Қазақстанда тегін жер телімін тек жеке тұрғын үй салу үшін ғана емес, жеке қосалқы шаруашылық жүргізу үшін де алуға болады. Заңда бұл мақсатқа арналған жеке мүмкіндік қарастырылған. Сонымен қатар ЖҚШ үшін жер көлемі 25 сотыққа дейін жетуі мүмкін. Алайда мұнда 10 сотыққа арналған әдеттегі кезек жүйесі қолданылмайды: өтініш беруші бос жер телімін өзі тауып, оны рәсімдеу рәсімінен өтуі керек.
Жер телімінің көлемі жердің түріне байланысты. Суармалы емес аумақта азаматқа 0,25 гектарға дейін, яғни 25 сотыққа дейін жер берілуі мүмкін. Ал суармалы жер үшін ең жоғары көлем 0,15 гектарды немесе 15 сотықты құрайды.
Салыстыру үшін, жеке тұрғын үй құрылысына мемлекет 10 сотыққа дейін жер қарастырады. Бағбандық және саяжай құрылысы үшін басқа шектеу белгіленген — 12 сотыққа дейін.
ЖТҚ үшін алынған 10 сотық ЖҚШ үшін жер алу құқығынан айырмайды
Жер кодексі жерді тегін беру тәртібін оның нысаналы мақсатына қарай ажыратады. Сондықтан бұрын ЖТҚ үшін алынған жер телімі азаматтың жеке қосалқы шаруашылық жүргізуге арналған жер алу құқығын пайдаланып қойғанын білдірмейді.
Сонымен бірге бір мақсат үшін тегін жер телімін қайтадан алуға болмайды. Мысалы, егер азаматқа бұрын дәл ЖҚШ жүргізу үшін жер берілген болса, әдетте бұл құқықты екінші рет пайдалану мүмкін емес.
Бұдан бөлек, белгіленген ең жоғары көлем өтініш берушіге міндетті түрде 25 немесе 15 сотық берілетініне кепілдік бермейді. Нақты көлем қолжетімді бос жер теліміне де байланысты.
Бастапқы жарна әлде жөндеу: пәтер сатып алғанда жинақты қайда жұмсаған тиімді
Жеке қосалқы шаруашылықты қай жерде жүргізуге болады
ЖҚШ үшін ауылдық елді мекендердің жерлері беріледі. Жер телімі үй іргесіндегі және егістік бөліктерден тұруы мүмкін.
Олардың арасындағы айырмашылық маңызды. Үй іргесіндегі жерді тек ауыл шаруашылығы қызметі үшін ғана емес, басқа мақсаттарда да пайдалануға болады. Онда белгіленген талаптарды сақтай отырып, тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстар салуға рұқсат етіледі.
Егістік жердің мақсаты анағұрлым шектеулі. Ол ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру үшін пайдаланылады, ал мұндай аумақта тұрғын үй салуға рұқсат берілмейді.
Бұл ретте жалпы жер көлеміне қойылатын шектеу бүкіл телімге қолданылады. Яғни жер екі бөліктен тұрса да, олардың жалпы көлемі белгіленген 15 немесе 25 сотықтан аспауға тиіс.
Бос жер телімін өзіңіз іздеуіңіз керек
ЖТҚ үшін 10 сотық алғысы келетін азаматтарға арнайы кезекке қою тетігі қарастырылған. Ал ЖҚШ жағдайында рәсім басқаша жүреді.
Өтініш беруші нақты бос аумақты өзі таңдап, дәл сол жер телімін беру туралы өтініш жасайды. Сондықтан алдымен қызығушылық танытқан ауылдық елді мекенде қандай жерлердің қолжетімді екенін анықтау қажет.
Алдын ала аумақты жария кадастрлық картадан көруге болады. Сонымен қатар жер туралы ақпаратты жергілікті атқарушы органдар жариялайды.
Алайда картада тіркелген жер телімінің болмауы оны бірден рәсімдеуге болады дегенді білдірмейді. Аумақ жол, инженерлік желілер немесе әлеуметтік нысан салуға арналуы мүмкін. Сондай-ақ оған белгілі бір шектеулер немесе қала құрылысы талаптары қолданылуы ықтимал.
Сондықтан құжаттарды тапсырмас бұрын таңдалған аумақтың мәртебесін жер қатынастары жөніндегі жергілікті органнан нақтылап алған жөн.
