Алматыда тозығы жеткен үйлерді бұзу және тұрғындарды заманауи пәтерлерге көшіру жұмыстары жалғасуда. Алайда меншік иелерінің басым бөлігі көшуге дайын болғанымен, бұл жұмыстардың басталуына кепілдік бермейді. Қолданыстағы ережелерге сәйкес, Алматыдағы тұрғын үй реновациясын жүзеге асыру үшін әрбір жылжымайтын мүлік иесінің келісімі қажет. Сондықтан қалған тұрғындардың барлығы ұсынылған шарттарды қабылдаған күннің өзінде, бір адамның бас тартуы бүкіл үй тұрғындарын көшіруді кешіктіруі мүмкін. Сонымен қатар қала билігі инвесторларды тартуды және құрылысқа арналған жаңа алаңдарды дайындауды жалғастырып жатыр. Бір меншік иесінің шешімі бүкіл жобаның тағдырына қалай әсер ететінін, тұрғындарға қоныс аударудың қандай нұсқалары ұсынылатынын және тараптар келісімге келе алмаған жағдайда не болатынын түсіндіреміз.
Қазақстанда ипотека қашан арзандауы мүмкін: сарапшылар ықтимал мерзімді атады
Неліктен бір меншік иесі үйді бұзуды тоқтата алады?
Қазақстанда заңнама реновация бағдарламасына енгізілген жылжымайтын мүлік иелерінің құқықтарын қорғайды. ҚР «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңының 116-1-бабы 7-тармағына сәйкес, бағдарлама аясындағы нысандарды бұзуға барлық меншік иелері келісім берген жағдайда ғана рұқсат етіледі.
Осылайша, тұрғындардың көпшілігі қолдаған шешім ұйымдастырушыларға ғимаратты бұзуға кірісуге құқық бермейді. Мысалы, үйде 50 пәтер болса және олардың 49-ының иесі көшуге келіссе, соңғы меншік иесінің бас тартуы реновация бағдарламасы бойынша үйді бұзуға кедергі келтіреді.
Бұл ретте келіспейтін адамдардың саны маңызды емес. Тіпті бір адам ғана қарсы болса да, инвестор келіссөздерді жалғастырып, екі тарапқа да қолайлы шарттарды табуға тырысуы тиіс.
Сонымен қатар меншік иесі ұсынылған нұсқаларды өз бетінше бағалауға құқылы. Ол басқа аудандағы пәтерден бас тарта алады, өтемақы мөлшерімен келіспеуі немесе өзге шарттарды талқылауды талап етуі мүмкін.
Нәтижесінде қалған тұрғындарды көшіру де созылып кетуі ықтимал. Өйткені ұйымдастырушылар үйді бұзуға кіріспес бұрын барлық жылжымайтын мүлік иелерімен келісімге келуі керек.
Отбасы банк ипотеканы қайта қаржыландыруды уақытша тоқтатты: шектеулер кімдерге қатысты
Тұрғындарға ескі пәтерлерінің орнына не ұсынады?
Алматыда 2030 жылға дейінгі тұрғын үй реновациясы бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр. Оны «Алматы» ӘКК, Almaty Renovation компаниясы және жеке инвесторлар іске асырады. Бұл ретте қала тұрғындарды көшірудің бірнеше нұсқасын қарастырады.
Дайын пәтерге айырбастау. Меншік иесі «бөлмеге бөлме» қағидаты бойынша жайлы тұрғын үй алады. Мысалы, ескі үйдегі екі бөлмелі пәтердің орнына оған жаңа ғимараттан екі бөлмелі пәтер ұсынады. Бұл ретте тіркелген отбасы мүшелерінің саны берілетін бөлмелердің санына әсер етпейді.
Құрылыс аяқталғаннан кейін пәтер алу. Меншік иесі ескі үйдің орнына немесе жоба аясында инвестор салатын тұрғын үйге келісе алады. Күту кезеңінде ұйымдастырушылар келісілген шарттар бойынша уақытша баспана ұсынады.
Ақшалай өтемақы. Егер меншік иесі ұсынылған пәтерге көшуді жоспарламаса, жылжымайтын мүлкін ақшалай өтемақы алу арқылы сатуды таңдай алады. Мұндай жағдайда тәуелсіз бағалау компаниясы бұрынғы тұрғын үйдің нарықтық құнын анықтайды.
