Қазақстанда көппәтерлі тұрғын үйлерді басқару жүйесі өзгеруін жалғастырып келеді. ТКШ реформасы бірнеше жылдан бері жүріп жатыр және әлі де қоғам үшін сезімтал тақырып болып отыр. Соған қарамастан, КСК әлі күнге дейін төлем түбіртектерінде және үйлердің күнделікті өмірінде кездеседі. Алайда көптеген тұрғындар кооперативтер жойыла ма, әлде жұмысын жалғастыра ма деген сұраққа нақты жауапты білмейді. Осыны түсіну үшін ең басты нәрсені бірден атап өткен жөн: бүгінгі КСК — бұрын үйреніп қалған құрылым емес.
Соңғы жылдары мемлекет тұрғын үй қорын басқару логикасын түбегейлі өзгертті. Бұрын бірыңғай әмбебап модель қолданылды. Қазір ол тиімсіз деп танылды. Нәтижесінде бір субъектінің үйді жеке өзі басқаруына және қаржыны дербес иеленуіне жол берілмейді. Барлық реформалардың бастауы да дәл осы өзгеріс болды.
Реформалар КСК рөлін қалай өзгертті
Бұрын кооперативтер бірнеше функцияны қатар атқаратын. Олар үйлерді басқарды, қаражат жинады және мердігерлерді бақылап отырды. Алайда мұндай жүйе жиі қақтығыстарға әкелді. Ашықтық төмен болды. Тұрғындардың бақылауы формалды сипатта қалды.
Реформа барысында процестер бөлінді. Енді үйді басқару нысаны бөлек, ал қызмет көрсетуші ұйым бөлек жұмыс істейді. Бұл — жаңа модельдің негізгі айырмашылығы. Осындай жағдайда бүгінгі КСК шешім қабылдайтын орталық болудан қалды. Керісінше, олар орындаушы рөлін атқара бастады.
Осылайша мүдделер теңгерімі өзгерді. КСК өкілеттіктері шарттық сипатқа ие болды. Олардың жауапкершілігі енді тікелей меншік иелерінің шешімдеріне байланысты.
Неке шарты және жылжымайтын мүлік: тұрғын үйді, қаржыны және жүйкені қалай қорғауға болады
КСК-ның бүгінгі құқықтық мәні
Құқықтық тұрғыдан алғанда, КСК бүгінде көппәтерлі тұрғын үйді басқаруға қатыса алатын ықтимал субъект болып саналады. Ол тек келісімшарт болған жағдайда ғана жұмыс істейді. Сонымен қатар, ол таңдалған басқару нысанына бағынады. КСК өз бетінше негізгі шешімдерді қабылдай алмайды.
2026 жылы кооперативтер өз қызметін жалғастыра алады. Алайда ол үшін қайта тіркеуден өту қажет. Сонымен бірге жаңартылған талаптарға сай болуы тиіс. Мемлекет КСК-ның формалды түрде ғана өмір сүруіне жол бермейді. Әрбір кооператив өз қызметінің заңдылығын растауға міндетті.
Олай болмаған жағдайда, тұрғын үй оның қызметінен бас тартуға құқылы. Мұндай тетік реформаның қолданыстағы логикасында бекітілген.
Өтімділігі төмен тұрғын үй: сатып алушы үшін жасырын мүмкіндік
КСК-мен қатар қандай басқару нысандары бар
Тәжірибеде тұрғындар алдымен үйді басқару нысанын таңдайды. Көбінесе ОСИ қолданылады. Жекелеген жағдайларда НСУ пайдаланылады — әдетте бұл пәтер саны аз үйлерге тән. Дәл осы басқару нысаны шешімдердің қалай қабылданатынын, бюджетті кім бекітетінін және ортақ мүліктің қалай бақыланатынын анықтайды.
ОСИ мен НСУ-дың айырмашылығы неде
ОСИ (мүлік иелерінің бірлестігі) заңды тұлға ретінде құрылады. Бұл тұрғындарға үйді тікелей басқаруға, мердігерлерді өз бетінше таңдауға, шығындарды бекітуге және қызмет сапасын бақылауға мүмкіндік береді.
