Астана ескі тұрғын үй қорын ауқымды түрде жаңартуға дайындалып жатыр. Қала бұрынғы болжамдардан жылдам өсіп келеді, сондықтан билік тек жекелеген жөндеу жұмыстарымен шектелмей, 2030 жылға дейінгі реновация бағдарламасын іске қосты. Соған сәйкес апатты үйлердегі 4,7 мыңға жуық пәтер тұрғындары жаңа баспанаға көшіріледі, ал ескі үйлердің орнына заманауи инфрақұрылымы бар жаңа кварталдар салынуы мүмкін.
Бағдарлама барлығы 197 үйді қамтиды. Оларды кезең-кезеңімен босатады. Бұл қалаға жаңа пәтерлерді, құрылысқа арналған учаскелерді, инженерлік желілер мен жолдарды алдын ала дайындауға мүмкіндік береді. Жұмыстың ең үлкен көлемі 2029 жылға жоспарланған. Сол жылы 74 үйдің тұрғындарын көшіру көзделіп отыр.
Алматыда жалға берілетін пәтерлерді бөлу басталды: баспана қай жерден беріледі
Астанаға жаңа бағдарлама не үшін қажет болды
Елорда тозған тұрғын үй қоры мәселесімен бұрыннан бетпе-бет келіп отыр. Алайда соңғы жылдары бұл мәселе халық санының жылдам өсуіне байланысты айқынырақ байқала бастады. 2016 жылғы бас жоспар бойынша Астана халқы 2030 жылға қарай 1,2 млн адамға жетеді деп болжанған. Бірақ қала бұл көрсеткішке 2021 жылдың соңында-ақ жетті.
2025 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша елордада 1 490 740 адам тұрған. Ал жаңа бас жоспар 2035 жылға қарай халық саны 2,3 млн адамға дейін өсуі мүмкін екенін ескереді. Сондықтан қала ескі аумақтарды тезірек жаңартып, инфрақұрылымды күшейтіп, қауіпсіз әрі жайлы тұрғын орта қалыптастыруы керек.
Сонымен қатар реновация бірден бірнеше міндетті шешуге көмектеседі. Ол қауіпсіздік талаптарына сай келмейтін үйлерді жоюға, жаңа құрылыс үшін аумақтарды босатуға және аудандардың келбетін кешенді түрде өзгертуге мүмкіндік береді.
Қандай үйлер көшіріледі
Бекітілген жоспар бойынша 2025 жылы қала 22 үйдің тұрғындарын көшіреді. 2026 жылы бағдарлама 25 үйді, 2027 жылы 29 үйді, 2028 жылы 32 үйді қамтиды. Одан кейін жұмыс қарқыны артады. 2029 жылы билік 74 үйдің, ал 2030 жылы тағы 15 үйдің тұрғындарын көшіруді жоспарлап отыр.
Жалпы алғанда, әңгіме 4696 пәтер туралы болып отыр. Бұл елордадағы тұрғын үй қорын жаңартудың ірі кезеңдерінің бірі саналады. Себебі бағдарлама тек жекелеген ғимараттарды бұзуға ғана емес, аумақтарды әрі қарай дамытуға да бағытталған.
Бұл ретте Астанадағы реновация жұмыстары нөлден басталып отырған жоқ. 2013–2022 жылдар аралығында қала 282 апатты үйдің тұрғындарын көшірді. Сол кезде бағдарлама 4312 пәтерді қамтыды. Осы кезеңде уәкілетті ұйым жалпы ауданы 969 мың шаршы метр болатын 104 тұрғын үйді пайдалануға берді, қалаға 4642 пәтерді өтеусіз тапсырды және жобаны әрі қарай дамытуға 115 млрд теңге бағыттады.
Меншік иелері не алады
Пәтер иелері үшін көшірудің бұрынғы тетігі сақталады. Меншік иесіне апатты үйдегі пәтерінің ауданына тең жаңа баспана беріледі. Бұл ретте жаңа пәтер бір бөлмелі пәтерден кем болмауы керек.
Тұрғын емес үй-жайлардың иелері үшін де бірнеше нұсқа қарастырылған. Оларға жаңа үйлерден көлемі ұқсас үй-жайлар ұсынылады. Егер меншік иесі мұндай шешімнен бас тартса, ол мүлкінің нарықтық құнын ала алады.
Осылайша, қала ескі ғимараттарды жай ғана бұзып қоймай, тұрғындарды апатты үйлердегі пәтерлерден негізгі кепілдіктерді сақтай отырып көшіреді. Бұл маңызды, өйткені реновация тек құрылыс жоспарына ғана емес, мыңдаған отбасының мүддесіне де әсер етеді.