Сонымен қатар бағдарлама қозғалысы шектеулі азаматтардың қажеттіліктерін ескереді. Оларға бірінші қабаттардан немесе лифтілері, пандустары және кедергісіз кіру мүмкіндігі бар ғимараттардан пәтерлер қарастырылады.
Алайда бірнеше нұсқаның болуы әрдайым тез келісімге келуге көмектеспейді. Мысалы, меншік иесі нарықтық бағалауды төмен деп санауы немесе өзі үйренген ауданнан көшкісі келмеуі мүмкін. Сондықтан келіссөздер кейде реновацияның ең ұзақ кезеңіне айналады.
7-20-25 ипотекасы: Қазақстанда 2026 жылға арналған қаржыландырудың соңғы лимиті бөлінді
Егер тұрғындардың бірі бас тартса, не болады?
Егер меншік иесі ұсынылған шарттарды қабылдамаса, ұйымдастырушылар оның келісімінсіз ерікті реновация бағдарламасы аясында үйді бұза алмайды.
Ең алдымен инвестор немесе уәкілетті ұйым келіссөздерді жалғастыра алады. Тараптар басқа пәтерлерді, ақшалай өтемақыны немесе көшірудің қосымша шарттарын талқылауға құқылы.
Алайда қалған тұрғындар көшу туралы шешім қабылдағаны үшін ғана заң меншік иесін алғашқы ұсынысқа келісуге міндеттемейді.
Бұдан бөлек, бас тарту жобаның автоматты түрде тоқтатылатынын білдірмейді. Егер тараптар кейін өзара келісімге келсе, ұйымдастырушылар үйді бұзуға дайындықты жалғастыра алады.
Сонымен бірге ұзаққа созылған келіссөздер барлық қатысушыға қиындық туғызады. Тұрғындар көшуді кейінге қалдыруға мәжбүр болады, ал инвестор құрылыс мерзімдері мен қаржылық есептерін қайта қарауы керек.
Осылайша, бір меншік иесінің келіспеуі бүкіл ғимарат тұрғындарын көшіруге әсер етуі мүмкін. Дегенмен бұл реновацияға түпкілікті тыйым салуды білдірмейді. Мәселе қажетті келісім алынбайынша, бағдарлама бойынша үйді бұзу мүмкін еместігінде.
Үйлердің сейсмоаудиті: Алматыдағы 51 көпқабатты үй ерекше назарды қажет етеді
Келіспеген меншік иесін мәжбүрлеп көшіруге бола ма?
Реновация бағдарламасына қатысудан бас тартудың өзі құрылыс салушыға пәтерді мәжбүрлеп тартып алуға немесе оның иесін үйінен шығаруға құқық бермейді.
Ғимарат жаңартылатын нысандар тізіміне енгізілсе де, меншік иесі өзінің мүліктік құқықтарын сақтайды. Бұл ретте ұйымдастырушылар үйді бұзуға кіріспес бұрын көшіру шарттарын келісуі тиіс.
Алайда реновацияны заңнамада көзделген басқа рәсімдерден ажырату маңызды. Мысалы, мемлекет заңды негіздер болған және белгіленген тәртіп сақталған жағдайда мемлекеттік мұқтаждықтар үшін жылжымайтын мүлікті мәжбүрлеп иеліктен шығара алады. Мұндай жағдайлар бөлек реттеледі және реновация бағдарламасы бойынша әдеттегі көшірумен бірдей емес.
Демек, инвестордың жер учаскесіне қызығушылық танытуы ғана меншік иесін пәтерінен айыруға негіз бола алмайды.
Алматыда «ғаламшарлар», серуендеу аймақтары және жаңа шолу алаңы пайда болады
Алматыда қанша үйді жаңарту жоспарланған?
Алматының 2030 жылға дейінгі реновация бағдарламасы кемінде 676 тозығы жеткен үйді жаңартуды көздейді. Соның арқасында қала билігі шамамен 7 500 меншік иесін заманауи, жайлы пәтерлерге көшіруді жоспарлап отыр.
Қала ең алдымен қаңқалы-қамысты ғимараттарға және тектоникалық жарылым аймақтарында орналасқан үйлерге назар аударады. Мұндай тәсіл тұрғындардың қауіпсіздігін арттыруға және ескі тұрғын үй қорын кезең-кезеңімен жаңартуға бағытталған.
