Пәтер сатып алу, ипотека рәсімдеу немесе жылжымайтын мүлікті мұраға алу көбіне қосымша шығындарға әкеледі. Алайда Қазақстанда азаматтардың кейбір санаттары нотариаттық рәсімдеуге кететін шығындарды айтарлықтай азайта алады. 2026 жылдан бастап жаңартылған тарифтер қолданылады. Сонымен қатар заңнамада халықтың жекелеген санаттары үшін нотариустың тегін қызметтері қарастырылған. Ал басқа өтініш берушілерге 50% жеңілдік беріледі. Тұрғын үйге қатысты мәмілелерді рәсімдеу кезінде кімдер жеңілдіктерді пайдалана алатынын, құжаттарды рәсімдеу қанша тұратынын және қандай шектеулерді ескеру қажет екенін түсіндіреміз.
Тұрғын үйдің қолжетімділігін қайта есептеуі мүмкін: орташа жалақыға күмән туды
2026 жылы жылжымайтын мүлікті нотариуста рәсімдеу қанша тұрады
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстандағы жекеше нотариустар Әділет министрлігі бекіткен тарифтерді қолданады. Олардың мөлшері айлық есептік көрсеткіш (АЕК) негізінде есептеледі. Биыл бір АЕК 4 325 теңгені құрайды.
Бұл ретте мәмілені куәландыру құны жылжымайтын мүліктің орналасқан жеріне, бағасына және шартқа қатысушыларға байланысты.
Құны 30 АЕК-тен (129 750 теңге) асатын қаладағы жылжымайтын мүлік үшін мынадай тарифтер белгіленген:
- 30 275 теңге — жақын туыстар арасындағы мәмілені рәсімдеу.
- 51 900 теңге — басқа жеке тұлғалар арасындағы шартты куәландыру.
- 73 525 теңге — мәміле тараптарының бірі заңды тұлға болған жағдайда.
Аталған тарифті қолдану кезінде жақын туыстар қатарына балалар, ерлі-зайыптылар, ата-аналар, туған аға-інілер мен апа-сіңлілер, сондай-ақ немерелер жатады.
Егер қаладағы жылжымайтын мүліктің құны 30 АЕК-тен аспаса, жақын туыстар үшін нотариаттық рәсімдеу 12 975 теңге, ал басқа жеке тұлғалар үшін 34 600 теңге тұрады.
Ауылдық жерлерде төменірек тарифтер қолданылады. Жақын туыстар арасындағы мәмілені рәсімдеу құны 6 488 теңгені, басқа азаматтар арасындағы мәмілені рәсімдеу 11 678 теңгені құрайды. Егер мәмілеге заңды тұлға қатысса, тариф 12 975 теңге болады.
Осылайша, нотариаттық куәландыру құны мәміленің нақты жағдайларына байланысты өзгереді. Сондықтан сатып алушылар мен сатушылар алдағы шығындардың мөлшерін алдын ала нақтылап алғаны жөн.
7-20-25 ипотекасы: Қазақстанда 2026 жылға арналған қаржыландырудың соңғы лимиті бөлінді
Ипотека және пәтерді мұраға алу кезінде қанша төлеу керек
Сатып алу-сату мәмілелерінен бөлек, ипотекалық құжаттарды, мұраны рәсімдеу және мүлікке билік ету кезінде де нотариаттық шығындар туындайды.
Әділет министрлігі кейбір нотариаттық әрекеттер үшін жеке тарифтер белгіледі:
- 17 300 теңге — ипотекалық тұрғын үй қарызы есебінен жылжымайтын мүлік сатып алу мәмілесін куәландыру.
- 17 300 теңге — ипотекалық тұрғын үй қарызы шартын куәландыру.
- 17 300 теңге — осындай қарыз бойынша жылжымайтын мүлік кепілі шартын куәландыру.
- 17 300 теңге — мұраға құқық туралы куәлікті беру, әрбір құжат үшін.
- 21 625 теңге — ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкіндегі үлеске меншік құқығы туралы куәлікті беру.
- 10 813 теңге — мүлікті пайдалану және оған билік ету құқығына сенімхат рәсімдеу.
- 43 250 теңге — жалдау, кепілақы немесе ортақ мүлікті бөлу шартын куәландыру.
- 12 975 теңге — өсиетті куәландыру.
Аталған тарифтер әртүрлі нотариаттық әрекеттерге қатысты екенін ескеру қажет. Сондықтан олардың барлығын автоматты түрде қосуға болмайды. Жалпы шығын мөлшері нақты мәміле бойынша қандай құжаттарды куәландыру қажет екеніне байланысты.
Сонымен қатар жылжымайтын мүлікке қатысты әрбір операция нотариаттық куәландыруды талап етпейді. Мысалы, пәтерді сатып алу-сату кезінде нотариусқа жүгіну қажеттілігі заңнама талаптарына және таңдалған рәсімдеу тәсіліне байланысты.
Сондықтан тұрғын үй сатып алар алдында, ипотека рәсімдегенде немесе мұраны қабылдағанда қажетті құжаттар мен рәсімдердің тізімін алдын ала анықтап алған дұрыс.
