Тұрғын үй мәселесі елде әлі де ең көп талқыланатын тақырыптардың бірі болып қала береді. Бүгінде көптеген қазақстандық өз қаржылық мүмкіндіктерін мұқият бағалап, қайсысы тиімді болатынын түсінуге тырысады — пәтерді жалға алып тұруды жалғастыру ма, әлде баспана сатып алу үшін несие рәсімдеу ме. Сонымен қатар Қазақстанда ипотека ма, әлде жалдау ма деген сұрақ жылжымайтын мүлік нарығындағы өзгерістер, бағаның өсуі және несиелердің қымбаттауы аясында бұрынғыдан да өзекті бола түсті.
Бүгінде жағдайды түсіну цифрлық сервистердің арқасында әлдеқайда жеңілдеді. Көптеген пайдаланушылар тұрғын үй нұсқаларын мобильді платформалар арқылы іздеп, салыстырып жүр. Мысалы, homsters қосымшасы жалға берілетін және сатылатын жылжымайтын мүлік ұсыныстарын бір уақытта қарауға мүмкіндік береді. Осылайша қолданушылар нарықтағы жағдайды жылдамырақ бағалай алады.
Құрылыс жүріп жатқан үйден пәтерді homsters қосымшасы арқылы қалай таңдауға болады
Неліктен жылжымайтын мүлік нарығы күрделі кезеңді бастан кешіруде
Соңғы жылдары Қазақстандағы тұрғын үй нарығы айтарлықтай өзгерді. Сарапшылардың айтуынша, ипотекалық несие алу шарттары бірнеше жыл бұрынғыға қарағанда әлдеқайда қатаңдады. Нарықтағы ақша әлі де қымбат, ал жеңілдетілген бағдарламалардың лимиттері шектеулі.
Сонымен қатар жағдайға макроэкономикалық факторлар да әсер етеді. Қазіргі уақытта Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі шамамен 18 пайыз деңгейінде сақталып отыр. Бұл көрсеткіш елдегі несиелердің құнына тікелей әсер етеді. Базалық мөлшерлеме жоғары болған кезде банктер ипотеканың пайыздық мөлшерлемесін көтеруге мәжбүр болады. Нәтижесінде несие алу көптеген азаматтар үшін қиындай түседі.
Соған қарамастан нарық жұмысын жалғастырып жатыр. Бүгінде ипотекалық мәмілелердің едәуір бөлігі мемлекеттік бағдарламалар арқылы жүзеге асырылады. Сарапшылардың бағалауынша, барлық ипотеканың шамамен 70 пайызы жеңілдетілген механизмдер арқылы, соның ішінде «Отбасы банк» арқылы рәсімделеді. Ал классикалық нарықтық ипотеканың үлесі салыстырмалы түрде аз болып отыр.
Сонымен қатар тұрғын үй бағасының өсуі де жалғасуда. Соңғы бір жылда жаңа құрылыстардың бағасы орта есеппен 17 пайызға өсті. Ал қайталама нарықтағы тұрғын үй құны 13 пайыздан астам қымбаттады. Әсіресе, Алматы мен Астана сияқты ірі қалаларда баға айтарлықтай көтерілді. Бұл қалаларда бастапқы нарықтағы тұрғын үй бағасы шамамен төрттен біріне өскен.
Бағаның өсуі бірнеше факторға байланысты. Ең алдымен құрылыс материалдарының бағасы қымбаттап жатыр. Сонымен бірге девелоперлердің шығындары да артуда. Бұдан бөлек, құрылыс саласында білікті мамандар тапшылығы байқалады. Мұның бәрі біртіндеп құрылыс құнының өсуіне әсер етеді.
Тұрғын үй құрылысының дамуы: 185 мың отбасы жаңа баспанаға қол жеткізді
Қай жағдайда жалдау тиімді болуы мүмкін
Осындай жағдайда кейбір қазақстандықтар жалға тұруды қауіпсіз нұсқа ретінде қарастыра бастайды. Егер жоғары пайызбен берілетін нарықтық ипотека туралы айтатын болсақ, онда ай сайынғы төлем жалдау бағасынан әлдеқайда жоғары болуы мүмкін.
Сарапшылардың бағалауынша, пайыздық мөлшерлеме 18 пайыз немесе одан жоғары болған кезде ипотека бойынша ай сайынғы төлем кейде жалдау бағасынан бір жарым немесе екі есе артық болуы мүмкін. Ұзақ мерзімде бұл банкке төленетін артық төлемнің айтарлықтай өсуіне әкеледі.
