Қазақстанда жылжымайтын мүлікті сатып алу және сату кезінде делдалдардың жауапкершілігін күшейту ұсынылып отыр. Негізгі жаңашылдықтардың бірі — қазақстандықтарға жосықсыз риелторлар келтірген залалды өтеуге мүмкіндік беретін арнайы қор құру. Сонымен қатар билік мамандарды міндетті сертификаттауды, бірыңғай тізілім жасауды және қызмет ақысын төлеудің жаңа ережелерін қарастырып жатыр. Жылжымайтын мүлікті сатып алушылар мен сатушылардың құқықтарын қалай қорғау жоспарланып отырғанын және өзгерістер қашан күшіне енуі мүмкін екенін түсіндіреміз.
Ұлттық риелторлар палатасы PANA-ның вице-президенті Асет Айтбаев Kapital.kz басылымына берген түсініктемесінде нарықты реттеу жөніндегі ұсыныстар туралы айтты. Оның сөзінше, бастама өзін-өзі реттейтін ұйымдар (ӨРҰ) жанынан өтемақы қорын құруды көздейді. Бұл қор делдалдардың жосықсыз әрекеттерінен зардап шеккен клиенттердің қаржылық шығындарын өтеуге мүмкіндік береді.
Отбасы банк ипотека комиссиясын арттырады: кім 1 млн теңгеге дейін төлейді
Риелторлардың әрекетінен келген залал қалай өтеледі
Егер риелтор кәсіби стандарттарды бұзса немесе шарттық міндеттемелерін орындамаса, зардап шеккен клиент шығынын өтеуді талап ете алады деп жоспарланып отыр.
Сонымен қатар бастаманы әзірлеушілер кәсіби жауапкершілікті сақтандыру мүмкіндігін қарастырып жатыр. Мұндай тетік шартта көзделген сақтандыру жағдайы туындаған кезде сақтандыру компаниясы арқылы залалды өтеуге мүмкіндік береді.
Алайда төлем жасау тәртібі, өтемақының ең жоғары мөлшері және өтініш берушілерге қойылатын талаптар әзірге анықталған жоқ. Бұл ережелер заңнамада бекітілуі тиіс.
«Ұмай» әйелдер ипотекасы 3 қарашада басталады: шарттары мен өтінім беру тәртібі
Риелторлардың жұмыс ережелерін неге өзгерту туралы шешім қабылданды
PANA бағалауы бойынша, Қазақстанда риелторлық қызмет нарығында шамамен 25–30 мың адам жұмыс істейді. Ал кәсіби қауымдастықтың бағалауынша, көлеңкелі сектордың үлесі 70%-ға дейін жетуі мүмкін.
Мамандардың біліктілігіне қойылатын бірыңғай талаптардың болмауы клиенттер үшін қосымша тәуекелдер туғызады. Сондықтан реформа бастамашылары міндетті сертификаттауды енгізуді және мамандардың бірыңғай тізілімін құруды ұсынып отыр.
Мемлекеттік лицензиялаудың орнына өзін-өзі реттеу жүйесін дамыту жоспарланған. Кәсіби бірлестіктер стандарттарды белгілеп, олардың сақталуын бақылай алады және заңбұзушылықтарды қарайды.
Сонымен қатар PANA онлайн-сертификаттау жүйесін іске қосты. Палата риелторларды, оның ішінде қашықтан оқыту форматында даярлауды да жоспарлап отыр.
Ұлттық банк жыл басынан бері төртінші рет базалық мөлшерлемені төмендетті: ипотека қалай өзгереді
Риелтордың комиссиясын кім төлеуі керек
Жекелеген өзгерістер делдалдық қызметтерге ақы төлеу тәртібіне де әсер етуі мүмкін. Қазір риелторлар комиссияны сатушыдан да, сатып алушыдан да қатар алатын жағдайлар кездеседі.
PANA мына қағиданы бекітуді ұсынады: қызмет ақысын оған тапсырыс берген тарап төлейді.
Мысалы, пәтер иесі жылжымайтын мүлікті сату үшін маман жалдаса, оның қызмет ақысын өзі төлейді. Ал сатып алушы тұрғын үйді таңдау бойынша қызметке жеке тапсырыс беріп, оның құнын алдын ала келісе алады.
Бұл ретте бірыңғай белгіленген тарифтерді енгізу ұсынылып отырған жоқ. Тараптар сыйақы мөлшерін өзара келісіп, шартта бекіте алады.
Алматыдағы жеңілдетілген ипотека: 2% және 5% мөлшерлемемен 105 пәтер – кімдер өтінім бере алады
Жаңа ережелер қашан күшіне енеді
Қазір бастама заңнамалық деңгейде талқыланып жатыр. PANA мәліметінше, риелторлық қызметті реттеу жөніндегі ұсыныстар Үкіметтен үш оң қорытынды алған.
Өзгерістердің нақты қашан қабылданатыны әзірге белгісіз. Түзетулер бекітілгеннен кейін уәкілетті органдар қорды қалыптастыру тәртібін, оны қаржыландыру көздерін және өтемақы алу шарттарын анықтауы тиіс. Тиісті тетік іске қосылғаннан кейін ғана қазақстандықтар жосықсыз риелторлар келтірген залал үшін өтемақы алуға үміткер бола алады.
Сондай-ақ оқыңыз: Қазақстанда ипотеканың бастапқы жарнасын төмендету ұсынылып отыр
Жылжымайтын мүлік нарығындағы өзекті жаңалықтарды қадағалаңыз, сату туралы хабарландырулар орналастырыңыз және өзіңіз армандаған пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасынан табыңыз
