Қазақстандағы тұрғын үй нарығы біршама сабырлы әрі қатаң кезеңге өтіп жатыр. Жақында ғана сатушылар жоғары бағаны сенімді ұстап, жеңілдік жасауға сирек келісетін. Алайда қазір сатып алушылар сақ бола бастады, банктер қарыз алушыларды мұқият тексереді, ал кейбір пәтерлер ұзақ уақыт сатылмай тұрады. Сондықтан Қазақстанда жылжымайтын мүлік арзандауы мүмкін бе деген сұрақты нарық қатысушылары мен сарапшылар жиі талқылай бастады.
Сарапшылардың inbusiness.kz-ке берген пікірінше, бағаның күрт құлдырауы туралы айтуға негіз жоқ. Нарық біртіндеп қызып тұрған кезеңнен шығып келеді. Бұл әсіресе қайталама тұрғын үй нарығында байқалады. Онда баға енді сатушының қалауына емес, сатып алушының нақты мүмкіндігіне көбірек тәуелді болып отыр.
Сонымен қатар хабарландырудағы баға мәміленің соңғы құнын әрдайым көрсетпейді. Жылжымайтын мүлік нарығының сарапшысы Александр Пак сатушылардың күткені мен нақты келісімдердің арасында айтарлықтай айырмашылық бар екенін атап өтеді. Оның бағалауынша, өңірлерде жеңілдік 20–25%-ға дейін жетуі мүмкін. Алматы мен Астанада да сатушылар бағаны түсіреді, бірақ дисконт әдетте төменірек болады.
Зейнетақы жинақтары: жеткіліктілік шегінің жаңа мөлшері бекітілді
Неліктен сатушыларға бұрынғы бағаны ұстап тұру қиындай түсті
Басты себеп — төлем қабілеті бар сұраныстың төмендеуі. Адамдар әлі де баспана сатып алғысы келеді. Алайда табыс деңгейі банктік тексерістен өтіп, қажетті сомаға ипотека алуға әрдайым мүмкіндік бере бермейді. Сондықтан кейбір сатып алушылар мәмілені кейінге қалдырады немесе қолжетімді нұсқаларды іздейді.
Бұған қоса, шешім қабылдауға белгісіздік әсер етеді. Сатып алушылар валюта бағамын, ипотека шарттарын, салықтарды және экономикадағы жалпы жағдайды бақылап отыр. Мұндай жағдайда көп адам ұзақ мерзімді міндеттеме алуға асықпайды.
Ал сатушылар көбіне былтырғы бағаларға сүйенуді жалғастырып келеді. Бірақ нарық өзгеріп кетті. Сатып алушы нысандарды мұқият салыстырады, болашақ төлемін есептейді және пәтердің нақты құнын бағалайды. Сондықтан көтеріңкі баға мәмілеге емес, ұзақ күтуге жиі әкеледі.
Александр Пактың пікірінше, нарық бағадағы қателікті кешірмейтін кезеңге өтті. Оның айтуынша, сатушылардың күткені мен сатып алушылардың қаржылық мүмкіндігі арасындағы қайшылық ерекше байқала бастады. Дәл сондықтан Қазақстанда жылжымайтын мүлік эмоциялық бағадан гөрі салмақты есепке қарай біртіндеп ауысып жатыр.
Жеңілдетілген ипотека нарықты қыздырып тұр: пәтерлер неге қымбаттап жатыр
Сарапшылар бағаның төмендеуі туралы не дейді
Сарапшылар қазіргі жағдайды дағдарыспен емес, қызып кеткен нарықтың түзетілуімен байланыстырады. Бағасы орынды жақсы пәтерлер әлі де сатып алушы табады. Алайда жөндеуі, ыңғайлы орналасуы және нақты артықшылығы жоқ, қымбат бағаланған нысандар бос тұра бастады.
Жылжымайтын мүлік инвестициялары бойынша сарапшы, Қазақстан риелторлары біріккен қауымдастығы президентінің кеңесшісі Нина Лукьяненко да нарықтың талғампаз бола түскенін атап өтеді. Оның пікірінше, сатып алушылар баспананы қарастыруға дайын. Бірақ олар енді пәтер бар болғаны үшін ғана нысанды сатып алмайды. Қазір олар үшін баға, аудан, үйдің жағдайы, жөндеу сапасы және болашақтағы өтімділік маңызды.
Сонымен қатар сарапшы бағаның күрт құлдырауын немесе ауқымды дағдарысты күтпейді. Оның ойынша, алдағы айлар келіссөз кезеңіне айналады. Нарықта сауда, жеңілдік, бөліп төлеу және икемді шарттар көбейуі мүмкін. Мұндай жағдайда ескі бағаны ұстап отырған сатушылар емес, нысанды дұрыс көрсетіп, сатып алушымен жұмыс істей алатындар ұтады.
Сарапшылар ипотека мөлшерлемелерінің ықпалын да бөлек бағалайды. 1 шілдеден бастап ипотека бойынша шекті мөлшерлемені 25%-дан 20%-ға дейін төмендету жоспарланып отыр. Бір қарағанда, бұл сұранысты қолдауы мүмкін. Алайда Александр Пак мұндай қадам нарықты міндетті түрде қыздырады деп санамайды. Банктер талаптарды күшейтіп, бастапқы жарнаны арттыруы немесе табысты қатаң тексеруі мүмкін.
Нәтижесінде ипотекаға қызығушылық сақталады, бірақ мақұлдау бәріне бірдей берілмейді. Сондықтан мөлшерлеменің төмендеуі өздігінен бағаның өсуіне кепіл бола алмайды. Нарық сатып алушылардың нақты табысына қарай сақ түрде қайта бейімделе береді.
Алматыда 800-ден астам отбасы көптен күткен арендалық пәтерлерге ие болады
Неліктен нарық саудаласуға қолайлы бола бастады
Қазір сатып алушыда таңдау мүмкіндігі көбейді. Ол ұқсас пәтерлерді салыстырып, ауданды, үйдің жағдайын, құжаттарды және мәміленің соңғы құнын талдай алады. Сонымен қатар оның саудаласуға дәлелі де көбейіп отыр.
Мәмілелер статистикасы да өзгерісті көрсетеді. Жыл басында белсенділік төмендегеннен кейін, сатушылар икемді бола бастағанда нарық қайта жанданды. Бұл сұраныстың жоғалмағанын көрсетеді. Ол тек бағаға сезімтал бола түсті.
Сондықтан сатушылар тәсілін өзгертуі керек. Пәтерді жай ғана жариялап, қоңырау күту жеткіліксіз. Нысанды әділ бағалап, бәсекелестерді ескеріп, сатып алушының нақты қанша төлеуге дайын екенін түсіну қажет.
Ал сатып алушылар бүкіл нарықта баға бірдей төмендейді деп күтпеуі керек. Ең алдымен асыра бағаланған пәтерлер арзандайды. Ал жақсы аудандардағы сапалы тұрғын үйге сұраныс сақталады. Бірақ ондай жерде де келіссөз мәміленің маңызды бөлігіне айналады.
Сондай-ақ оқыңыз: Бастапқы жарна ипотеканы қалай өзгертеді: 20%, 30% және 50% үшін есеп
Жылжымайтын мүлік туралы барлық жаңалықтар, сондай-ақ жаңа тұрғын үйлер бойынша шолулар мен тиімді ұсыныстар — біздің Homsters қосымшасында