Сұр схемалар: жаңа үйден пәтер сатып алғанда ақшаны қалай жоғалтпауға болады
Мәселе қай аудандарда өзекті
Қазір Астанада 3636 көппәтерлі тұрғын үй бар. Оның 200-і күрделі жөндеуді қажет етеді. Мұндай нысандардың ең көбі Сарыарқа ауданында орналасқан — 83 үй. Тағы 60 үй Алматы ауданында тұр.
2024–2025 жылдары жүргізілген тексерулер қорытындысы бойынша 28 үй апатты деп танылды. Мұндай ғимараттардың негізгі бөлігі Сарыарқа және Байқоңыр аудандарында орналасқан. Тағы 36 үй бойынша мамандар жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізуді ұсынды.
Жеке мәселенің бірі — лифттер. Елордада 10 324 лифт жабдығы жұмыс істейді. Қазірге дейін тек 272 лифт ауыстырылған, ал тағы 288 лифт жаңартуды қажет етеді. Мұндай лифттердің көбі Есіл және Алматы аудандарында орналасқан.
Жаңа жеткіліктілік шектері жарияланды: қазақстандықтарға ЕНПФ-тен ақша алу қиындайды
Реновация қалай қаржыландырылады
Астана салынған тұрғын үйлердің бір бөлігін көшірілетін тұрғындарға беріп, қалған пәтерлерді нарықта сатуды көздейтін модельді таңдады. Түскен қаражат жаңа тұрғын үй кешендерін салуға қайта бағытталады. Бұл тәсіл Анкара тәжірибесіне негізделген. Онда осындай жобаларға TOKI мемлекеттік кәсіпорны қатысқан.
Бағдарламаны бірнеше көзден қаржыландыру жоспарланып отыр. Олардың қатарында жергілікті бюджет, мемлекеттік-жекешелік әріптестік, қаржы институттарының қарыздары, мемлекеттік бағалы қағаздар және тұрғын үйді сатудан түсетін кірістер бар. Қала шығаратын бағалы қағаздарды Қазақстан тұрғын үй компаниясы сатып алады.
Жобаларға қазірдің өзінде 16 жеке құрылыс компаниясы қосылды. Оларға жалпы ауданы 35,2 га болатын 27 жер учаскесі бөлінді. Қала билігі өз кезегінде бұл аумақтарды инженерлік желілермен және жолдармен қамтамасыз етуді жоспарлап отыр. Сондай-ақ құрылыс компаниялары кредиттік мөлшерлемелерді субсидиялау мүмкіндігіне ие болады. Бірақ ол үшін салынатын тұрғын үйдің кемінде жартысы әлеуметтік мақсаттарға бағытталуы керек.
Отбасы банк мөлшерлемені көтерді: аралық қарыздың жаңа шарттары
Үйлерді бұзудан бөлек не өзгереді
Реновация бағдарламасы тек көшірумен шектелмейді. 2030 жылға дейін қалада көппәтерлі тұрғын үйлерге 132 техникалық тексеру жүргізу, 150 күрделі жөндеу жасау және 180 лифтті ауыстыру жоспарланып отыр.
Сонымен қатар билік қасбеттерді жаңартуды да қолға алады. Модернизация үшін алдын ала 183 үй таңдалды. 12 нысан бойынша жобалық-сметалық құжаттама дайындалды, тағы алты нысанда құрылыс-монтаж жұмыстары жүріп жатыр. Сондай-ақ қасбеттерді тегін ауыстыру бойынша пилоттық жобаға 15 үй кірді.
Бас жоспарға сәйкес, 2035 жылға дейінгі бірінші кезектегі реновация аймақтары 2582 га аумақты қамтиды. Ірі учаскелердің бірі Байқоңыр ауданында, Асанқайғы көшесінің аумағында орналасқан. Қала мұндай аймақтарды кешенді жаңарту алаңдары ретінде қарастырады.
Нәтижесінде бағдарлама Астанаға ескі тұрғын үй қорын ғана ауыстырып қоймай, аудандарды әрі қарай дамытуға дайындауға көмектесуі керек. 2030 жылға дейін елорда тұрғындарды апатты үйлердегі пәтерлерден көшіруді, проблемалы аумақтарды жаңартуды және олардың орнына заманауи қалалық орта қалыптастыруды жалғастырады.
Сондай-ақ оқыңыз: Зейнетақы жинақтары: жеткіліктілік шегінің жаңа мөлшері бекітілді
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтарды бақылаңыз, сату туралы хабарландырулар орналастырыңыз және арманыңыздағы пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасынан табыңыз
