Қазақстандықтар тұрғын үй несиесіне берген өтінімдері бойынша оң жауапты барған сайын сирек алып жүр. Жоғары мөлшерлемелер мен баспана бағасының өсуі аясында мақұлдау саны қысқаруын жалғастыруда. Ал жаңа несиелердің негізгі бөлігін банктер мемлекеттік бағдарламалар арқылы береді. Соның салдарынан ипотека нарығы мемлекеттік қолдауға барған сайын тәуелді болып барады.
Ипотекаға берілген өтінімдер азайды
2026 жылғы 1 маусымға қарай қазақстандықтар стандартты банк шарттары бойынша ипотека алуға 192 мың өтінім берген. Жыл басынан бері олардың саны шамамен 15%-ға қысқарды.
Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өтінімдер саны 20,7%-ға азайды. Осылайша, көрсеткіш соңғы екі жылдағы ең төменгі деңгейге түсті.
Сонымен қатар банктер әлеуетті қарыз алушыларды қатаңырақ бағалай бастады. Бір жыл бұрын қаржы ұйымдары өтінімдердің 23,6%-ын мақұлдаған. Қазір клиенттердің 22,5%-ы ғана оң шешім алады.
Демек, өтініш берушілердің төрттен бірінен азы ипотека рәсімдейді. Қалғандарына банк бас тартады немесе олар төлем қабілеттілігін тексеруден өте алмайды.
Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының сарапшылары бұл жағдайды бөлшек несиелеудің жалпы баяулауымен байланыстырады. Бір жыл бұрын халыққа берілген жаңа несиелер көлемі 21,9%-ға өскен. Қазір өсім қарқыны 8,7%-ға дейін төмендеді.
Бұдан бөлек, банктер азаматтардың нақты табысының төмендеуін және реттеуші талаптарының күшеюін ескереді. Сондықтан олар қарыз алушыларды мұқият іріктеп, өтінімдерді жиі қабылдамайды.
Ипотекалық брокерлер: несие рәсімдеу кезіндегі нақты көмек пе, әлде артық шығын ба
Негізгі өсімді мемлекеттік бағдарламалар қамтамасыз етті
Өтінімдер саны азайғанымен, ипотекалық несиелердің жалпы көлемі өсті. 2026 жылдың бірінші тоқсанында банктер 438 млрд теңгеге тұрғын үй несиесін берді.
Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда көрсеткіш 12,3%-ға артты. Алайда өсімнің барлығына жуығын жеңілдетілген бағдарламалар қамтамасыз етті.
Мемлекеттік бағыттар бойынша берілген несиелер көлемі 54,3%-ға ұлғайды. Ал стандартты банк өнімдері бойынша берілген қарыздар, керісінше, 53,6%-ға қысқарды.
Нәтижесінде жеңілдетілген бағдарламалардың үлесі жаңа ипотекалық несиелердің 73,9%-ынан рекордтық 85,1%-ына дейін өсті. Осылайша, әдеттегі банк өнімдері нарықтың 15%-ынан азын ғана құрайды.
Нарықтың дәл осы бөлігінде мақұлдау саны айтарлықтай төмендеп келеді. Жеңілдетілген қаржыландыру болмағанда, ипотекалық несие беру көлемі едәуір қысқаруы мүмкін еді.
Қазақстандықтарға ипотека бойынша толық салық шегерімі қайтарылуы мүмкін
Қазақстандықтар баспана сатып алуды неге кейінге қалдырады
Сұраныстың төмендеуінің негізгі себептерінің бірі — жылжымайтын мүлік бағасының өсуі. Пәтер бағасы көптеген отбасының табысына қарағанда жылдамырақ өсіп жатыр.
Сонымен қатар банктер ипотека бойынша жоғары мөлшерлемелерді сақтап отыр. Сондықтан тұрақты табысы бар қарыз алушылар үшін де ай сайынғы төлем тым жоғары болып барады.
Бұдан бөлек, зейнетақы жинақтарын пайдалану ықпалы біртіндеп әлсіреп келеді. Бұған дейін қазақстандықтар жинақтарын бастапқы жарна төлеуге, несиені өтеуге немесе баспана сатып алуға белсенді пайдаланған.
Енді бұл қаржы көзі нарыққа бұрынғыдай қолдау көрсетпейді. Соның салдарынан әлеуетті сатып алушылардың бір бөлігі мәмілені кейінге қалдырып отыр.
Сұраныстың төмендеуі статистикадан да байқалады. 2026 жылдың бірінші тоқсанында Қазақстанда тұрғын үйді сатып алу-сату бойынша 83,7 мың мәміле тіркелді.
Бір жыл ішінде олардың саны 4,5%-ға азайды. Сонымен бірге ипотекалық мәмілелердің үлесі 65,2%-дан 51,6%-ға дейін төмендеді.
Жаңа бағдарламалар сұранысты қолдауы мүмкін
Алдағы айларда ипотекаға қызығушылық біршама артуы мүмкін. Бұған тұрғын үй жинақтары бойынша мемлекеттік сыйлықақының төленуі және жаңа өнімдердің іске қосылуы ықпал етеді.
Алайда сұраныстың өсуі несие алу жеңілдейді дегенді білдірмейді. Керісінше, банктер клиенттердің төлем қабілеттілігін қатаң бағалауды жалғастырады.
Қарыз алушыларға қойылатын талаптар күшейеді
2026 жылғы 1 шілдеден бастап қаржы ұйымдары қосымша көрсеткішті ескере бастайды. Борыш жүктемесінің коэффициентімен қатар олар клиенттің жалпы қарызының табысына арақатынасын есептейді.
Бұл ретте банктер тек ресми расталған кірістерді назарға алады. Сондықтан қолданыстағы несиелері мен бөліп төлеу қарыздары бар, сондай-ақ ресми табысы жеткіліксіз азаматтарға оң шешім алу қиындай түседі.
Сондай-ақ оқыңыз: Ипотека нарығы жеңілдетілген бағдарламалардың арқасында сақталып отыр
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтар мен пайдалы материалдар Homsters қосымшасында қолжетімді
