2026 жылдың шілде айынан бастап Қазақстанда тұрғын үй құрылысына қатысты жаңа нормалар күшіне енді. Енді құрылыс кодексі девелоперлерді тек тұрғын үйлер салуды ғана емес, толыққанды қалалық ортаны алдын ала жоспарлауды да міндеттейді. Мектептер, балабақшалар, инженерлік желілер, жолдар мен саябақтар қарастырылмаса, құрылысқа рұқсат алу мүмкін болмайды.
Билік жаңа талаптар ретсіз құрылыс тәжірибесінен бас тартуға мүмкіндік береді деп есептейді. Бұрын тұрғын үй кешендері қажетті инфрақұрылымнан әлдеқайда жылдам салынатын. Сонымен қатар мемлекет рұқсат беру рәсімдерін бақылауды күшейтіп, бұл үдерісті барынша ашық етті.
Рұқсаттар енді жаңа тәртіппен беріледі
Негізгі жаңалықтардың бірі – жобаларды келісу рәсімінің цифрландырылуы. Енді сәулет-жоспарлау тапсырмалары мен эскиздік жобалар Мемлекеттік қала құрылысы кадастры арқылы рәсімделеді. Ал Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі берілген әрбір рұқсатты нақты уақыт режимінде бақылау мүмкіндігіне ие болды.
Сонымен қатар жүйе болашақ аудан үшін мектептер, балабақшалар, медициналық мекемелер, көлік және инженерлік инфрақұрылым қарастырылғанын автоматты түрде тексереді. Егер қажетті есептеулер болмаса немесе талаптарға сәйкес келмесе, өтінім қарауға дейін-ақ қабылданбайды.
Алғашқы нәтижелер жаңа талаптардың қаншалықты қатаң екенін көрсетті. Кодекс күшіне енгеннен кейін бүкіл ел бойынша небәрі 23 жоба ғана заң талаптарына сәйкес деп танылды.
«Ұмай» ипотекалық бағдарламасы қайта оралады: өтінім қабылдау тамыз айында басталады
Талаптарды айналып өту мүмкін болмайды
Бұрын кейбір компаниялар ірі жобаларды бірнеше жеке құрылыс кезеңіне бөліп жүзеге асыратын. Мұндай тәсіл әлеуметтік нысандарды қатар салу міндетінен жалтаруға мүмкіндік беретін. Енді мұндай схемаға жол берілмейді.
Егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын әзірлеу кезінде билік жеке тұрғын үй кешендерін емес, болашақ ауданның жалпы халық санын ескеретін болады. Бұл мектептерге, балабақшаларға және басқа да маңызды нысандарға арналған жер телімдері бүкіл аумақ үшін бірден резервке қойылатынын білдіреді. Дәл осындай тәсіл құрылыс кодексінде бекітіліп, жобаларды жасанды түрде бөлшектеуге тосқауыл қояды.
Қосымша кепілдік ретінде қала құрылысы құжаттамасына міндетті кешенді мемлекеттік сараптама енгізілді. Егер жоба болашақ тұрғындарды қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз етпесе, ол оң қорытынды ала алмайды.
Тұрғын үйді жекешелендіру кезінде қазақстандықтар 10–15 жылға бөліп төлеу мүмкіндігін рәсімдей алады
Бақылау құрылыс компанияларына да, әкімдіктерге де күшейтілді
Жаңа талаптар тек құрылыс компанияларына ғана қатысты емес. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне рұқсат беру кезінде жергілікті атқарушы органдардың жұмысын бақылау құқығы берілді. Егер әкімдіктер заң талаптарын бұзса немесе қажетті әлеуметтік инфрақұрылымсыз құрылысқа рұқсат берсе, мұндай шешімдер заңсыз деп танылуы мүмкін.
Сонымен қатар мектептер, балабақшалар және медициналық мекемелер салуға арналған жер учаскелері ерекше құқықтық мәртебеге ие болды. Енді оларды басқа мақсаттарға пайдалануға тыйым салынады.
Тағы бір маңызды жаңалық – «Қазреестр» жүйесінде адал емес құрылыс салушылардың тізілімі іске қосылды. Оған заңсыз нысандарды бұзу туралы сот шешімі заңды күшіне енген компаниялар енгізіледі. Сондай-ақ алаяқтық бойынша айыптау үкімі шыққан ұйымдар да осы тізімге кіреді. Мұндай компаниялар үш жыл бойы үлескерлердің қаражатын тарту құқығынан айырылады. Сонымен бірге олар туралы ақпарат сатып алушылар үшін ашық қолжетімді болады.
Бұдан бөлек, мемлекеттік «Сот кабинеті» жүйесі арқылы сот даулары туралы ақпаратпен танысуға болады. Бұл мәліметтер заңсыз құрылысқа, сейсмотұрақтылық талаптарының бұзылуына және нысандардың қолжетімділігіне қатысты істерді қамтиды.
Нәтижесінде мемлекет қалаларды дамыту қағидатын түбегейлі өзгертуді көздейді. Жаңа тұрғын аудандар қажетті инфрақұрылыммен қатар салынуы тиіс. Ал құрылыс кодексі тұрғындарға жайлы әрі қауіпсіз қалалық ортаны қалыптастыратын негізгі құралға айналады.
Сондай-ақ оқыңыз: Пәтерді қазір сатып алған дұрыс па, әлде күткен жөн бе: сарапшылар пікірі
Жылжымайтын мүлік нарығындағы өзекті жаңалықтарды бақылап, сату туралы хабарландыруларды орналастырып және арманыңыздағы пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасы арқылы табыңыз
