Қазақстандық мыңдаған отбасы үшін мемлекеттік пәтер енді жеке меншікке айналуы мүмкін. Заңнамадағы өзгерістер бастапқыда сатып алу құқығынсыз берілген жалдамалы тұрғын үйді де меншікке рәсімдеуге мүмкіндік берді. Кейбір жалға алушылар пәтерді тегін ала алады, ал басқалары оны қалдық құны бойынша бірден немесе бөліп төлеу арқылы сатып ала алады. Бұл ретте әңгіме жекелеген жағдайлар туралы емес: жаңа ережелер бүкіл ел бойынша ондаған мың отбасын қамтиды.
Бұрын мемлекет сатып алу құқығынсыз берген пәтерде отбасы қанша жыл тұрса да, ол жалдамалы тұрғын үй болып қала беретін. Жалға алушылар баспананы пайдалана алғанымен, оның меншік иесі бола алмады. Заңнамаға өзгерістер енгізілгеннен кейін жағдай өзгерді.
Жалдамалы баспанадан жеке пәтерге
Негізгі өзгерістердің бірі бұрын сатып алу құқығынсыз, соның ішінде мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары аясында берілген баспанаға қатысты болды. Енді белгіленген талаптар сақталған жағдайда мұндай пәтерлерді жекешелендіруге рұқсат етілді.
Нәтижесінде шамамен 70 мың қазақстандық жылжымайтын мүлікті өз меншігіне рәсімдеу мүмкіндігіне ие болды. Жаңа тетік қазірдің өзінде белсенді жұмыс істеп жатыр. Тек 2025 жылдың өзінде 15 мыңнан астам азамат бұрын сатып алу құқығынсыз берілген жалдамалы пәтерлерді жекешелендірді. Оның ішінде 9 мыңнан астам адам баспананы өтеусіз негізде жеке меншігіне алды.
2026 жылы бұл үдеріс жалғасып жатыр. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметі бойынша, алғашқы алты айда 8 649 тұрғын үй бөлініп, оның 5 361-і жекешелендірілген.
Сонымен қатар жекешелендіру ерікті түрде жүргізіледі. Отбасы мемлекеттік пәтерді жалдау шартымен пайдалануды жалғастыру немесе тиісті құқығы болған жағдайда оны жеке меншікке рәсімдеу туралы шешімді өзі қабылдайды.
2026 жылы жалғызбасты ана мемлекеттен тұрғын үй көмегін қалай ала алады
Жалдамалы пәтерді кім ала алады
Мемлекет тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепте тұрған азаматтарға пәтер береді. Қазір Қазақстанда мұндай есепте 980 мыңнан астам адам тұр.
Тұрғын үйді бөлу кезінде кезектілік, табыс және отбасы мүшелерінің саны ескеріледі. Сонымен бірге пәтерлердің бір бөлігі азаматтардың жекелеген санаттарына резервтеледі. Атап айтқанда, тұрғын үйлердің 20%-ы жетім балаларға, тағы 50%-ы баспана алуға бірінші кезекте құқығы бар жеті санатқа арналған. Қалған бөлігі тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепте тұрған басқа азаматтар арасында бөлінеді.
Пәтер алғаннан кейін отбасы жалдау шартын жасайды. Жалға алушы тұрғын үйге мұқтаж мәртебесін сақтап, заңнама талаптары мен шарт талаптарын орындаған жағдайда пәтерде мерзімсіз тұра алады.
Егер адам басқа баспана сатып алып, белгіленген талаптарға сәйкес келмейтін болса, мемлекеттік пәтерді қайтаруға тура келеді. Жалға алушы қайтыс болған жағдайда, көзделген талаптар сақталса, онда тұру құқығы оның отбасы мүшелеріне өтуі мүмкін.
