Алматы қалалық аумақты дамыту тәсілін өзгертуге дайындалып жатыр. Жаңартылған Алматының бас жоспары тау бөктеріндегі құрылысты шектеуді, қоғамдық көлікті дамытуды және жаңа тартым орталықтарын құруды ұсынады. Сонымен қатар қала ескі кварталдарды жаңартып, бос учаскелерді тиімдірек пайдалануды көздейді.
Жобаның ресми материалдары Алматы қаласының Қала жоспарлау және урбанистика басқармасының сайтында жарияланды. Қоғамдық тыңдаулар 2026 жылғы 30 маусымға белгіленген. Сондықтан ұсынылған өзгерістерді әзірге түпкілікті бекітілген деп санауға болмайды.
Түзетулер 2040 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. Әзірлеушілер тұрғын үйлерді, жолдарды, жасыл аймақтарды және қоғамдық нысандарды орналастыру қағидаттарын қайта қарады. Бұдан бөлек, халық санының өсуін, инфрақұрылымға түсетін жүктемені және мегаполистің экологиялық мәселелерін ескерді.
Қазақстанда тұрғын үй құрылысы қымбаттады: қай өңірлерде өсім жоғары болды
Қаланы қазіргі шекарасы аясында дамыту туралы шешім қабылданды
Әзірлеушілер Алматының одан әрі өсуіне қатысты бірнеше сценарийді зерттеді. Нұсқалардың бірі 2023 жылғы қолданыстағы Бас жоспардың шешімдерін сақтауды көздеді. Екінші нұсқа қала аумағын Үлкен Алматы айналма автомобиль жолының шегінде кеңейтуді ұсынды.
Алайда қолданыстағы аумақты қарқынды дамыту сценарийі негізгі нұсқа ретінде таңдалды. Ол қала шекарасынан тыс жаңа жерлерді игермеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар мұндай тәсіл жолдар мен инженерлік желілер салуға кететін шығынды азайтады.
Қаланы кеңейту инфрақұрылымды іс жүзінде нөлден бастап құруды талап етер еді. Жаңа аудандарға мектептер, ауруханалар, инженерлік желілер және көлік магистральдары қажет болады. Сонымен бірге аумақтың одан әрі ұлғаюы тұрғындардың автокөлікке тәуелділігін күшейтуі мүмкін.
Сондықтан әзірлеушілер құрылысты тек қолайлы аумақтарда тығыздауды ұсынады. Жаңа нысандар қолданыстағы инфрақұрылымға жақын орналасуы тиіс. Ал табиғи және экологиялық тұрғыдан осал аймақтарды қорғау жоспарланып отыр.
Бюджет саласы қызметкерлеріне тұрғын үйді жалға алу жеңілдейді
Алматы полицентрлік моделін сақтайды
Қаланы бір ғана тарихи орталықтың айналасында дамыту жоспарланбайды. Оның орнына әртүрлі аудандарда дербес тартым орталықтары пайда болады.
Полицентрлер тұрғын үйлерді, жұмыс орындарын, қызмет көрсету нысандарын және қоғамдық кеңістіктерді біріктіруі тиіс. Соның арқасында тұрғындарға қаланың бір шетінен екінші шетіне үнемі қатынаудың қажеті болмайды. Мұндай тәсіл орталық көшелерге түсетін жүктемені де азайтуға көмектеседі.
Жоба Алматыны бес ірі жоспарлау аймағына бөлуді сақтайды. Әр аймақтың өзіндік даму бағыты болады. Бұл ретте болашақ құрылыстың сипаты ауданның орналасқан жеріне байланысты болады.
Ең тығыз кварталдарды ірі көшелер мен көлік тораптарының маңында орналастыру жоспарланып отыр. Қала шетіне қарай ғимараттардың қабаттылығы біртіндеп төмендеуі тиіс. Орта қабатты, аз қабатты және жеке үй құрылыстары қатар орналасуы мүмкін.
Ескі кварталдардың орнына жаңа құрылыс салынады
Қаланы дамытуда реновацияға үлкен мән беріледі. Жаңа тұрғын үй кешендері ескі және аз қабатты ғимараттардың орнына салынуы мүмкін.
Алматының орталық бөлігінде құрылысты негізінен босатылған аумақтарда жүргізу жоспарланған. Сонымен қатар бұрынғы өндірістік және қойма алаңдарын тиімдірек пайдалану ұсынылады.
Кейбір кәсіпорындар бастапқы қызметін әлдеқашан өзгерткен. Қазір олардың ғимараттарында қоймалар, автосалондар және шағын компаниялар орналасқан. Жоба қойма нысандарын орталық аймақтан біртіндеп шығаруды ұсынады.
Қаланың оңтүстік-батыс бөлігіндегі реновация бір және екі қабатты үйлерді қамтуы мүмкін. Бұл әсіресе ірі көшелердің маңындағы аумақтарға қатысты. Босаған учаскелер магистральдарды жалғастыруға және жаңа ғимараттар салуға мүмкіндік береді.