Сонымен қатар жалға тұру белгілі бір икемділік береді. Адам қажет болған жағдайда ауданын өзгерте алады. Сондай-ақ жұмысқа немесе оқу орнына жақынырақ көшу мүмкіндігі бар. Бұдан бөлек, табыс деңгейіндегі өзгерістерге де тез бейімделуге болады. Сондықтан көптеген пайдаланушылар алдымен жалдау нарығын зерттеп, таңдалған аудандағы тұрғын үйдің нақты бағасын бағалайды.
Қазақстандағы тұрғын үй мәмілелері баяулады: нарық сақтық танытып отыр
Қай жағдайда ипотека тиімді болуы мүмкін
Дегенмен жағдай сатып алушы жеңілдетілген ипотекалық бағдарламаға қатыса алатын кезде өзгереді. Мұндай жағдайда пайыздық мөлшерлеме нарықтық деңгейден әлдеқайда төмен болуы мүмкін. Нәтижесінде ай сайынғы төлем жалдау бағасына жақындайды.
Осындай жағдайда пәтер сатып алу тиімді стратегияға айналуы мүмкін. Өйткені жалдау ақысынан айырмашылығы, ипотека бойынша төлемдер біртіндеп жеке актив қалыптастырады. Сонымен қатар уақыт өте келе жылжымайтын мүліктің бағасы өсуі мүмкін.
Дәл осы жерде негізгі сұрақ қайта туындайды — Қазақстанда ипотека ма, әлде жалдау ма. Бұл сұраққа әмбебап жауап жоқ. Барлығы отбасының қаржылық жағдайына, табыс деңгейіне және ипотекалық бағдарламалардың шарттарына байланысты.
Астанада және Алматыда пәтер бағасы: құнға шын мәнінде не әсер етеді
Шешімді қалай қауіпсіз қабылдауға болады
Сарапшылар жылжымайтын мүлік сатып алу мәселесіне барынша мұқият қарауға кеңес береді. Ең алдымен қаржылық жүктемені дұрыс есептеу қажет. Ипотека бойынша ай сайынғы төлем отбасының жалпы табысының 30–40 пайызынан аспауы тиіс.
Сонымен қатар қаржылық қауіпсіздік қорын қалыптастырған дұрыс. Яғни күтпеген жағдай туындаса, бірнеше ай бойы ипотеканы төлеуге жеткілікті қаражат болғаны жөн.
Бұдан бөлек қосымша шығындарды да ескеру қажет. Пәтер сатып алу көбіне жөндеу жұмыстарына, сақтандыруға және банктік комиссияларға байланысты шығындарды талап етеді. Сондықтан әлеуетті сатып алушы мәміленің толық бюджетін алдын ала есептеп алғаны дұрыс.
Қорытындысында қайсысы тиімді
Ақырында сатып алу мен жалдау арасындағы таңдау әр адамның жеке жағдайына байланысты болады. Егер ипотека жеңілдетілген мөлшерлемемен қолжетімді болса, тұрғын үй сатып алу ұзақ мерзімді перспективада тиімді болуы мүмкін. Ал нарықтық пайыздар жоғары болған жағдайда жалға тұру кейде анағұрлым ұтымды нұсқа болып қала береді.
Сондықтан көптеген сарапшылар алдымен нарықты мұқият зерттеуді ұсынады.
Осылайша Қазақстанда ипотека ма, әлде жалдау ма деген сұраққа жауап бергенде тұрғын үй бағасын ғана емес, экономикалық жағдайды, несиелеу шарттарын және жеке қаржылық мүмкіндіктерді де ескеру маңызды.
Дұрыс шешім қабылдау үшін сатып алушы қолжетімді тұрғын үй нұсқаларын салыстыруы керек. homsters қосымшасында жаңа тұрғын үй кешендерін қарап, пәтер жоспарларын зерттеп, сонымен бірге қайталама нарықтағы ұсыныстарды бағалауға болады. Мұндай тәсіл қазіргі табыс деңгейінде пәтер сатып алу қаншалықты мүмкін екенін түсінуге көмектеседі.
Сондай-ақ оқыңыз: Қазақстандағы мемлекеттік тұрғын үй: 2026 жылы пәтер алудың барлық жолдары
