Пәтерлі панельді үйлерге қатысты өзгерістер ең маңызды жаңалықтардың бірі болды. Дәл осы ипотека ережелері несие арқылы сатып алуға болатын тұрғын үйлердің тізімін кеңейтті. Бұған дейін банк тек пайдалану мерзімі 50 жылдан аспайтын ғимараттардағы пәтерлерге ипотека рәсімдейтін. Енді бұл мерзім 60 жылға дейін ұзартылды. Соның арқасында 1966 жылдан бастап салынған үйлердегі пәтерлерді ипотека арқылы сатып алуға мүмкіндік туды.
Өзгерістер жеке тұрғын үй нарығына да әсер етті. Енді Отбасы банкі SIP-панельдерден салынған үйлерді сатып алу кезінде де ипотекалық бағдарламаларды пайдалануға рұқсат береді. Алайда мұндай тұрғын үйлер белгіленген талаптарға сай болуы керек. Олардың пайдалану мерзімі бес жылдан аспауы қажет. Сонымен қатар меншік иелері құрылыс материалдарының сапасын сертификаттармен растауға міндетті. Сондай-ақ үйде берік іргетас, толық сыртқы әрлеу және барлық инженерлік коммуникациялар болуы тиіс.
Банк талаптарды не үшін өзгертті
Жылжымайтын мүлік нарығының сарапшыларының пікірінше, бұл өзгерістердің негізгі мақсаты сұранысты арттыру емес. Басты міндет – қарыз алушылар үшін қолжетімді тұрғын үй таңдауын кеңейту.
Астанадағы жылжымайтын мүлік және ипотека орталығының сарапшысы Сәдікжан Рахымбердиев Tengri Home басылымына берген пікірінде көптеген қалаларда қолжетімді бағамен сатылатын пәтерлердің басым бөлігі кеңестік кезеңде салынған панельді үйлерде орналасқанын айтты. Сондықтан ғимараттардың жасына қойылатын талаптың ұлғаюы көбірек сатып алушыға осындай тұрғын үйлерді ипотека арқылы рәсімдеуге мүмкіндік береді.
Жоғары санатты риелтор Александр Бикетов те бұған дейін банк талаптарына сәйкес келетін үйлердің саны жыл сайын азайып отырғанын атап өтті. Оның айтуынша, көптеген ғимараттар белгіленген жас шегінен асып кеткендіктен, ондағы пәтерлер автоматты түрде ипотекалық несиелеуге жарамсыз болып қалған. Енді бұл мәселе ішінара шешімін тапты. Ипотека ережелері жеңілдетілгеннен кейін мұндай тұрғын үйлер қайтадан қолжетімді нысандар тізіміне енгізілді.
Ұсыныс көлемі қаншалықты артады
Қазіргі уақытта нақты болжам жасау қиын. Сарапшылардың айтуынша, жасына қойылатын талаптарға сәйкес келетін әрбір пәтер банк тексеруінен өте бермейді. Өтінімді қарау кезінде мамандар нысанның заңдық тазалығын бағалайды. Сонымен қатар тұрғын үйдің техникалық жағдайы мен банк талаптарына сәйкестігі де мұқият тексеріледі.
Сәдікжан Рахымбердиевтің пікірінше, жалпы республика бойынша қолжетімді тұрғын үйлер санының артуы айтарлықтай үлкен болмайды. Оның көлемі бірнеше пайыз шамасында болуы мүмкін. Бұл ретте нәтиже өңірге байланысты өзгереді. Кеңестік кезеңде көп салынған үйлері бар қалаларда өзгеріс айқынырақ байқалады. Ал жаңа тұрғын үй кешендері басым елді мекендерде оның әсері аса сезілмейді.
Александр Бикетов Алматыдағы жағдай өзгеше болуы мүмкін деп есептейді. Оның бағалауынша, дәл осы қалада Отбасы банкінің бағдарламаларына сәйкес келетін тұрғын үйлер саны шамамен үштен бірге дейін артуы ықтимал. Бұған 1960-жылдардың соңы, 1970-жылдар және 1980-жылдардың басында салынған панельді үйлердің көп болуы себеп.
Әрбір тұрғын үй автоматты түрде мақұлданбайды
Сарапшылар ғимараттың жасы жылжымайтын мүлікті бағалау кезіндегі талаптардың бірі ғана екенін ескертеді. Несие берер алдында банк пәтердің техникалық паспортқа сәйкестігін де тексереді.
Егер меншік иесі қайта жоспарлау жұмыстарын заңдастырмаған болса, ипотека рәсімдеу әлдеқайда қиындайды. Сондықтан үйдің жасы талаптарға сәйкес келгенімен, кейбір пәтерлер ипотекалық бағдарламаларға қатыса алмайды.
Осындай талаптар SIP-панельдерден салынған үйлерге де қатысты. Мұндай нысандардың тізімі кеңейгенімен, олар әзірге Қазақстанда кең таралған жоқ. Соған қарамастан, енді сатып алушылар кейбір жеке үйлер мен таунхаустарды ипотека арқылы сатып ала алады. Бұрын мұндай тұрғын үйлер банк талаптарына сәйкес келмейтін.
Нарық қалай өзгеруі мүмкін
Сарапшылардың пікірінше, енгізілген өзгерістердің алғашқы әсері бірден байқалмайды. Алғашқы кезеңде сатушылар мен риелторлардың белсенділігі артуы мүмкін. Олар жарнамаларда пәтерді Отбасы банкінің бағдарламалары арқылы сатып алуға болатынын жиірек көрсете бастайды.
Кейін жаңа талаптарға сәйкес келетін тұрғын үй иелері сатып алушылардың қызығушылығының артқанын сезінуі ықтимал. Дегенмен мамандар бағаның күрт өсетінін күтпейді. Олардың айтуынша, тұрғын үй құнына халықтың табыс деңгейі, бастапқы жарна мөлшері және ипотекалық несиелеу шарттары әлдеқайда көбірек ықпал етеді.
Осылайша, жаңа ипотека ережелері сатып алушылар үшін мүмкіндіктерді кеңейтеді. Олар қайталама тұрғын үй нарығындағы қолжетімді нысандар санын арттырады. Алайда бұл өзгерістер жылжымайтын мүлік нарығындағы жағдайды түбегейлі өзгертеді деуге негіз жоқ.
Сондай-ақ оқыңыз: Отбасы банкінің жаңа бағдарламасы — «Ипотекаға дейінгі кілттер»