Алайда бұл бүкіл жеке сектор автоматты түрде сүріледі дегенді білдірмейді. Учаскелердің нақты шекараларын егжей-тегжейлі жоспарлау жобалары айқындауы тиіс. Сондай-ақ меншік иелерінің мүлкін сатып алу және оларды көшірудің белгіленген тәртібі сақталуы қажет.
Батыс аймақтағы негізгі тұрғын үй алаңдары ауданның оңтүстік бөлігіне жақын шоғырланады. Құрылыстың бір бөлігі Саин көшесінің бойында қарастырылған. Солтүстік аумақтарды барынша сақтықпен дамыту жоспарланып отыр.
Қаланың солтүстік бөлігінде ірі бос учаскелер бар. Онда жеке, аз қабатты және орта қабатты үйлер пайда болуы мүмкін. Жаңа құрылыспен бірге әлеуметтік және инженерлік нысандар да салынуы тиіс.
Осылайша, Алматының бас жоспары барлық ауданға бірдей шешім ұсынбайды. Кейбір жерлерде қала бос учаскелерді пайдаланады. Басқа аумақтардың дамуы ескі тұрғын үй қорын жаңартумен байланысты болады.
Тау бөктері күрделі құрылыстан қорғалады
Жобаның негізгі ережелерінің бірі — тау бөктеріндегі аумақтарға құрылыс салуға тыйым салу. Шектеулер табиғи ландшафтты қорғап, экологиялық аймақтарды сақтауы тиіс.
Әзірлеушілер тығыз құрылысты тауға қарай одан әрі жылжытудан бас тартты. Қаланың оңтүстік бөлігінде табиғи аумақтар мен демалыс кеңістіктеріне басымдық беріледі.
Шектеулер Іле-Алатауы ұлттық паркінің қорғау аймағын да қамтиды. Мұндай учаскелерде күрделі құрылысқа рұқсат беру жоспарланбайды.
Сонымен қатар түзетулерде қалалық өзендерге ерекше назар аударылған. Су қорғау белдеулерінде күрделі ғимараттар салуға тыйым салу ұсынылады. Шектеу жерге тереңдетілген іргетасы бар құрылыстарға да қолданылуы мүмкін.
Өзендердің маңындағы қолданыстағы құрылыс тексеріледі. Заңсыз салынған нысандар сүрілуі мүмкін. Құжаттары заңды түрде рәсімделген ғимараттардың иелеріне өтемақы немесе басқа шешім ұсынылуы қажет.
Өзен бойындағы аумақтар босатылғаннан кейін топырақ пен өсімдіктерді қалпына келтіру жоспарланған. Соның арқасында су дәліздері бірыңғай жасыл жүйенің бір бөлігіне айналады.
1 шілдеден бастап жосықсыз құрылыс салушылар бірыңғай тізілімге енгізіледі
Тектоникалық жарықтардың маңындағы құрылыс шектеледі
Алматы сейсмикалық қауіпті аймақта орналасқан. Сондықтан жоба тектоникалық жарықтарға жақын аумақтарды жеке қарастырады.
Әзірлеушілер мұндай учаскелердің орналасуын 2027–2028 жылдары нақтылауды ұсынады. Бұл жұмыспен салалық мамандар мен қалалық органдар айналысады.
Зерттеулер аяқталғаннан кейін билік арнайы шектеулер қолданылатын аймақтарды анықтай алады. Ең қауіпті аумақтарда күрделі құрылысқа тыйым салынады.
Қосымша талаптар Үлкен Алматы, Кіші Алматы және Есентай өзендерінің маңында енгізілуі мүмкін. Қарғалы және Боралдай өзендеріне де осындай тәсіл қарастырылған.
Құрылыс басталғанға дейін топырақтың жағдайы мен су басу ықтималдығын бағалау қажет болады. Қауіп жоғары болған жағдайда жоба жертөлелер мен жерасты автотұрақтарын салуға тыйым салуы мүмкін.
Мұндай шаралар болашақ тұрғындарға төнетін қауіпті төмендетуі тиіс. Сонымен қатар олар жаңа нысандардың сәулеті мен жоспарлануына әсер етеді.
Ипотека нарығы жеңілдетілген бағдарламалардың арқасында сақталып тұр
Қоғамдық көлікке басымдық беріледі
Түзетулер Алматының көлік моделін өзгертуді ұсынады. Қоғамдық көлікті дамыту негізгі бағытқа айналады.
Қала метро, LRT және BRT желілерін қалыптастыруды жалғастырады. Бұл жүйелер тұрғын аудандарды полицентрлермен және іскерлік аймақтармен байланыстыруы тиіс.