Отбасы банк ипотека комиссиясын арттырады: кім 1 млн теңгеге дейін төлейді
Жылжымайтын мүлік құжаттарын кімдер тегін рәсімдей алады
ҚР «Нотариат туралы» Заңында азаматтардың жекелеген санаттарын нотариаттық әрекеттерге ақы төлеуден толық босату қарастырылған. Кейбір жеңілдік алушылар үшін бұл құқық жылжымайтын мүлікке қатысты құжаттарды рәсімдеуді қоса алғанда, барлық нотариаттық әрекеттерге қолданылады.
Мұндай жеңілдікті пайдалануға құқылы азаматтар:
- Мүгедектігі бар адамдар. Сондай-ақ мүгедектігі бар баланың немесе бала кезінен мүгедектігі бар адамның ата-анасының бірі.
- «Батыр ана» атағын алған немесе «Алтын алқа» және «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған көпбалалы аналар.
- Ұлы Отан соғысының ардагерлері, оларға теңестірілген адамдар және басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері.
- Заңнамада көзделген наградалары немесе Ұлы Отан соғысы жылдарында қажетті еңбек не қызмет өтілі бар тыл еңбеккерлерінің жекелеген санаттары.
- Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталықтарында тұратын қарт адамдар.
Аталған санаттар үшін заңнама нотариаттық әрекеттерге ақы төлеуден босатуды қарастырады. Бұл жеңілдік жылжымайтын мүлікке қатысты құжаттарға да, басқа нотариаттық әрекеттерге де қолданылады.
Алайда нотариустың тегін қызметтері барлық жеңілдік алушыларға бірдей шарттармен берілмейді.
Мысалы, жасына байланысты зейнеткерлер нотариаттық әрекеттердің көпшілігі үшін ақы төлеуден босатылады. Бірақ бұл жеңілдік мәмілелерді куәландыруға, мұраға құқық туралы куәліктерді беруге, ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкіндегі үлеске меншік құқығын рәсімдеуге және кейбір басқа рәсімдерге қолданылмайды.
Сондықтан пәтер сату немесе мұраны қабылдау кезінде зейнеткерлер белгіленген шектеулерді ескеруі керек.
Ал қамқоршылық белгіленген, созылмалы психикалық аурулары бар азаматтар мұраға құқық туралы куәлік алған кезде ақы төлеуден босатылады.
Осылайша, тұрғын үйді рәсімдеу кезінде адамның жеңілдік алуға құқығы бар санатқа жататынын ғана емес, нақты нотариаттық әрекеттің түрін де ескеру қажет.
Мемлекеттік сыйлықақы: отбасы баспана алуға 692 мың теңгені қалай ала алады
Нотариаттық рәсімдеуге 50% жеңілдік кімдерге беріледі
Азаматтар мен ұйымдардың жекелеген санаттары белгіленген тарифтің тек жартысын төлей алады.
Мұндай жеңілдік 18 жасқа толмаған жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға беріледі.
Сонымен қатар 50% жеңілдік мына ұйымдарға қолданылады:
- «Қазақстан мүгедектерінің ерікті қоғамы» одағы;
- Қазақ саңыраулар қоғамы;
- Қазақ зағиптар қоғамы;
- Аталған ұйымдардың өндірістік кәсіпорындары.
Шартты мысалды қарастырайық. Егер жылжымайтын мүлікке қатысты мәмілені нотариаттық куәландыру 51 900 теңге тұрса, 50% жеңілдік алуға құқығы бар адам 25 950 теңге төлейді.
Бұл ретте өтініш беруші тиісті санатқа жататынын растайтын құжаттарды ұсынуы қажет. Растаушы құжаттар болмаса, нотариус жеңілдетілген тарифті қолдануға негіз бар екенін анықтай алмайды.
Сондықтан мәмілені рәсімдемес бұрын жеңілдік алу құқығын тексерген жөн. Бұл жылжымайтын мүлік сатып алу немесе оны басқа адамға беру кезінде артық шығындардың алдын алуға көмектеседі.
Қазақстанда риелторларға лицензия енгізуден бас тартты: оның орнына қандай ережелер енгізіледі
Нотариус жеңілдік беруден бас тартса, не істеу керек
Ақы төлеуден босатуға заңды негіз болғанның өзінде өтініш беруші мен нотариус арасында келіспеушілік туындауы мүмкін. Мұндай жағдайда азамат бас тарту себептерін түсіндіруді талап етуге құқылы.
Ең алдымен нотариустан жеңілдікті қолданбау туралы шешім қандай заңнамалық нормаға негізделгенін түсіндіруді сұраған жөн. Егер өтініш беруші бұл шешімді негізсіз деп есептесе, аумақтық нотариаттық палатаға немесе әділет департаментіне жүгіне алады.
Шағымда жағдайдың мән-жайын сипаттап, нотариустың деректерін көрсетіп, қолда бар растаушы құжаттарды қоса тіркеу қажет. Уәкілетті органдар шағымды қарап, маман әрекетінің заңдылығын тексереді.
Сонымен қатар дау туындаған жағдайда өтініш беруші өз құқықтары мен мүдделерін сот арқылы қорғауға құқылы.
Осылайша, нотариустың тегін қызметтері — азаматтардың белгілі бір санаттарына заңмен берілген құқық. Егер маман бұл құқықты іске асырудан негізсіз бас тартса, өтініш беруші оның шешіміне шағымдана алады.
Сондай-ақ оқыңыз: Қазақстанда 4 мыңнан астам ескі және апатты үй бар: тұрғындарды көшіруді жеделдету жоспарланып отыр
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтарды Homsters қосымшасынан оқыңыз
