Қазақстанда тұрғын үй несиелерінің шекті құнын есептеу ережелері өзгертілуде. Енді ипотека мөлшерлемелері бастапқы жарнаның мөлшеріне байланысты болады. Бұл қарыз алушылардың шарттарына және банктердің стратегиясына тікелей әсер етеді.
Сонымен қатар реттеушілер бірыңғай шекті деңгейден бас тартты. Оның орнына олар икемдірек модельге көшуде. Ұлттық банк Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігімен бірлесіп, банктермен ГЭСВ бойынша шектеудің екі деңгейін келісіп алды.
Жаңа логикаға сәйкес, егер бастапқы жарна 30%-дан жоғары болса, ең жоғары мөлшерлеме 20%-дан аспайды. Ал егер жарна осы деңгейден төмен болса, банктер мөлшерлемені 25%-ға дейін белгілей алады. Осылайша, ипотека мөлшерлемелері іс жүзінде қарыз алушының қаржылық тәртібіне тәуелді болады.
Жаңартылған ережелер 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енеді деп күтілуде. Сонымен қатар тиісті нормативтік құжаттың жобасы мамыр айында жарияланады. Осыдан кейін нарыққа бейімделу үшін уақыт беріледі.
Бұған дейін реттеушілер мөлшерлеменің бірыңғай шегін 20% деңгейінде белгілеуді ұсынған болатын. Мұндай тәсіл қарыз алушылар үшін тиімдірек болар еді, алайда банктер үшін қолайсыз. Банктер өзгерістерді кейінге қалдыруды сұрап, мұны базалық мөлшерлеменің жоғары болуымен және несиелеу тәуекелдерімен түсіндірді. Нәтижесінде билік екі деңгейлі ымыралы нұсқаны таңдады.
Сонымен қатар жаңа модельді енгізу бірнеше рет кейінге шегерілді. Алғашында іске қосу 2025 жылдың қарашасына ауыстырылды. Кейін ол 2026 жылдың шілдесіне қалдырылды. Енді жүйе енгізудің соңғы кезеңіне дайындалуда.
Сондай-ақ оқыңыз: Мемлекеттен тегін жер учаскелері: Астанада 10 жылға үзіліс жарияланды
