Қазақстанда пәтерді жалға беруден түсетін кірісті ресми түрде есепке алу қажет. Сонымен қатар 2026 жылдан бастап тұрғын үй иелері өздеріне қолайлы салық салу тәртібін таңдай алады. Төленетін сома жалға берушінің мәртебесіне, кіріс мөлшеріне және таңдалған салық режиміне байланысты.
Енді ең қарапайым нұсқа өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтарға қолжетімді. Мұндай жағдайда пәтер иесі жеке табыс салығын төлемейді. Алайда ол алған жалдау ақысының 4%-ын әлеуметтік төлемдер ретінде аударады.
Отбасы банкіндегі депозитсіз ипотека: сатып алушыға қандай нұсқалар бар
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар кірістің 4%-ын төлейді
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан азаматтары тұрғын үйді өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимі аясында жалға бере алады. Тұрғын үйді жалға беру, қосалқы жалға беру және басқару рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізіміне енгізілді.
Бұл режимді қолдану үшін бірнеше талапты сақтау қажет. Тұрғын үй иесі жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеуі керек. Сонымен қатар ол жалдамалы жұмысшыларды тарта алмайды.
Бұдан бөлек, кіріс көлеміне шектеу қойылған. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның ай сайынғы кірісі 300 АЕК-тен аспауы тиіс. 2026 жылы бұл 1 297 500 теңгені құрайды.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін жеке табыс салығының мөлшерлемесі 0%-ға тең. Оның орнына меншік иесі кірісінің 4%-ын әлеуметтік төлемдер ретінде аударады. Бұл сомаға зейнетақы жарналары, әлеуметтік аударымдар және медициналық сақтандыру төлемдері кіреді.
Мысалы, пәтер айына 200 мың теңге кіріс әкелсе, меншік иесі мына соманы аударуы керек:
200 000 × 4% = 8 000 теңге.
Жалдау ақысы 300 мың теңге болған жағдайда төлем мөлшері айына 12 мың теңгеге дейін өседі. Демек, міндетті төлемдердің көлемі нақты алынған кіріске тікелей байланысты.
Бұл режимді қолдану үшін e-Salyq Business қосымшасында тіркелу қажет. Әрбір төлемнен кейін меншік иесі фискалдық чек қалыптастыруы тиіс. Алғашқы берілген чек режимді қолдану басталған күн болып есептеледі.
Жылжымайтын мүлікті артық тәуекелсіз қалай тегін беруге болады
Қай жағдайда 10% ЖТС төлеу қажет
Пәтер иесі өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режимге өтпеуіне болады. Алайда мұндай жағдайда жалға беруден түскен кіріске 10% мөлшерінде жеке табыс салығы салынады.
Салық меншік иесінің жалға алушылардан алған барлық сомасынан есептеледі. Әдетте қарапайым жеке тұлғаның жөндеуге, жиһазға, коммуналдық қызметтерге немесе пәтерді күтіп ұстауға жұмсаған шығындары салық салынатын кірісті азайтпайды.
Егер меншік иесі ай сайын 200 мың теңгеден алса, оның жылдық кірісі 2,4 млн теңгені құрайды. Тиісінше, ЖТС сомасы:
2 400 000 × 10% = 240 000 теңге болады.
Осылайша, арнаулы режимді қолданбаған меншік иесі бір жылда 240 мың теңге төлейді. Ал өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режим бойынша осындай кірістен төленетін әлеуметтік төлемдер 96 мың теңгені құрайды.
Жеке тұлға кірісін декларацияда да көрсетуі керек. 270.00 нысанындағы декларация есепті жылдан кейінгі жылдың 15 қыркүйегінен кешіктірілмей тапсырылады. Есептелген ЖТС-ты 25 қыркүйекке дейін төлеу қажет.
Мысалы, 2026 жылы алынған кірісті 2027 жылғы 15 қыркүйекке дейін декларациялау керек. Ал салықты 2027 жылғы 25 қыркүйекке дейін төлеу қажет.
Пәтерді компания жалдаса, салықты кім ұстайды
Пәтерді қарапайым азамат емес, компания немесе жеке кәсіпкер жалдаған жағдайда есептеу тәртібі өзгереді. Мұндай жалға алушылар салық агенті ретінде әрекет ете алады.
Егер меншік иесі өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режимді қолданбаса және ЖК ретінде тіркелмесе, компания жалдау ақысын төлеген кезде ЖТС-ты өзі ұстап қалады. Кейін ол бұл соманы бюджетке аударады.
Мысалы, жалдау ақысы 300 мың теңге болса, салық агенті 30 мың теңге ЖТС ұстайды. Нәтижесінде меншік иесі 270 мың теңге алады.
Ал өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам төлемді e-Salyq Business арқылы өзі рәсімдеп, жалға алушыға чек береді. Мұндай жағдайда пәтерді компания жалдаса да, меншік иесі өзіне белгіленген тәртіпті қолданады және 4% әлеуметтік төлем аударады.
Сондықтан тараптарға меншік иесінің мәртебесі мен есеп айырысу тәртібін шартта алдын ала көрсету маңызды. Бұл міндетті төлемдерді кім есептеп, бюджетке аударатынын анықтауға мүмкіндік береді.
Пәтер иесіне қай нұсқаны таңдаған дұрыс
Бір немесе бірнеше пәтерді жұмысшы жалдамай өткізетін азаматтардың көпшілігі үшін өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режим ең қарапайым нұсқа болып көрінеді. Ол ЖК ретінде тіркелуді, тұрақты салық есептілігін тапсыруды және 10% табыс салығын төлеуді талап етпейді.
Сонымен қатар меншік иесі әрбір төлемді e-Salyq Business арқылы өткізіп, чек беруі қажет. Қосымша кірісті автоматты түрде есепке алып, әлеуметтік төлемдердің мөлшерін есептейді.
Егер ай сайынғы түсім 300 АЕК-тен асса немесе меншік иесі жұмысшыларды тартса, өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режимді қолдануға болмайды. Мұндай жағдайда ЖК ретінде тіркеліп, қолжетімді салық режимдерінің бірін таңдау қажет.
Пәтерді жалға беруден түсетін кірісті жасыру тәуекелге әкеледі. Салық органдары шарттардағы, банк аударымдарындағы, хабарландырулардағы және басқа да дереккөздердегі мәліметтерді салыстыра алады. Сондықтан меншік иесіне қолайлы режимді алдын ала таңдап, төлемдерді ресми түрде тіркеп, салық міндеттемелерін уақытылы орындаған тиімді.
Сондай-ақ оқыңыз: Ипотекалық брокерлер: несие рәсімдеудегі нақты көмек пе, әлде артық шығын ба
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтар мен пайдалы материалдар Homsters қосымшасында қолжетімді
