Алматыда жеке секторды жылытуға қойылатын талаптарды күшейтуге дайындалып жатыр. 2027 жылдың басынан бастап кейбір үй иелері көмірді, отынды және отынның басқа да түрлерін пайдалана алмайды. Алайда қала бойынша барлық үйді көмірмен жылытуға бірдей тыйым салынбайды. Жаңа ережелер газбен жабдықтау жүйесіне қосылу мүмкіндігі бар белгілі бір аумақтарды қамтиды. Сонымен қатар талаптарды бұзғандарға айыппұл салынады, ал газға қосылмаған үй иелері қосылудың техникалық тұрғыдан мүмкін емес екенін растауы тиіс. Шектеулер қай жерлерде күшіне енетінін, билік қандай ерекшеліктер қарастырғанын және өзгерістерге қалай дайындалу керектігін түсіндіреміз.
Ұлттық банк жыл басынан бері төртінші рет базалық мөлшерлемені төмендетті: ипотека қалай өзгереді
Жаңа шектеулер қандай үйлерге қатысты болады
Алматы қаласының мәслихаты 2025 жылғы 30 желтоқсанда Атмосфералық ауаны қорғау қағидаларын бекітті. Құжат жеке үйлерден, моншалардан және кәсіпорындардан шығатын зиянды қалдықтарды кезең-кезеңімен азайтуды көздейді. Бұл ретте қатты және сұйық отынды пайдалануға қатысты негізгі шектеулер 2026 жылдың соңы мен 2027 жылдың басында қолданыла бастайды.
Қағидалардың 52-тармағына сәйкес, тыйым шығарындылар деңгейі төмен аймақтың (LEZ) газдандырылған бөліктерінде орналасқан нысандарға қолданылады. Ең алдымен, бұл Алматының орталық бөлігіндегі белгілі бір аумаққа қатысты.
Пилоттық аймақ төрт көшенің аралығында орналасқан:
- солтүстігінде — Бөгенбай батыр көшесі;
- оңтүстігінде — Абай даңғылы;
- батысында — Желтоқсан көшесі;
- шығысында — Достық даңғылы.
Осы аймақта газбен жабдықтау жүйесіне қосылу мүмкіндігі бар үй иелері жылыту үшін көмірді, отынды, дизель отынын және мазутты пайдалана алмайды.
Сонымен қатар талаптар жеке моншаларға, кейбір өндірістік нысандарға және көппәтерлі үйлерді жылумен қамтамасыз ететін жекелеген қазандықтарға да қатысты болады.
Алайда белгіленген аймақтан тыс жерлерде әзірге автоматты түрде тыйым салынбайды. Алдағы уақытта билік экологиялық талаптар қолданылатын аумақты кеңейтуді жоспарлап отыр. Дегенмен нақты мерзімдер әлі анықталған жоқ.
Қазақстанда 4 мыңнан астам тозған және апатты үй: көшіру жеделдетілмек
Газ болмаса, үйді көмірмен жылытуға бола ма
Жаңа шектеулер газбен жабдықтау жүйесінің қолжетімділігіне тікелей байланысты. Сондықтан газ желісіне қосылудың техникалық мүмкіндігі бар-жоғы негізгі шарттардың бірі саналады.
Әкімдіктің мәліметінше, Алматының газдандыру деңгейі 99,6%-ға жеткен. Соған қарамастан, кейбір жеке үй иелері әлі де газға қосылуда қиындықтарға тап болып отыр.
Мысалы, газ желісінің өткізу қабілетінің жеткіліксіздігі, жер учаскесінің орналасу ерекшеліктері немесе ғимараттың техникалық жағдайы қосылуға кедергі келтіруі мүмкін.
Мұндай жағдайда меншік иесі газ тарату ұйымына жүгініп, қосылуға арналған техникалық шарттарды сұратуы қажет. Егер газға қосылу мүмкін болмаса, оның себептері көрсетілген ресми жазбаша бас тарту құжатын алған жөн.
Содан кейін бұл құжатты әкімдікке немесе экология саласындағы уәкілетті органға жолдау керек. Осылайша меншік иесі нақты мекенжай бойынша жаңа талаптардың қалай қолданылатыны туралы түсіндірме ала алады.