Сондай-ақ жоба қаланың ірі көшелерін дамытуды қарастырады. Кей жерлерде қолданыстағы магистральдарды ұзарту жоспарланған. Басқа учаскелер кеңейтілуі немесе қайта жаңғыртылуы мүмкін.
Орталық аймақта Сәтбаев көшесін Шығыс айналма автомобиль жолына дейін ұзарту қарастырылып отыр. Сонымен қатар өзгерістер Мұқанов, Шемякин және Хмельницкий көшелерін қамтуы мүмкін.
Батыс бөлікте Рысқұлов даңғылы мен Бөкейханов көшесі маңызды рөл атқарады. Оларды дамыту жаңа аудандардың қаланың басқа бөліктерімен байланысын жақсартуы тиіс.
Алайда Бас жоспарда жол құрылысының көрсетілуі жұмыстар бірден басталады дегенді білдірмейді. Әр нысанға жеке жоба, қаржыландыру және келісімдер қажет.
Ипотекалық брокерлер: несие рәсімдеу кезіндегі нақты көмек пе, әлде артық шығын ба
Жасыл аумақтар бірыңғай жүйеге біріктіріледі
Экологиялық қаңқа жаңартылған қалалық құрылымның маңызды бөлігіне айналуы тиіс. Оған саябақтар, орманды саябақтар, өзендер және көгалдандырылған қоғамдық кеңістіктер кіреді.
Әзірлеушілер жасыл аумақтарды бір-бірімен байланыстыруды ұсынады. Соның арқасында олар құрылыс арасындағы бөлек аралдар болып қалмайды.
Өзендердің жайылмалары мен су нысандарының маңындағы аумақтарға ерекше мән беріледі. Оларды сәйкес келмейтін құрылыстардан босатып, біртіндеп көгалдандыру жоспарланған.
Сонымен бірге қала жаңа кварталдардың шамадан тыс тығыздығын төмендетуді көздейді. Құрылыс жолдардың, мектептердің және инженерлік желілердің мүмкіндігіне сай болуы тиіс.
Алайда сызбада жасыл аймақты белгілеудің өзі жеткіліксіз. Жоспарды іске асыру үшін учаскелердің шекарасын бекітіп, олардың қорғалуын қамтамасыз ету қажет.
Алматы агломерациямен бірге дамиды
Жоба қаланы ірі агломерацияның орталығы ретінде қарастырады. Алматының көршілес елді мекендермен байланысы күшейіп келеді.
Аумақтар негізгі автомобиль бағыттарының бойында ерекше жылдам дамып жатыр. Құрылыс қаланы жақын маңдағы ауылдар мен аудан орталықтарына біртіндеп жақындатып келеді.
Болашақта халықты Алматы — Қонаев және Алматы — Бішкек тасжолдарының бойына орналастыру көзделеді. Қорғас пен Астана бағытындағы жолдар да маңызды болады.
Қонаев солтүстіктегі қарсы магнит қала ретінде қарастырылады. Ол жаңа тұрғындардың, жұмыс орындарының және қалалық функциялардың бір бөлігін қабылдай алады. Бұған бос аумақтар мен сейсмикалық қауіптің төмен болуы мүмкіндік береді.
Алатау қаласын дамытуға да үлкен мән беріліп отыр. Агломерацияның батысы мен шығысында қосымша өсу орталықтары пайда болуы мүмкін.
Мұндай модель халықтың Алматыда шамадан тыс шоғырлануын тежеуі тиіс. Сонымен қатар қалалар арасында жылдам көлік қатынасын ұйымдастыру қажет болады.
Құжат қабылданғаннан кейін не өзгереді
Түзетулер Алматының 2040 жылға дейінгі жалпы даму бағытын белгілейді. Алайда Бас жоспар әрбір жеке үйдің тағдырын анықтамайды.
Құжат бекітілгеннен кейін билік егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын әзірлеуді жалғастырады. Сол жобалар кварталдардың, жолдардың және қоғамдық нысандардың нақты шекарасын анықтайды.
Бұдан бөлек, қалаға инженерлік жобалар әзірлеп, қаржыландыру көздерін табу қажет. Сондықтан көптеген шешім кезең-кезеңімен жүзеге асырылады.
Қоғамдық тыңдаулар аяқталғанға дейін жарияланған материалдар жоба күйінде қалады. Тұрғындар әзірлеушілерге өз ескертулері мен ұсыныстарын жолдай алады.
Жаңартылған Алматының бас жоспары бірнеше орталығы бар ықшам қала құруды ұсынады. Құжат қоғамдық көлікке, реновацияға және тау бөктерін қорғауға басымдық береді. Ендігі басты міндет — жалпы сызбаларды түсінікті әрі қауіпсіз шешімдерге айналдыру.
Сондай-ақ оқыңыз: Тұрғын үй нарығының қарқыны бәсеңдеді
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтар мен пайдалы материалдар Homsters қосымшасында қолжетімді
