Қазақстанда тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтарға ең қолжетімді тұрғын үй қарыздарын беру шарттары нақтыланды. 2026 жылғы 14 қыркүйектен бастап 2%-дық ипотека нақты жеңілдік санаттарына ресми түрде бекітіледі. Сонымен қатар билік 5%-дық қарыздарға қойылатын талаптарды қайта қарап, несие беру кезінде есепке алынатын табыстарға қатысты тәсілді өзгертті.
2% мөлшерлеме кімдер үшін сақталады
Негізгі өзгеріс жылдық мөлшерлемесі 2% болатын бағдарламаға қатысты. Бұған дейін мұндай қарыз алу мүмкіндігі ең алдымен тұрғын үй кезегіндегі мәртебеге және отбасының табыс деңгейіне байланысты болатын. Енді құжатта жеңілдетілген несие алуға құқығы бар азаматтардың санаттары нақты көрсетілді.
Тізімге мыналар кірді:
- Ұлы Отан соғысының ардагерлері;
- жеңілдіктер бойынша ҰОС ардагерлеріне теңестірілген ардагерлер;
- басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері;
- жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;
- I және II топтағы мүгедектігі бар адамдар;
- мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасылар;
- жесір әйелдер мен жесір ерлер;
- көпбалалы отбасылар, сондай-ақ ережелерде көзделген мемлекеттік наградалары мен құрметті атақтары бар көпбалалы аналар.
Іс жүзінде мұндай тәртіп «2-10-20» бағдарламасы бойынша қарыз беру кезінде қолданылып келген. Бағдарлама жылдық 2% мөлшерлемені, кемінде 10% бастапқы жарнаны және 20 жылға дейінгі несие мерзімін қарастырады. Алайда енді қарыз алушылардың тізімі мемлекеттік қолдау қағидаларында тікелей бекітілді.
Бұған дейінгі құжат редакциясында талаптар кеңірек тұжырымдалған еді. Белгіленген табыс шегіне сәйкес келген жағдайда тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтар жеңілдетілген қарызға үміткер бола алатын. Атап айтқанда, соңғы алты айдағы отбасының әрбір мүшесіне шаққандағы табыс бес күнкөріс минимумынан аспауы тиіс еді. 2026 жылы базалық әлеуметтік төлемдерді есептеуге арналған күнкөріс минимумы 50 851 теңгені құрайды.
Осылайша, 2%-дық ипотека атаулы қолдау шарасына айналады: ең төмен мөлшерлемемен қарыз алу үшін тұрғын үй кезегінде тұрудың өзі жеткіліксіз. Қарыз алушы қағидаларда тікелей көрсетілген санаттардың біріне жатуы және несиелеудің басқа талаптарына сәйкес келуі керек.
5%-дық ипотека үшін не өзгереді
Сонымен қатар түзетулер «5-10-20» бағдарламасына да қатысты. Бұл жағдайда, керісінше, талаптар кеңейтілді. 5%-дық қарызға тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепте тұрған азаматтар бұрынғыдай үміткер бола алады.
Алайда жаңа қағидалардан отбасы табысының мөлшеріне қатысты бұрынғы шектеу алынып тасталды. Бұған дейін бағдарламаға қатысу үшін отбасының әрбір мүшесіне шаққандағы күнкөріс минимумы негізінде есептелетін белгілі бір табыс шегі қолданылатын.
Демек, отбасының табысы жоғары болуының өзі енді кезекте тұрған азаматты 5%-дық бағдарламаға қатысу мүмкіндігінен айырмауы тиіс. Дегенмен несие берер алдында банк өтініш берушінің төлем қабілеттілігін бәрібір бағалайды.
Қандай табыстар есепке алынады
Өзгерістер болашақ қарыз алушылардың қаржылық жағдайын бағалау тәртібіне де қатысты. «2-10-20», «5-10-20» және «7-20-25» бағдарламалары бойынша несие беру кезінде кезекте тұрған азамат пен оның отбасы мүшелерінің Қазақстанда еңбек және кәсіпкерлік қызметтен алған табыстары есепке алынады.
Бұған дейін қағидаларда мұндай кірістер егжей-тегжейлі көрсетілетін. Мысалы, жалақы, сыйақы, қосымша төлемдер, үстемақылар, ынталандыру және өтемақы төлемдері жеке-жеке аталған. Сонымен қатар құжатта әлеуметтік және зейнетақы төлемдері, сондай-ақ мемлекеттік стипендиялар табысқа қосылмайтыны нақты көрсетілген еді. Жаңа редакцияда мұндай егжей-тегжейлі түсіндірмелер жоқ.
Нәтижесінде 14 қыркүйектен бастап жеңілдетілген тұрғын үй несиелеу қағидалары нақтылана түседі. 2%-дық қарыз үшін алушылардың жеке тізімі бекітіледі, ал 5%-дық бағдарлама бойынша бұрынғы табыс шегі алынып тасталады. Сондықтан кезекте тұрған азаматтар есептегі орнын ғана емес, өз санатын, нақты бағдарламаның шарттарын және банктің төлем қабілеттілігіне қоятын талаптарын да ескеруі қажет. Ең төмен мөлшерлемелі 2%-дық ипотека мемлекет белгілеген жеңілдік санаттарына арналған атаулы қолдау болып қала береді.
Сондай-ақ оқыңыз: Қазақстанда тұрғын үйді сақтандыру міндетті болуы мүмкін
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтар мен пайдалы материалдар Homsters қосымшасында қолжетімді