Сонымен қатар қағидалар төтенше жағдайларда жылу және энергиямен жабдықтаудың резервтік көздерін пайдалануға мүмкіндік береді. Мысалы, негізгі энергия көзі апат салдарынан тоқтаған жағдайда қосымша жабдық қажет болуы мүмкін.
Алайда қарапайым қаржылық қиындықтар меншік иесін экологиялық талаптарды орындаудан босатпайды. Сондықтан қазандықты ауыстыруға қаражаттың болмауы тыйым салынған отынды пайдалануды жалғастыруға өздігінен негіз бола алмайды.
Пәтерлер енді бос тұрмайды: Қазақстанда тұрғын үйді бөлу ережелері өзгерді
Қандай айыппұлдар қарастырылған және газдандыруға кім көмектеседі
Шектеулер күшіне енгеннен кейін талаптарды бұзғандар әкімшілік жауапкершілікке тартылады. ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 324-бабы ескерту жасауды немесе айыппұл салуды қарастырады.
Айыппұл мөлшері құқық бұзушының санатына байланысты:
- жеке тұлғаларға — 10 АЕК;
- лауазымды тұлғалар мен шағын кәсіпкерлік субъектілеріне — 15 АЕК;
- орта кәсіпкерлік субъектілеріне — 20 АЕК;
- ірі кәсіпкерлік субъектілеріне — 100 АЕК.
2027 жылы АЕК мөлшері 4 693 теңге болған жағдайда, қарапайым үй иесіне салынатын айыппұл 46 930 теңгені құрайды. Ал ірі кәсіпкерлік субъектілері үшін айыппұл 469 300 теңгеге дейін жетуі мүмкін.
Бұл ретте құқық бұзушылықтарды анықтаудың нақты тәртібі әлі де қосымша түсіндіруді қажет етеді. Уәкілетті органдар азаматтардың өтініштеріне жауап беріп, заңнамада көзделген экологиялық бақылау тетіктерін қолдана алады.
Сонымен қатар билік жеке секторды газдандыру жұмыстарын жалғастырып жатыр. Атап айтқанда, халықтың әлеуметтік осал санаттарына жататын тұрғындардың үйлерін табиғи газға қосу бағдарламасы жүзеге асырылуда.
Жобаны Алматы әкімдігі, Halyk Bank және Halyk қайырымдылық қорының қолдауымен іске асырып жатыр. Қатысушыларға қажетті жабдықтар беріліп, газға қосу жұмыстары жүргізіледі.
Алайда мұндай көмек барлық меншік иелеріне қолжетімді емес. Сондықтан қалған үй иелері газдандыру шарттары мен ықтимал шығындарды өз бетінше нақтылауы қажет.
Күзде саяжай сатып алған дұрыс па: артықшылықтары, тәуекелдері және сатып алушыларға кеңестер
2027 жылдан бастап үй иелері үшін не өзгереді
Ең алдымен, жылжымайтын мүлік иелері өз үйлерінің экологиялық шектеулер қолданылатын аймаққа кіретін-кірмейтінін тексеруі керек. Содан кейін газбен жабдықтау жүйесіне қосылудың техникалық мүмкіндігін анықтаған жөн.
Егер үй газға қосылған болса, меншік иесі жылыту үшін тыйым салынған отын түрлерін пайдаланудан бас тартуы тиіс. Ал газға қосылу мүмкін болмаса, оны ресми түрде растап, уәкілетті органнан түсіндірме алу қажет.
Сонымен бірге үй иелері экологиялық аймақтардың болашақта кеңеюі мүмкін екенін ескергені жөн. Қазір шектеулер кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр. Алайда алдағы уақытта олар Алматының газдандырылған басқа аумақтарын да қамтуы мүмкін.
Осылайша 2027 жылдан бастап Алматыдағы барлық тұрғындарға емес, белгіленген газдандырылған аймақтардағы жылжымайтын мүлік иелеріне үйлерді көмірмен жылытуға тыйым салынады. Өзгерістердің басты мақсаты — ауаның ластануын азайту және жеке секторды біртіндеп экологиялық тұрғыдан таза жылыту көздеріне көшіру.
Сондай-ақ оқыңыз: Қазақстандықтарға жосықсыз риелторлар келтірген залалды өтеу ұсынылды
Жылжымайтын мүлік нарығындағы өзекті жаңалықтарды қадағалаңыз, сату туралы хабарландырулар орналастырыңыз және арманыңыздағы пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасынан табыңыз
