Қазақстанда жылжымайтын мүлікті рәсімдеу кезінде алдау жағдайлары жиілеп кетті. Сонымен қатар, тұрғын үймен байланысты алаяқтық жаңа деңгейге шықты: қаскөйлер адамдарды жаңылыстыру және ақша алу үшін мессенджерлер мен әлеуметтік желілерді белсенді қолдануда.
Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, алаяқтар көбіне банк қызметкерлері немесе мемлекеттік органдардың өкілдері ретінде таныстырылады. Олар азаматтармен WhatsApp және басқа да байланыс арналары арқылы хабарласып, ресмилік әсерін тудырады. Бұл ретте бірдей тәсілді қолданады — тұрғын үй кезегі келгенін немесе шұғыл түрде баспанаға қатысты құжаттарды рәсімдеу қажет екенін хабарлайды.
Одан әрі жағдай таныс сценарий бойынша өрбиді. Адамды асықтырып, эмоциясына қысым жасап, «рәсімдеу үшін» жеке деректерді беруді немесе ақша аударуды талап етеді. ИИН, банк картасының нөмірлері, SMS-кодтар сұралады. Кейде тіпті пәтер алу процесін жеделдетуге уәде береді. Алайда мұндай әрекеттердің барлығы заңсыз және алаяқтық белгілері болып табылады.
ІІМ өкілдері атап өткендей, тұрғын үй алу бойынша ресми рәсімдер ешқашан мессенджерлер арқылы жүргізілмейді. Сонымен қатар, банк пен мемлекеттік орган қызметкерлері құпия ақпаратты сұрамайды және «қауіпсіз» шоттарға ақша аударуды талап етпейді. Мұндай өтініштердің барлығы — қауіпті белгі.
Алаяқтардың құрбаны болмас үшін қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтау маңызды. Ең алдымен, бейтаныс қоңыраулар мен хабарламаларға сенбеу керек. Сонымен бірге, өзін ресми ұйым қызметкері ретінде таныстырса да, үшінші тұлғаларға жеке деректерді беруге болмайды. Сондай-ақ белгісіз шоттарға ақша аударудан бас тартқан жөн — бұл алаяқтардың ең кең таралған тәсілдерінің бірі.
Сарапшылар кез келген ақпаратты тек ресми дереккөздер арқылы тексеруді ұсынады. Егер күмән туындаса, бірден құқық қорғау органдарына жүгініп, мән-жайды нақтылаған дұрыс.
Осылайша, қазіргі жағдай азаматтардан жоғары деңгейдегі қырағылықты талап етеді. Цифрлық құралдар өмірді жеңілдеткенімен, жаңа қауіптерді де туындатады. Сондықтан бүгінгі күні өз құқықтарыңызды біліп қана қоймай, алаяқтық схемаларды да тани білу маңызды. Тұрғын үймен байланысты алаяқтық күшейген жағдайда, сақтық — ең тиімді қорғаныс.
Сондай-ақ оқыңыз: Қала құрылысы кадастры: бас жоспарлар цифрлық форматқа көшірілуде