Қазақстанда уақытша қаржылық қиындықтар туындаса, несиелік демалысты қалай алуға болады
Жалдамалы тұрғын үй қалай жеке меншікке өтеді
Жалға алушылар үшін бірнеше нұсқа қарастырылған. Пәтерді қалдық құны бойынша бірден сатып алуға немесе 15 жылға дейін бөліп төлеуге болады. Қалдық құнын есептеу кезінде жылжымайтын мүліктің тозуы ескеріледі, сондықтан ол пәтердің бастапқы құнынан өзгеше болуы мүмкін.
Алайда барлық азамат төлем жасауға міндетті емес. Заңнамада тұрғын үйді өтеусіз жекешелендіруге құқығы бар азаматтар санаттары қарастырылған. Егер жалға алушы солардың біріне жатса және белгіленген талаптарды орындаса, жалдамалы тұрғын үй оның меншігіне тегін өтуі мүмкін.
Сондықтан әр отбасы үшін жекешелендіру талаптары айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін. Рәсімдеуді бастамас бұрын нақты пәтердің мәртебесін, оның қандай негізде берілгенін және жеңілдікке құқықтың бар-жоғын анықтау маңызды.
Отбасы банктің жеңілдетілген ипотекаларының шарттары қатаңдай ма
Жекешелендіру үшін не істеу керек
Алдымен жалға алушы өзі тұрып жатқан пәтерді жеке меншікке рәсімдеуге болатынын тексеруі қажет. Содан кейін өтініш беріп, қажетті құжаттарды ұсыну керек. Олардың қатарында тұрғын үйді жалдау шарты немесе ордер, отбасы мүшелері туралы мәліметтер және жеңілдік мәртебесін растайтын құжаттар болуы мүмкін.
Өтініш қаралғаннан кейін уәкілетті орган жекешелендіру туралы шешім қабылдайды. Егер шешім оң болса, тараптар тиісті шарт жасайды. Одан кейін меншік құқығын тіркеу қажет.
Мемлекеттік тіркеуден кейін тұрғын үйдің мәртебесі түбегейлі өзгереді: адам енді жалға алушы емес, пәтердің меншік иесі болады.
Қазақстандағы ипотека мөлшерлемелері: 2026 жылы төмендеуді күтуге бола ма
Тегін немесе сатып алу арқылы
Негізгі айырмашылық жекешелендірудің қандай негізде жүргізілетініне байланысты. Жеңілдігі бар санаттар белгіленген талаптарды орындаған жағдайда пәтерді өтеусіз ала алады. Қалған азаматтар үшін тұрғын үйді қалдық құны бойынша сатып алу мүмкіндігі қарастырылған.
Сонымен қатар мемлекет тұрғын үйді қолдаудың басқа да тетіктерін қолдануды жалғастырып жатыр. Қазақстандықтарға Отбасы банк арқылы 2% және 5% мөлшерлемемен жеңілдетілген қарыздар қолжетімді. Бастапқы жарнаны жабу үшін кейбір азаматтар өтеусіз тұрғын үй сертификатын да ала алады. Тек 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында осындай 1 976 сертификат берілді.
Осылайша, отбасы ұзақ жылдар бойы тек мемлекеттік жалдамалы баспана ретінде қабылдап келген пәтер белгілі бір талаптар орындалған жағдайда оның жеке меншігіне айналуы мүмкін. Сондықтан жалға алушылар өз пәтерінің мәртебесін және қолжетімді рәсімдеу тәсілін тексергені жөн: біреулер үшін бұл өтеусіз беру болса, басқалары үшін бөліп төлеу мүмкіндігімен сатып алу болады. Жаңа ережелер қазақстандықтардың жалдамалы тұрғын үйді жеке меншікке айналдыру мүмкіндігін айтарлықтай кеңейтті.
Сондай-ақ оқыңыз: 5% ипотека: төмен мөлшерлемемен несиені қалай алуға болады
Жылжымайтын мүлік туралы барлық ақпарат — бір жерде. Өзекті жаңалықтарды оқыңыз, хабарландырулар орналастырыңыз және сатып алуға немесе жалға алуға пәтерді Homsters қосымшасынан таңдаңыз
