Тұрғын үй бағдарламаларын қаржыландыру мәселесі үкімет деңгейіндегі күн тәртібіне шықты. Бұл мәселе Үкімет отырысында талқыланып, онда Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев өңірлер үшін негізгі тәуекелдерді атап өтті. Қазіргі жағдайда тұрғын үй облигациялары акиматтардың мүмкіндіктерін шектейтін және жобаларды іске асыру қарқынына әсер ететін маңызды факторға айналып отыр.
Ең алдымен, мәселе міндеттемелерді өтеу қиындықтарына байланысты. Жергілікті атқарушы органдар жаңа қарыз тартуға қойылған шектеулерге тап болуда. Нәтижесінде бюджетке түсетін жүктеме артып, әрі қарай қаржыландыру мүмкіндіктері азаюда.
Ғалымдарға арналған пәтерлер: мемлекет ғылымды қалай қолдайды
Тұрғын үй облигациялары деген не және олар неге әсер етеді
Тұрғын үй облигациялары — акиматтардың тұрғын үй құрылысына және мемлекеттік бағдарламаларды іске асыруға қаржы тартуына мүмкіндік беретін қаржылық құрал. Яғни, бұл белгілі бір мерзімде пайызымен бірге қайтарылуы тиіс қарыз қаражаты.
Дәл осы механизм арқылы өңірлер жалға берілетін тұрғын үй салуды, инфрақұрылымды дамытуды және жаңа жобаларды іске қосуды қамтамасыз етеді. Алайда қарыз жүктемесі артқан сайын мұндай міндеттемелер жергілікті бюджеттерге қысым жасап, олардың қаржылық икемділігін төмендетеді және даму мүмкіндіктерін шектейді.
Ең алдымен, мәселе міндеттемелерді өтеу қиындықтарына байланысты. Жергілікті атқарушы органдар жаңа қарыз тартуға қойылған шектеулерге тап болуда. Нәтижесінде бюджетке түсетін жүктеме артып, әрі қарай қаржыландыру мүмкіндіктері азаюда.
Тұрғын үй құрылысы қарқын алды: көлемдер қай өңірлерде өсіп жатыр
Тұрғын үйді енгізу жоспары қайта қаралуда
Министрлік тұрғын үйді пайдалануға беру бойынша 20,2 млн шаршы метр көлеміндегі жоспарды сақтап отыр. Бұл көрсеткішке жету үшін билік қосымша ынталандыру шараларын қарастыруда. Атап айтқанда, шамамен 20 мың жалдамалы пәтер сатып алу және инженерлік инфрақұрылымды дамыту жоспарланған.
Алайда Ерсайын Нағаспаев Үкімет отырысында атап өткендей, қаражатты қайтару мәселесі толық шешімін таппаған. Оның айтуынша, қазіргі қаржыландыру жағдайында тұрғын үйді енгізу көлемі 18,5 млн шаршы метрге дейін төмендеуі мүмкін. Мұндай өзгеріс тұрғын үй облигациялары қалыптастыратын міндеттемелермен және өңірлердің қаржылық икемділігінің шектелуімен тікелей байланысты.
Тұрғын үй ипотекасы 5%-дан: BI Group пен Freedom Bank жаңа форматты іске қосады
Қандай шешімдер қарастырылуда
Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев жағдайды тұрақтандыру үшін шығындарды жабу тәсілдерін қайта қарау қажет екенін айтты. Оның сөзінше, нұсқалардың бірі — жергілікті бюджеттердің шығындарын өтеу тетігін әзірлеу. Бұл негізгі қарызды өтеу мен облигациялар бойынша пайыздарды төлеуді қамтиды.
Сонымен қатар ол бұл шығындардың бір бөлігін республикалық бюджет есебінен жабу мүмкіндігін қарастыруды ұсынды. Мұндай тәсіл өңірлерге түсетін жүктемені азайтып, тұрғын үй бағдарламаларын іске асыру қарқынын сақтауға мүмкіндік береді.
«Отау» ипотекалық бағдарламасы: қалай жұмыс істейді және кімге тиімді
Шектеулерге қарамастан, нарық өсіп жатыр
Қаржылық қиындықтарға қарамастан, құрылыс саласы оң динамиканы көрсетуде. Бірінші тоқсан қорытындысы бойынша орындалған құрылыс жұмыстарының көлемі шамамен 1,2 трлн теңгені құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 15%-ға жуық өсті.
Сонымен қатар пайдалануға берілген тұрғын үй көлемі де артты — 3,9 млн шаршы метрге жетті. Өсім елдің көптеген өңірлерінде тіркелді. Ең жоғары көрсеткіштер Абай облысында, Қарағанды облысында және Шымкент қаласында байқалды. Ал Атырау және Ақмола облыстарында керісінше төмендеу тіркелді.
Қарыз бен өсім арасындағы тепе-теңдік
Осылайша, тұрғын үй нарығы өсімін сақтап отыр, алайда жаңа қаржылық шектеулермен бетпе-бет келуде. Негізгі міндет — құрылыс қарқынын қолдай отырып, өңірлік бюджеттердің тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Алдағы кезеңде қаржылық жүктемені қайта бөлуге қатысты шешімдер шешуші рөл атқарады. Тұрғын үй облигациялары бойынша міндеттемелер мәселесі қаншалықты тиімді шешілетіні тұрғын үй секторының әрі қарайғы дамуына тікелей әсер етеді.