Бұл ретте бағдарлама қазірдің өзінде нәтиже беріп жатыр. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша 54 тозығы жеткен үйдің 432 меншік иесі жаңа пәтер алды. Көшіру жұмыстарын «Алматы» ӘКК, Almaty Renovation және жеке инвесторлар ұйымдастырды.
Сонымен қатар қыркүйек айының соңында қала реновация бағдарламасына түзетулер енгізді. Мәслихат депутаттары 41 түзетуді қолдады. Олардың қатарында жекелеген жобаларды іске асыру мерзімдерін өзгерту де бар. Алайда 676 үйге қатысты жалпы мақсатты көрсеткіш өзгеріссіз қалды.
Осылайша, Алматы тұрғын үй қорын жаңартуды жалғастырып жатыр. Дегенмен нақты жобалардың мерзімдері құжаттардың дайындығына, инвесторларға және қол жеткізілген келісімдерге байланысты өзгеруі мүмкін.
«Алтын ұя» ипотекасы: Altyn Bank 7%-дан басталатын мөлшерлемемен жаңа бағдарламаны іске қосты
Қазан айында Алматы реновацияға инвесторлар тартуды жалғастырып жатыр
Қазан айының басында «Алматы» ӘКК тозығы жеткен құрылыстарды жаңарту жоспарланған аумақтарға инвесторларды іріктеудің жаңа кезеңін жариялады.
Атап айтқанда, 6 қазанда корпорация Сүлейменов, Жандосов, Карская және Тұнтұбаев көшелерінің қиылысындағы, сондай-ақ Райымбек даңғылы мен Немирович-Данченко көшесінің қиылысындағы нысандар бойынша өтінім қабылдауды бастады.
Өтінімдер 12 қазанды қоса алғанда қабылданды. Одан кейін, 13–19 қазан аралығында әлеуетті инвесторлар қажетті құжаттарды ұсынуы тиіс. Бұл ретте өтінімді қараудың жалпы мерзімі 45 жұмыс күніне дейін созылуы мүмкін.
Алайда инвесторды таңдау тұрғындарды бірден көшіреді дегенді білдірмейді. Іріктеуден кейін компаниялар қажетті рәсімдерді орындап, жылжымайтын мүлік иелерімен шарттарды келісуі керек.
Сондықтан аумақтың инвестициялық тізімге енгізілуі мен ескі үйлердің нақты бұзылуы арасында едәуір уақыт өтуі мүмкін.
Отбасы банк ипотеканы қайта қаржыландыруды уақытша тоқтатты: шектеулер кімдерге қатысты
Неліктен әрбір тұрғынның келісімі шешуші рөл атқарады?
Реновация ескірген ғимараттарды заманауи тұрғын үй кешендерімен алмастыруға, тұрғын үй жағдайын жақсартуға және қалалық инфрақұрылымды дамытуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жағдайы ең күрделі үйлерді жаңарту Алматы тұрғындарының қауіпсіздігін арттыруы тиіс.
Алайда қаланың даму жоспарлары жеке меншік құқығын жоққа шығармайды. Сондықтан ұйымдастырушылар көршілерінің басым бөлігі көшуге келіскен күннің өзінде әрбір пәтер иесінің мүддесін ескеруі керек.
Бір жағынан, мұндай тетік азаматтарды бағдарлама аясында мәжбүрлеп көшіруден қорғайды. Екінші жағынан, ол қалған отбасылар тұрғын үй жағдайын жақсартуға дайын тұрған тозығы жеткен ғимаратты жаңартуды кешіктіруі мүмкін.
Осылайша, Алматыдағы реновация әрбір меншік иесіне жеке көзқараспен қарауды талап етеді. Сондықтан ұйымдастырушылар үшін көшірудің қолайлы шарттарын ұсыну ғана емес, тұрғындардың құқықтарын бұзбай, тозығы жеткен тұрғын үй қорын жаңартуға мүмкіндік беретін өзара тиімді шешімдер табу да маңызды.
Сондай-ақ оқыңыз: Тұрғын үй кешендерінің құрылысы: өрт қауіпсіздігіне қатысты жаңа талаптар
Жылжымайтын мүлік туралы барлық өзекті жаңалықтар — Homsters қосымшасында.
