12 қазаннан бастап Алматы тұрғындары қай аулаларды, саябақтар мен қоғамдық кеңістіктерді бірінші кезекте абаттандыру қажет екенін өздері ұсына алады. Қала жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын жобаларға өтінім қабылдаудың жаңа кезеңін бастады. Биыл «Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы аясында әрқайсысының құны 324,3 млн теңгеге дейін жететін бастамаларды ұсынуға болады. Бұл ретте түпкілікті шешімді онлайн дауыс беру барысында қала тұрғындарының өздері қабылдайды. Өтінімдер 1 қарашаны қоса алғанда қабылданады, ал жеңімпаз жобаларды аудандық әкімдіктер 2027 жылы іске асыруды жоспарлап отыр. Қандай идеялар ұсынуға болатынын, өтінімді қалай рәсімдеу керектігін және қаржыландыру мүмкіндігіне қандай факторлар әсер ететінін түсіндіреміз.
«Наурыз» бойынша пәтер алуға үлгермедіңіз бе? Мерзім жыл соңына дейін ұзартылды
Алматы тұрғындары қандай жобаларды ұсына алады
Бағдарлама қала тұрғындарына қалалық ортаны дамытуға тікелей қатысуға мүмкіндік береді. Аудандық әкімдіктің бастамасын күтудің орнына тұрғындар мәселені өздері анықтап, оны шешудің нақты жолын ұсына алады.
Мысалы, пәтер иелері балалар ойын алаңын жаңарту, жаяу жүргіншілер жолдарын жөндеу немесе тұрғын үйлердің жанынан қоғамдық кеңістік құру туралы бастама көтере алады.
2026 жылы ұйымдастырушылар бірнеше бағыт бойынша ұсыныстар қабылдайды:
- Аумақтарды көгалдандыру, жасыл аймақтар құру және скверлерді абаттандыру.
- Тротуарларды, пандустарды және арықтарды салу мен жөндеу.
- Саябақтарды, жаяу жүргіншілер аймақтарын және басқа да қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру.
- Орындықтар, күркелер, қоқыс жәшіктері мен демалысқа арналған жабдықтар орнату.
- Балалар ойын және спорт алаңдарын салу және жаңарту.
- Жарықтандыру жүйелерін және қалалық инфрақұрылымның жекелеген элементтерін жөндеу.
- Заңсыз қоқыс үйінділерін жою және аумақтардың санитариялық жағдайын жақсарту.
Сонымен қатар тұрғындар бірнеше мәселені бір мезгілде шешетін кешенді жобаларды ұсына алады. Мысалы, скверді абаттандыру бастамасы жаңа жолдар салуды, жарықтандыруды, көгалдандыруды және демалыс орындарын ұйымдастыруды қамтуы мүмкін.
Алайда аумақ жалпыға ортақ пайдалануға қолжетімді болуы тиіс. Сондықтан бағдарлама жабық жеке нысандарды немесе коммерциялық бастамаларды қаржыландыруға арналмаған.
Алматының жаңа Бас жоспары: мегаполисті қандай ауқымды өзгерістер күтіп тұр
Бір жобаға 324,3 млн теңгеге дейін бөлінеді
Бағдарламаның жаңа кезеңінде билік бір бастаманың шекті құнын 324,3 млн теңге деңгейінде белгіледі.
Бұл ретте аталған сома әрбір өтінімге кепілді түрде берілетін қаржы емес, жеке жобаның ең жоғары бюджеті болып саналады. Нақты шығындар жұмыстардың сипатына, абаттандыру ауқымына және іріктеу нәтижелеріне байланысты болады.
Мысалы, бірнеше орындық орнатуға жолдары, жарықтандыруы және спорт аймақтары бар скверді кешенді жаңартуға қарағанда әлдеқайда аз қаражат қажет.
Сонымен қатар жоба ауданның қажеттіліктеріне сай келуі және жергілікті әкімдіктің құзыретіне кіруі тиіс. Ұйымдастырушылар таңдалған аумақта жұмыстарды жүргізу мүмкіндігін де тексереді.
Осылайша, аумақты абаттандыруға деген ниеттің өзі жеткіліксіз. Автор жүзеге асыруға болатын идея ұсынып, оның құнын алдын ала бағалауы қажет.
«Алтын ұя» ипотекасы: Altyn Bank 7%-дан басталатын мөлшерлемемен жаңа бағдарламаны іске қосты
Абаттандыруға өтінімді қалай беруге болады?
Алматы тұрғындары өз ұсыныстарын арнайы budget.open-almaty.kz электрондық платформасы арқылы жолдай алады.
Қатысу үшін бірнеше негізгі мәліметті дайындау қажет:
- Бастаманың атауы және қысқаша сипаттамасы.
- Аумақтың мекенжайы немесе нақты орналасқан жері.
- Күтілетін нәтижені көрсететін эскиз.
- Шығындардың алдын ала сметасы.
Бұл ретте ұйымдастырушылар толық жобалау-сметалық құжаттаманы талап етпейді. Сондықтан тұрғындарға алдын ала қымбат инженерлік есептеулерге немесе кәсіби құрылыс жобасына тапсырыс берудің қажеті жоқ.
Алайда болашақ өзгерістерді барынша түсінікті көрсету ұсынылады. Мысалы, егер автор балалар ойын алаңын жаңартуды ұсынса, қажетті жабдықтарды, болжамды аумақты және шамамен жұмсалатын шығындарды көрсетуі керек.
Сонымен қатар өтінімде абаттандыру қандай мәселені шешетіні және жаңа нысанды кімдер пайдалана алатыны түсіндірілуі тиіс.