НСУ (тікелей бірлескен басқару) заңды тұлға құруды көздемейді. Бұл форматта меншік иелері шешімдерді бірлесіп қабылдайды және қызмет көрсетуге арналған шарттарды тікелей өздері жасайды. Мұндай модель тұрғындардың белсенді қатысуын талап етеді.
Қызмет көрсетуші ұйымды таңдау
Басқару нысаны таңдалғаннан кейін, меншік иелері қызмет көрсетуші ұйымды анықтайды. Ол КСК, басқарушы компания немесе жеке мердігерлер болуы мүмкін. Маңызды жайт — КСК бүгінде басқару нысаны болып саналмайды, ол тек қызмет көрсетуші құрылым ретінде әрекет етеді. КСК келісімшарт негізінде жұмыс атқарады және тұрғындардың келісімінсіз шешім қабылдай алмайды.
Мұндай тәсіл меншік иелеріне үйдегі процестерге көбірек ықпал етуге мүмкіндік береді. Соның нәтижесінде КСК бәсекелі ортада жұмыс істейді және объектіге автоматты түрде бекітілмейді. Сондықтан қызмет сапасы, қаржының ашықтығы және диалогқа дайын болуы олардың әрі қарай жұмыс істеуіне тікелей әсер етеді.
Коммуналдық қызметтерге аз төлеу жолдары: 2026 жылға арналған тиімді шешімдер
КСК тұрғындардың ескертусіз орындауға міндетті міндеттері
Басқарушы ұйымның міндеттері шағымдардың болуына тәуелді емес. Ең алдымен, КСК ортақ мүліктің сақталуын қамтамасыз етуге тиіс. Оған кіреберістер, шатыр және инженерлік желілер кіреді. Сонымен қатар, іргелес аумақ та осы тізімге енеді.
Жылыту маусымына дайындық алдын ала жүргізілуі керек. Апаттық жағдайларға жедел әрекет ету — базалық стандарт.
Қаржылық бөлігі де міндетті. КСК қаражаттың ашық есебін жүргізуге тиіс. Смета түсінікті болуы қажет. Шығындар құжаттармен расталуы керек. Мердігерлермен жасалған шарттар тексеруге қолжетімді болуы тиіс. Мұның бәрі ұсыным емес, міндетті талап.
КСК өз міндеттерін орындамаса не істеу керек
Бұзушылықтар болған жағдайда, алдымен жазбаша өтініш беру қажет. Бұл формат мәселені және мерзімдерді тіркейді. Ауызша шағымдар, әдетте, нәтиже бермейді. Реакция болмаған жағдайда тұрғындар әкімдік жанындағы тұрғын үй инспекциясына жүгінуге құқылы.
Егер жағдай өзгермесе, келесі қадам — eOtinish арқылы жүгіну. Бұл құрал өтініштердің мерзімі мен жауаптарын бақылауға мүмкіндік береді. Жүйелі бұзушылықтар кезінде тиісті органдарға жүгіну мүмкін. Жекелеген жағдайларда сотқа немесе прокуратураға шағымдануға жол беріледі.
Алайда тәжірибе басқа жолды да көрсетеді. Көп жағдайда басқарушыны ауыстыру тиімдірек. Ол үшін жиналыс өткізіп, көпшілік дауыспен шешім қабылдау жеткілікті. Мұндай тетік реформада тікелей қарастырылған.
Отбасы банкінде депозит аудару – бұл не, кімге қажет және оны қалай жасауға болады
2026 жылы КСК-ның болашағы
Қорытындылай келе, қарапайым тұжырым жасауға болады. КСК бүгін жойылмайды, бірақ бұрынғы мәртебесін де сақтамайды. Олар басқару нарығындағы қарапайым қатысушыларға айналады. Олардың жағдайы жұмыс сапасына және ашықтық деңгейіне тікелей байланысты.
2026 жылы шешуші рөл меншік иелеріне тиесілі. Үйді кім басқаратынын дәл солар анықтайды. Осылайша реформаның басты нәтижесі қазірдің өзінде айқын көрініп отыр.
Сондай-ақ оқыңыз: Үлестік қатысу шарты: жаңа құрылыстан пәтер сатып алар алдында нені тексеру керек
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтарды бақылап, сату жөнінде хабарландырулар орналастырып, арманыңыздағы пәтерді homsters ыңғайлы қосымшасынан табыңыз
