Қазақстанда қолжетімді пәтерлерді бөлу тәртібі өзгерді. Енді мемлекеттен берілетін тұрғын үйге өтінімді тек жеңілдік санатындағы азаматтар ғана бере алмайды. Мұндай құқық соңғы бес жылда атында жылжымайтын мүлкі болмаған кәмелетке толған азаматтарға да беріледі. Алайда есепке қою пәтерді тез алуға кепілдік бермейді. Жүйе өтініш берушінің санатын, отбасының табысын, тіркелген күнін және өңірдегі дайын тұрғын үйдің бар-жоғын ескереді.
Жүйе не үшін өзгерді
Бұрын тұрғын үй кезегін әкімдіктер жүргізетін. Сондықтан деректер қайталануы мүмкін еді, ал өтініштер ұзақ қаралатын. Сонымен қатар мәліметтердің бір бөлігі қолмен тексерілді. Бұл өтініш берушілер үшін де, мемлекеттік органдар үшін де процесті қиындатты.
Реформадан кейін бұл функциялар Отбасы банкіне берілді. Банк ақпаратты бірыңғай цифрлық жүйеге біріктірді. Енді өтініш беруші бірнеше ведомствомен емес, бір платформа арқылы жұмыс істейді. Жүйе деректердің басым бөлігін мемлекеттік базалар арқылы өзі тексереді.
Осының арқасында процесс түсінікті әрі ашық бола түсті. Сонымен қатар жаңа модель өтініш қабылдаумен ғана шектелмейді. Ол әкімдіктер кезекте тұрған азаматтар үшін салатын пәтерлерді бөлуге де қатысады.
Ипотекалық сақтандыру қарыз алушының берешегін қашан өтей алады
Кім өтініш бере алады
Есепке Қазақстанның кәмелетке толған азаматтары тұра алады. Негізгі шарт — соңғы бес жыл ішінде меншігінде тұрғын үйдің болмауы. Сондай-ақ апатты үй иелері де өтініш бере алады. Бірақ мұндай баспана жалғыз тұрғын үй болуы және ресми түрде тұруға жарамсыз деп танылуы керек.
Алайда мемлекет ең алдымен әлеуметтік осал санаттарды қолдайды. Оларға көпбалалы отбасылар, жетім балалар және I, II топтағы мүгедектігі бар адамдар жатады. Сондай-ақ тізімге мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасылар, ардагерлер, жесірлер мен тұл ер азаматтар кіреді. Бөлінетін тұрғын үйдің кемінде 70%-ы осы санаттарға бағытталады.
Өтініш қалай беріледі
Өтінім orken.otbasybank.kz порталы арқылы онлайн беріледі. Жүйеге кіру үшін ЭЦҚ немесе Mobile ID қажет. Авторизациядан кейін пайдаланушы жеке кабинетте өтініш толтырады. Содан кейін жүйе деректерді тексеруге жібереді.
Мәліметтердің басым бөлігін платформа өздігінен алады. Ол тұрғын үйдің бар-жоғын, отбасы құрамын және тіркеуді тексереді. Сонымен қатар жүйе есепке қоюға қажет басқа деректерді де салыстырады. Сондықтан өтініш берушіге бұрынғыдай көп құжат жинаудың қажеті жоқ.
Ажырасқаннан кейінгі ипотека мен несие: пәтер мен қарыз кімге қалады
Кезекте тұрғандарға қандай бағдарламалар қолжетімді
Есепке қойылғаннан кейін азамат әртүрлі қолдау түрлеріне үміт арта алады. Барлығы отбасының табысына, өтініш берушінің санатына және бөлу шарттарына байланысты. Сонымен қатар нақты өңірде қандай пәтерлер бар екені де маңызды.
Жалға берілетін тұрғын үй табысы төмен азаматтарға арналған. Мұндай пәтерлер бастапқы жарнасыз беріледі. Алайда бөлу алдында жүйе отбасының соңғы алты айдағы табысын тексереді.
2% мөлшерлемемен берілетін кредиттік тұрғын үй бірінші кезекте басым құқығы бар азаматтарға қолжетімді. Бұл топқа көпбалалы отбасылар, жетім балалар және мүгедектігі бар адамдар кіреді. Сондай-ақ мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасылар, ардагерлер, жесірлер мен тұл ер азаматтар қатыса алады. Рәсімдеу үшін бастапқы жарна 10%-дан басталады.
5% мөлшерлемемен берілетін кредиттік тұрғын үй басқа кезекте тұрған азаматтарға арналған. Қатысушы басым санатқа кірмеуі мүмкін. Бірақ ол есепте тұруы және табыс бойынша талаптарға сай болуы керек. Бастапқы жарна бұл бағдарламада да 10%-дан басталады.
Осы кезеңде отбасы бюджетін алдын ала бағалау маңызды. Мемлекеттен берілетін тұрғын үй тек есепке қойылған күн бойынша бөлінбейді. Нақты бағдарламаның шарттарына сай келу де үлкен рөл атқарады. Егер табыс белгіленген шектен жоғары болса, кезекте тұрған азамат «Наурыз» бағдарламасын қарастыра алады. Есепте тұрғандар үшін бұл бағдарламадағы мөлшерлеме 7% құрайды. Қалған қатысушылар үшін мөлшерлеме 9% болады.
Жылжымайтын мүлікті артық тәуекелсіз қалай тегін беруге болады
Пәтер алу неге байланысты
Көп адам есепке тұрғаннан кейін тек күту жеткілікті деп ойлайды. Іс жүзінде жүйе басқаша жұмыс істейді. Бөлу кезінде тіркелген күн, санат және отбасының табысы ескеріледі. Сондай-ақ тұрғын үй түрі мен өңірдегі дайын пәтерлердің болуы да маңызды.
Егер бірнеше үміткердің шарттары бірдей болса, басымдық есепке ертерек тұрған адамға беріледі. Сондықтан өтініш беруді кейінге қалдырмаған жөн. Отбасы әзірге ипотека рәсімдеуді жоспарламаса да, ерте тіркелу жүйедегі орынды сақтауға көмектеседі.
Өтініш берушілер нені есте сақтауы керек
Өтініш бергеннен кейін жеке кабинетті тексеріп отыру қажет. Онда өтінім мәртебесі, хабарламалар және тұрғын үй бөлу туралы ақпарат көрсетіледі. Сондай-ақ бағдарламалардағы өзгерістерді қадағалау маңызды. Мемлекеттік қолдау шарттары жаңартылып отыруы мүмкін.
Егер отбасының табысы өссе, адамды әрдайым есептен шығара бермейді. Мұндай жағдайда оған басқа қолдау құралы ұсынылуы мүмкін. Мысалы, жалға берілетін тұрғын үйдің немесе 2% және 5% ипотеканың орнына басқа бағдарламаларды қарастыруға болады.
2026 жылы жүйе ыңғайлы әрі ашық бола түсті. Бірақ нәтиже бәрібір өтініш берушінің мұқияттылығына байланысты. Адам өтінімді неғұрлым ертерек беріп, деректерін тексеріп, қолайлы бағдарламаны таңдаса, мемлекеттен берілетін тұрғын үй соғұрлым пайдалы мүмкіндікке айналады.
Сондай-ақ оқыңыз:«Премиум» сөзінің артында не тұр: тұрғын үйдің нақты класын қалай тексеруге болады
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтарды қадағалаңыз, сату туралы хабарландырулар орналастырыңыз және арманыңыздағы пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасынан табыңыз