Ұсыныстарды қабылдау 2026 жылғы 1 қарашаны қоса алғанда жалғасады. Осы күннен кейін ұйымдастырушылар келіп түскен бастамаларды қарауға кіріседі.
Тұрғын үй кешендерінің құрылысы: өрт қауіпсіздігіне қойылатын жаңа талаптар
Қаржыландырылатын жобалар қалай таңдалады?
Өтінім қабылдау аяқталғаннан кейін аудандардың сарапшылық кеңестері әрбір ұсынысты тексереді. Мамандар жобаның белгіленген талаптарға сәйкестігін, оны іске асыру мүмкіндігін және тұрғындар үшін өзектілігін бағалайды.
Сонымен қатар сарапшылар өтінімнің бұрын орындалған жұмыстарды немесе жоспарланған басқа іс-шараларды қайталамайтынын анықтайды.
Тексеру нәтижесінде әрбір жоба үш мәртебенің бірін алады:
- «Дауыс беруге жіберілді» — бастама талаптарға сәйкес келеді және келесі кезеңге өтеді.
- «Пысықтауға жіберілді» — автор ескертулерді түзетуі немесе құжаттарды толықтыруы қажет.
- «Қабылданбады» — ұсыныс бағдарлама шарттарына сәйкес келмейді.
Бұл ретте сарапшылар пысықтауға жіберген жобалардың авторлары кемшіліктерді түзетіп, оларды қайта қарауға ұсына алады.
Содан кейін ұйымдастырушылар сол платформада электрондық дауыс беруді өткізеді. Тұрғындар мақұлданған бастамалармен танысып, өз ауданы үшін ең пайдалы деп санайтын жобаларды қолдай алады.
Нәтижесінде белгіленген іріктеуден өткен және қарастырылған бюджет шегінде тұрғындардың қажетті қолдауына ие болған жобалар қаржыландырылады.
Үйлердің сейсмоаудиті: Алматыдағы 51 көпқабатты үй ерекше назарды қажет етеді
Тұрғындардың бастамалары арқасында Алматыда қандай өзгерістер жасалып жатыр
Бағдарлама қалада бірнеше жылдан бері жүзеге асырылып келеді. Оның арқасында тұрғындар абаттандыру мәселелерін талқылауға ғана емес, бюджет қаражатының бір бөлігін бөлуге де қатыса алады.
Алматы әкімдігінің мәліметінше, 2026 жылы қала алдыңғы іріктеу аясында 219 жобаны жүзеге асырып жатыр. Есеп жарияланған сәтте 29 бастама аяқталған, тағы 188 жоба орындалу кезеңінде болған. Ал екі нысан бойынша ұйымдастырушылар конкурстық рәсімдерді жалғастырған.
Жұмыстар Алматының әртүрлі аудандарын қамтиды. Атап айтқанда, мердігерлер аула аумақтарын абаттандырып, скверлерді, жаяу жүргіншілер аймақтарын, қоғамдық кеңістіктер мен жағалауларды жаңартып жатыр.
Сонымен бірге қала таңдалған бастамалардың іске асырылуына бақылауды күшейтіп келеді. Бұл маңызды, өйткені дауыс беруде жеңіске жету — жұмыстың тек алғашқы кезеңі. Одан кейін әкімдіктер тиісті рәсімдерді өткізіп, мердігерлерді таңдап, жобалардың орындалуын қамтамасыз етуі тиіс.
Алматыда «ғаламшарлар», серуендеу аймақтары және жаңа шолу алаңы пайда болады
Неліктен көппәтерлі үй тұрғындары бағдарламаға қатысуы керек
Пәтер иелері үшін бағдарлама үй маңындағы кеңістікті жақсартудың қосымша мүмкіндігін ашады. Бұл әсіресе ескі тұрғын үй қоры бар аудандар үшін өзекті. Мұндай жерлерде аулалар мен жаяу жүргіншілер инфрақұрылымы жиі жаңартуды қажет етеді.
Мысалы, бірнеше көршілес үйдің тұрғындары ортақ мәселені анықтап, барлығына қолжетімді аумақты абаттандыру жобасын дайындай алады. Кейін олар көршілерін дауыс беруге қатысуға шақыра алады.
Алайда жер учаскесінің құқықтық мәртебесін ескеру маңызды. Егер аумақ жеке меншікте болса немесе оған кіру шектелсе, мұндай жоба бағдарлама талаптарына сәйкес келмеуі мүмкін.
Сондықтан ұсыныс жібермес бұрын жердің мәртебесін нақтылап, жоспарланған жұмыстардың аудандық әкімдік құзыретіне кіретініне көз жеткізген жөн.
Сонымен қатар тұрғындар жеңіске жеткен жобаны жүзеге асыру шығындарын өз қаражатынан төлеуге міндетті емес. Қаржыландыру қарастырылған бюджет қаражаты есебінен ұйымдастырылады.
Осылайша, «Халық қатысатын бюджет» бағдарламасы алматылықтарға өз аудандарының абаттандырылуына тікелей ықпал етуге мүмкіндік береді. 1 қарашаға дейін тұрғындар нақты өзгерістерді ұсынып, кейін ең қажетті бастамаларды қолдай алады. Бұл ретте 2027 жылы қандай қоғамдық кеңістіктер жаңартылатынын анықтауда тұрғындардың белсенділігі шешуші рөл атқарады.
Сондай-ақ оқыңыз: Алматыдағы LRT: желі қайдан өтеді және тұрғын үй бағасы қалай өзгереді
Өзекті жаңалықтар, пайдалы материалдар және жылжымайтын мүлік туралы барлық ақпарат — Homsters қосымшасында
