Шымкентте тұрғын үй мәселесі әлі де ең өзекті тақырыптардың бірі болып отыр. Қазір мемлекеттік тұрғын үй қорынан пәтер алу кезегінде 95 055 адам тұр. Қала жыл сайын жаңа үйлер салып, мыңдаған пәтерді үлестіріп жатқанымен, Шымкенттегі тұрғын үй халық санының өсуіне, көші-қон қарқынына және мемлекеттік қолдауға үміткер бола алатын азаматтар қатарының кеңеюіне бәрібір ілесе алмай келеді.
Кезекте тұрғандардың жартысынан көбі әлеуметтік осал санаттарға жатады. Олардың қатарында көпбалалы отбасылар, жетім балалар, мүгедектігі бар адамдар және тұрғын үй құқығы заңмен қорғалатын басқа да тұрғындар бар. Мұндай санаттар бойынша барлығы 55 437 адам тіркелген. Тағы 39 618 өтініш беруші жеңілдік санатына кірмейді, бірақ кезекке тұру талаптарына сай келеді.
Қазақстанда қайталама тұрғын үй арзандай бастады, ал жалға алу бағасы қымбаттап жатыр
Кезек неге көбейіп жатыр
Мәселе тек құрылыс көлеміне ғана байланысты емес. Шымкент табиғи өсім мен көші-қон есебінен жылдам ұлғайып келеді. Қалаға көрші өңірлерден тұрғындар көшіп жатыр, сондықтан белсенді құрылыс жүріп жатса да, пәтерге сұраныс жоғары болып отыр.
Сонымен қатар жағдайға 2024 жылы күшіне енген тұрғын үй заңнамасындағы өзгерістер де әсер етті. Осыдан кейін соңғы бес жылда жылжымайтын мүлкі болмаған және Шымкентте кемінде үш жыл тұрақты тіркеуі бар 18 жастан асқан барлық тұрғындар кезекке тұру құқығына ие болды.
Нәтижесінде ықтимал өтініш берушілердің қатары кеңейді. Қала мыңдаған отбасын тұрғын үймен қамтамасыз етіп жатыр, бірақ жаңа өтініштердің көптігі кезекті тез қысқартуға мүмкіндік бермейді.
КСК-ны қайта тіркеу Қазақстанда үйлерді басқару жүйесін өзгертеді
Кезекте тұрғандар қалай тексеріледі
Өтініш берушілердің деректері мемлекеттік цифрлық базалар арқылы салыстырылады. Мұндай тексеру даулы жағдайларды анықтауға және жылжымайтын мүлік туралы ақпаратты нақтылауға көмектеседі.
Көбіне жүйе тұрғын үйдегі үлестерді анықтайды. Мысалы, адамның ата-анасының үйінде шағын үлесі тіркелуі мүмкін. Мұндай жағдайда өтініш қосымша тексеру үшін уақытша бұғатталуы ықтимал.
Алайда бұл адамның кезектен бірден шығарылатынын білдірмейді. Егер өтініш беруші құжаттарын ұсынып, толыққанды баспанасы жоқ екенін дәлелдесе, оның мәртебесі қайта қалпына келтіріледі. Қалада түгендеу жүргізілгеннен кейін азаматтарды жаппай кезектен шығару болған жоқ.
Сұр схемалар: жаңа үйден пәтер сатып алғанда ақшаны қалай жоғалтпауға болады
Қанша отбасы пәтер алады
2026 жылы Шымкентте 6 551 отбасын тұрғын үймен қамтамасыз ету жоспарланған. Бүгінге дейін 1 744 отбасы кілтін алып үлгерді. Оның ішінде 876 отбасы жеңілдетілген кредит беру бағдарламаларын пайдаланса, тағы 868 отбасы арендалық тұрғын үйге қоныстанды.
Қазір құрылыс пен пәтер үлестірудің негізгі көлемі Ақжайық, Бозарық, Тұран және Асар-2 шағынаудандарында шоғырланған. Жаңа тұрғын үй қорының едәуір бөлігі дәл осы аумақтарда қалыптасып жатыр.
Сонымен бірге кезекте тұрғандардың бір бөлігі ұсынылған пәтерлерден бас тартады. Оның себептері әртүрлі болуы мүмкін: қабаты, жоспарлануы, тұрғын үй кешенінің орналасуы, жұмысқа, мектепке немесе үйреншікті ауданға алыстығы. Мұндай жағдайда адам кезектегі орнын сақтап, келесі үлестіруді күтеді.
Алматыда жалға берілетін пәтерлерді бөлу басталды: баспана қай жерден беріледі
Жастарға қандай қолдау бар
2026 жылдың наурызында жұмыс істейтін жастарға арналған сатып алу құқығынсыз арендалық тұрғын үй бағдарламасы ресми түрде тоқтатылды. Дегенмен жас мамандар басқа қолдау тетіктерін пайдалана алады.
