Елдің тұрғын үй саласы ауқымды өзгерістер кезеңінен өтіп жатыр. Мемлекет қолданыстағы тұрғын үй қорын жүйелі түрде жаңартып, құрылыс бағдарламаларын кеңейтіп, саланың инвестициялық тартымдылығын күшейтіп келеді. Сондықтан бүгінде Қазақстандағы тұрғын үй құрылысы бытыраңқы жобалар жиынтығы емес, жүйелі әрі жоспарлы процесс ретінде дамып отыр.
Қазіргі таңда республикада шамамен 59 мың көппәтерлі тұрғын үй бар. Олардың 63 пайыздан астамы қанағаттанарлық жағдайда. Бұл көрсеткішке мемлекет пен жергілікті атқарушы органдардың қатысуымен тұрақты негізде жүргізіліп жатқан күрделі жөндеу және жаңғырту жұмыстарының нәтижесінде қол жеткізілді, деп хабарлайды Құрылыс және өнеркәсіп министрлігі.
Күрделі жөндеу және реновация: тұрғын үй қорын жаңарту
Негізгі құралдардың бірі — 2023–2029 жылдарға арналған тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды дамыту тұжырымдамасы. Оның аясында 2026–2028 жылдары 363 көппәтерлі тұрғын үйге күрделі жөндеу жүргізу үшін бюджеттік өтінімдер қарастырылған. Жалпы қаржыландыру көлемі 20 млрд теңгеден асады.
Сонымен қатар әкімдіктерді 0,1 пайыздық мөлшерлемемен бюджеттік кредиттеу тетігі жұмысын жалғастыруда. 2020 жылдан бері осы қаражат есебінен мыңнан астам тұрғын үй күрделі жөндеуден өтті. Нәтижесінде күрделі жөндеуді қажет ететін үйлердің үлесі айтарлықтай азайды.
Бұған қоса реновация бағдарламалары да жүзеге асырылуда. 2025 жылдың қорытындысы бойынша елде 79 тозығы жеткен үй сүрілді. Екі мыңнан астам меншік иесі жаңа тұрғын үйге қол жеткізді. Бұл тұрғындардың өмір сүру жағдайын жақсартып қана қоймай, қалалардағы ескі құрылыстар орналасқан аумақтарды жаңартуға мүмкіндік берді.
Ауылға арналған тұрғын үй бағдарламасы: Қазақстанға жаңа тәсіл ұсынылды
Инвестициялар, ипотека және сұранысты қолдау
Мемлекет саланың дамуын қаржылық және әлеуметтік тетіктер арқылы белсенді түрде ынталандырып отыр. Соңғы жылдары кезекте тұрған азаматтар үшін 14,5 мың пәтерлік жалға берілетін тұрғын үй сатып алынды. Сонымен қатар 14 мыңнан астам кредиттік тұрғын үй салынды және сатып алынды.
Ипотекалық бағдарламалардың дамуы да маңызды рөл атқарды. Соңғы кезеңнің өзінде «Наурыз» және «Наурыз-Жұмыскер» бағдарламалары бойынша 8,6 мыңнан астам несие берілді. Бұл экономикалық белгісіздік жағдайында да Қазақстандағы тұрғын үй құрылысының жоғары қарқынын сақтауға қосымша серпін берді.
2026 жылы билік жергілікті атқарушы органдардың бағалы қағаздарын сатып алуды жалғастырып, жеңілдетілген ипотекалық несиелеу көлемін ұлғайтуды жоспарлап отыр.
Жалдамалы тұрғын үйді жекешелендіру: ондаған мың отбасы баспаналы болады
Институционалдық өзгерістер және тұрғын үйді жекешелендіру
Маңызды қадамдардың бірі — Отбасы банкке ұлттық даму институты мәртебесінің берілуі болды. Банкке тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды есепке алу және жалға берілетін тұрғын үйді бөлу функциялары тапсырылды. Қазіргі таңда тиісті тізілімде 951 мың азамат тіркелген.
Сонымен қатар заңнамалық өзгерістер азаматтарға бұрын берілген жалдамалы тұрғын үйді жекешелендіру құқығын іске асыруға мүмкіндік берді. 2025 жылы бұл мүмкіндікті 15 мыңнан астам отбасы пайдаланды. Олардың шамамен тоғыз мыңы пәтерлерді өтеусіз алды.
Құрылыс көлемінің өсуі, бақылау және цифрландыру
Тұрғын үйді пайдалануға беру көлемі үшінші жыл қатарынан жоспарлы көрсеткіштерден асып отыр. 2025 жылы 20 млн шаршы метрден астам тұрғын үй пайдалануға берілді. Бұл белгіленген межеден жоғары нәтиже саналады және құрылыс секторының тұрақтылығын дәлелдейді.
Инвестициялық белсенділік те жоғары деңгейде сақталуда. Жалпы инвестиция көлемі 3,8 трлн теңгеге жетті, оның негізгі бөлігін жеке капитал қамтамасыз етті. Сонымен қатар мемлекет үлестік құрылыс нарығын реттеуді күшейтіп, көлеңкелі схемаларды жойып, үлескерлердің құқықтарын қорғауды арттырды.
Ашықтықты қамтамасыз ету үшін цифрлық мониторинг құралдары енгізілді. Олардың қатарында Тұрғын үй порталындағы аналитикалық панельдер, eGov mobile және банктік қосымшалар арқылы нысандарды тексеру сервистері, сондай-ақ цифрлық кеңес беру қызметтері бар.
Коммуналдық инфрақұрылым — тұрғын үй саясатының жалғасы
Тұрғын үй құрылысының дамуы инженерлік желілерді жаңғыртумен қатар жүріп жатыр. 2025 жылы сумен жабдықтау және су бұру саласына қомақты қаражат бағытталды. Бұл желілердің тозуын азайтып, коммуналдық қызметтердің сапасын арттыруға мүмкіндік берді.
Энергетикалық және коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жөніндегі ұлттық жоба аясында қосымша инвестициялар тарту жоспарлануда. Бұл қаражат инженерлік желілерді жаңартуға және жаңа тазарту құрылыстарын салуға жұмсалады.
Осылайша, бүгінде Қазақстандағы тұрғын үй құрылысы инвестициялар, әлеуметтік бағдарламалар, цифрландыру және ұзақ мерзімді жоспарлауды біріктіретін кешенді жүйе ретінде қалыптасып отыр.
Оқыңыз: Жетісудағы жаңа қоныс тойы: кезекте тұрғандар үшін 120 пәтер
Жылжымайтын мүлік нарығындағы барлық өзекті жаңалықтар — homsters қосымшасында
