірлеу ұсынылып отыр. Жаңа механизм қолданыстағы жобаларды толықтыруы тиіс. Оның басты мақсаты – қала сыртында өмір сүру үшін тұрақты жағдай қалыптастыру.
Жастар мен жас отбасыларға ерекше назар аудару ұсынылады. Бұл ауылда еңбек етіп жүрген және өмір сүру жағдайын жақсартқысы келетін азаматтарға қатысты. Олар үшін арнайы тұрғын үй құрылыс жобаларын іске қосу мүмкіндігі қарастырылуда. Сондай-ақ бизнес өкілдерінің қатысуымен мемлекеттік-жекеменшік әріптестікті кеңейту ұсынылады.
Сонымен қатар тұрғын үйді бөлу мәселесі де көтерілуде. Мемлекеттік тұрғын үйді әлеуметтік санаттар бойынша үлестіру ұсынылады. Басымдық аз қамтылған отбасыларға, жас отбасыларға және ауылдық жерге көшуге дайын азаматтарға берілуі тиіс. Олар үшін жеңілдіктер, несиелік тетіктер, инфрақұрылым мен жұмыспен қамтуға қолжетімділік қарастырылады.
Қорытынды
Мәжілісте көтерілген бастама өңірлік дамудағы негізгі сын-қатерлердің бірін айқындайды. Қолжетімді тұрғын үйсіз ауылдық аумақтарда халықты ұстап қалу мүмкін емес. Осыған байланысты ауылға арналған тұрғын үй бағдарламасы стратегиялық шешім ретінде қарастырылуда. Мұндай тәсіл ұзақ мерзімді перспективада демографиялық үдерістерге, еңбек нарығына және өңірлердің орнықтылығына оң әсер етуі мүмкін.
Оқыңыздар: «Алматы жастары» ипотекасы көктемде басталуы мүмкін
Жылжымайтын мүлік әлеміндегі барлық өзекті жаңалықтар — homsters қосымшасында
