Қазақстанда мемлекеттік аппараттың әлеуметтік тұрақтылығы мәселесі қайта көтерілді. Мәжілісте мемлекеттік қызметшілерді қызметте ұстап қалуға көмектесетін жеке тұрғын үй тетігін іске қосу мүмкіндігін қарастыру ұсынылды. Әңгіме кадрларды қолдау шараларын кеңейту және «мемлекеттік қызметшілерге арналған жеңілдетілген ипотека» бағдарламасын іске қосу туралы болып отыр.
Осы бастамамен Үкіметке депутат Ерлан Стамбеков жүгінді. Оның айтуынша, қоғам тарапынан мемлекеттік қызметшілерге бағытталған сын көбіне орта және төменгі буын қызметкерлерінің нақты жағдайын ескере бермейді. Ал дәл осы қызметкерлер мемлекеттік органдардың күнделікті жұмысын қамтамасыз етіп отыр.
Бүгін негізгі жүктемені кім көтеріп отыр
Депутаттың айтуынша, шешімдердің орындалуын, құжат айналымын және ұйымдастырушылық процестерді негізінен мамандар мен бөлім басшылары жүзеге асырады. Алайда олардың табыс деңгейі өте төмен күйінде қалып отыр. Мұндай қызметкерлердің жалақысы шамамен 180 мың теңгеден басталады. Парламентарийдің пікірінше, бұл көрсеткіш жүктеменің көлемі мен жауапкершілік деңгейіне сай келмейді.
Сонымен қатар, бұған дейін енгізілген факторлық-балдық еңбекақы төлеу жүйесі күтілген нәтижені бермеді. Стамбеков атап өткендей, табыстың өсуі негізінен жоғары басшылыққа әсер етті. Ал мемлекеттік аппараттағы қызметкерлердің басым бөлігі үшін қаржылық жағдай өзгеріссіз қалды. Нәтижесінде жалақыдағы алшақтық одан әрі ұлғайды.
Үлестік қатысу шарты: жаңа құрылыстан пәтер сатып алар алдында нені тексеру керек
Шектеулер мәселені ушықтырып отыр
Жағдайды қосымша табыс табуға қатысты қатаң шектеулер де күрделендіруде. Дәрігерлер мен мұғалімдерден айырмашылығы, мемлекеттік қызметшілердің табысын заңды түрде арттыру мүмкіндігі өте шектеулі. Соның салдарынан олар тұрғын үй мәселесін қоса алғанда, базалық әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ете алмай отыр.
Депутаттың айтуынша, бұл жағдай қызметкерлердің ынтасына тікелей әсер етеді. Бұдан бөлек, кадрлардың кетуін жеделдетіп, мамандар тапшылығына алып келеді. Стамбековтың мәліметінше, кейбір өңірлерде қызметкерлер жетіспеуіне байланысты тұтас бөлімдер толық жасақталмаған жағдайлар да кездеседі.
Депутат қандай шешімдер ұсынады
Осыған байланысты парламентарий Үкіметті жүйелі шараларға көшуге шақырды. Атап айтқанда, ол орта және төменгі буын қызметкерлерінің жауапкершілік деңгейі мен табысы арасындағы теңгерімсіздікті жою үшін еңбекақы төлеу тәсілдерін қайта қарауды ұсынды.
Сонымен қатар, депутат кешенді әлеуметтік ынталандыру жүйесін енгізуді қолдайды. Бұл жүйе медицина, білім беру салаларындағы жеңілдіктерді және ең бастысы — тұрғын үйге қолжетімділікті қамтуы тиіс. Осы тұрғыда «мемлекеттік қызметшілерге арналған жеңілдетілген ипотека» мұндай қолдаудың негізгі элементі ретінде қарастырылады.
Бұдан бөлек, «Отбасы банк» базасында тұрғын үй несиелеу тетігін пысықтау ұсынылды. Депутаттың ойынша, бағдарлама бастапқы жарнаның болмауын, төмен пайыздық мөлшерлемені және банктің сыйақысының бір бөлігін мемлекет есебінен өтеуді көздеуі мүмкін.
Осылайша, бастама мемлекеттік қызметшілердің өмір сүру жағдайын жақсартуға ғана емес, мемлекеттік басқару жүйесінің жалпы тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған. Стамбековтың пікірінше, тұрғын үй мәселесін шешпейінше, кадрларды сақтап қалу мен реформалардың тиімділігі туралы айту қиын.
Нәтижесінде «мемлекеттік қызметшілерге арналған жеңілдетілген ипотека» бағдарламасы кадр тапшылығын азайтып, мемлекеттік қызметтің тартымдылығын арттыратын маңызды әлеуметтік құралдардың біріне айналуы мүмкін.