Олар жалпы кезекке тұрып, арендалық немесе кредиттік тұрғын үй бағдарламаларына қатыса алады, сондай-ақ Отбасы банк арқылы жеңілдетілген қарыз рәсімдей алады. Бұдан бөлек, бастапқы нарықтан пәтер сатып алуға арналған «7-20-25» ипотекалық бағдарламасы да қолжетімді.
Сондай-ақ Шымкент әкімдігі мен Отбасы банк арасында қосымша қолдау шаралары бойынша келісім бар. Атап айтқанда, бұрын жұмыс істейтін жастарға арналған арендалық тұрғын үй бағдарламасы бойынша пәтер алып, жалдау мерзімі аяқталған азаматтар Qamqor өңірлік ипотекалық бағдарламасына қатыса алады. Осындай құралдардың арқасында Шымкенттегі тұрғын үй тек әлеуметтік қолдау ғана емес, жас мамандарды қалада тұрақтандырудың да бір жолына айналып отыр.
Жаңа жеткіліктілік шектері жарияланды: қазақстандықтарға ЕНПФ-тен ақша алу қиындайды
Жаңа үйлерден қандай кемшіліктер анықталады
Қазір мемлекеттік қаражат есебінен салынған 175 көпқабатты тұрғын үй кепілдік қызмет көрсету кезеңінде тұр. Жыл басынан бері осы нысандар бойынша тұрғын үй сапасы мен пайдалануына қатысты 318 өтініш пен ескерту түскен.
Мердігерлер 313 ақауды жойып үлгерді. Қалған бес нысан бойынша жұмыстар ауа райы қолайлы болған кезде аяқталады.
Тұрғындар көбіне инженерлік коммуникацияларға, жабдықтардың жұмысына, әрлеу элементтеріне және ортақ мүліктің күтіміне назар аударады. Бұл ретте өтініштердің шамамен жартысы құрылыс ақауларынан гөрі үйлерді кейінгі пайдалану мәселелеріне қатысты.
Қазіргі тұрғын үй кешендері лифтілермен, сорғы жабдықтарымен, жылу тораптарымен және басқа да инженерлік жүйелермен жабдықталады. Сондықтан қоныстанғаннан кейін мердігердің кепілдігі ғана емес, сервистік компаниялар мен тұрғындардың өз тарапынан тұрақты техникалық қызмет көрсетуі де маңызды.
Мердігерлер қалай бақылауға алынады
Келісімшарт талаптарын бұзған құрылыс компанияларына айыппұлдар, талап-арыз жұмыстары және сот шаралары қолданылады. Бақылау құрылыс мерзіміне де, орындалған жұмыстардың сапасына да қатысты жүргізіледі.
2025 жылдың қорытындысы бойынша он мердігер ұйымнан айыппұл өндірілді. Оның алтауы өндірістік кестеден кешіксе, тағы төртеуі жобалау-сметалық құжаттамадан ауытқыған.
Сондай-ақ техникалық және авторлық қадағалау жүргізетін төрт ұйымға шарттық міндеттемелерді тиісінше орындамағаны үшін санкциялар қолданылды. Бұдан бөлек, жаңа үйлерді кепілдікпен сүйемелдеу аясында екі мердігерден айыппұл сот арқылы өндірілді.
Отбасы банк мөлшерлемені көтерді: аралық қарыздың жаңа шарттары
Апатты үйлер не болады
Тағы бір маңызды бағыт — ескі әрі қауіпсіз емес тұрғын үй қорындағы тұрғындарды көшіру. Шымкентте 2029 жылға дейінгі жол картасы бекітілген. Ол 66 апатты және тозығы жеткен көпқабатты үйді сүруді қарастырады.
Бағдарлама іске асқаннан кейін 604 меншік иесі жаңа баспана алуы тиіс. 2025 жылы қала 12 үйдің тұрғындарын көшіріп үлгерді, бұл 132 пәтерді қамтыды.
2026 жылы жұмыс жалғасады. Билік тағы 13 көпқабатты үйдің тұрғындарын көшіруді жоспарлап отыр. Бұл 114 отбасының тұрмыс жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.
Осылайша, Шымкент бір мезетте жаңа үйлер салып, пәтерлерді үлестіріп, кезекте тұрғандардың деректерін тексеріп, мердігерлерді бақылап және апатты тұрғын үй қорын жаңартып жатыр. Алайда қаланың жылдам өсуі Шымкенттегі тұрғын үйге сұраныс құрылыс мүмкіндіктерінен әлі ұзақ уақыт жоғары болатынын көрсетеді.
Сондай-ақ оқыңыз: Қазақстанда үй салу қымбаттады: өсім қай өңірлерде қатты байқалды
Тұрғын үй, ипотека және жылжымайтын мүлік нарығы туралы көбірек жаңалық Homsters қосымшасында қолжетімді