Алматыда жалға берілетін тұрғын үйлерді бөлудің жаңа кезеңі басталды
Өтінішті қалай беруге болады
Қолайлы ЖҚШ үшін жер табылғаннан кейін оны рәсімдеу басталады. Мемлекеттік қызмет «Мемлекеттік меншіктегі жер учаскелеріне сауда-саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін құқықтарды алу» деп аталады.
Өтініш беруші жер телімінің орналасқан жерін, болжамды көлемін, пайдалану мақсатын және сұралатын құқық түрін көрсетуі керек. Сонымен қатар өтінішке аумақтың орналасу схемасы қоса беріледі.
Құжаттарды электрондық форматта тапсыруға болады. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі.
Рәсім екі негізгі кезеңнен тұрады. Алдымен уәкілетті органдар таңдалған жерді көрсетілген мақсатта пайдалануға болатынын анықтайды. Сондай-ақ мәселені жер комиссиясы қарайды.
Бірінші кезеңге 12 жұмыс күніне дейін уақыт беріледі.
Егер өтініш беруші оң қорытынды алса, келесі қадам — жерге орналастыру жобасын әзірлеу. Онда мамандар аумақтың нақты шекарасын, көлемін, координаттарын, шектеулерін және басқа да сипаттамаларын анықтайды.
Бекітілген жерге орналастыру жобасы тапсырылғаннан кейін екінші кезең басталады. Жер теліміне құқық беру туралы шешім қабылдауға үш жұмыс күні беріледі.
«Ұмай» ипотекасы бойынша не сатып алып жатыр: алғашқы деректер жарияланды
Тегін жер телімі неге бәрібір шығынды талап етеді
Мемлекеттік қызметтің өзі тегін көрсетіледі. Алайда бұл бүкіл рәсімдеу процесі ешқандай шығынсыз өтеді дегенді білдірмейді.
Өтініш берушіге жерге орналастыру және геодезиялық жұмыстар қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар шекараларды белгілеу, жекелеген құжаттарды дайындау және құқықтарды тіркеу кезінде де шығындар туындауы ықтимал.
Тағы бір маңызды жайт бар. ЖҚШ тетігі ЖТҚ үшін дайындалған алаңдарды беру тәртібінен ерекшеленеді. Мемлекет таңдалған жер теліміне су, электр қуаты және басқа да коммуникацияларды өз есебінен жүргізуге міндетті емес.
Сондықтан өтініш бермес бұрын жолға және инженерлік желілерге қолжетімділікті бағалап алған дұрыс. Әйтпесе бастапқыда тегін берілген жер кейін едәуір шығынды талап етуі мүмкін.
Қазақстандағы апатты тұрғын үй: 8 қыркүйектен бастап пәтерлер кімге және қалай беріледі
Алдымен игеру, содан кейін меншік құқығы
Үй іргесіндегі жер теліміне қатысты ерекше тәртіп қолданылады. Оны жер телімі игерілгеннен кейін жеке меншікке тегін беруге болады.
Демек, бастапқы шешім жерді бірден жеке меншікке алу дегенді білдірмейді. Алдымен өтініш беруші тиісті жер пайдалану құқығын алады және белгіленген талаптарды орындайды.
Егер жер телімінде үй салу жоспарланса, құрылысқа және нысанды пайдалануға беруге қойылатын талаптарды да сақтау қажет. Барлық қажетті шарттар орындалғаннан кейін жерді жеке меншікке беру туралы өтініш жасап, жаңа құқықты тіркеуге болады.
Қандай жағдайда жер берілмейді
Бас тартудың негізгі себептерінің бірі — қолайлы бос аумақтың болмауы. Мысалы, таңдалған жер телімі басқа тұлғаға тиесілі болуы, өзге учаскелердің шекарасымен қиылысуы немесе мемлекеттік қажеттіліктер үшін резервке қойылуы мүмкін.
Сондай-ақ аумақтың нысаналы мақсаты оны ЖҚШ үшін пайдалануға мүмкіндік бермесе, жер алу қиын болады. Бұдан бөлек, жер телімі сауда-саттық арқылы өткізуге арналған болса, оны тегін бермеуі мүмкін.
Сонымен қатар өтініш берушінің бұрын дәл осы мақсат үшін жерді тегін алу құқығын пайдаланған-пайдаланбағаны тексеріледі.
Осылайша, 25 сотыққа дейін жер алу мүмкіндігі заңнамада шынымен қарастырылған. Алайда бұл дайын жер телімдерін жаппай тарату немесе ЖТҚ-ға ұқсас екінші кезек жүйесі емес. Азамат бос аумақты өзі тауып, оның мәртебесін тексеріп, рәсімдеу процедурасынан өтуі қажет. Сондықтан ЖҚШ үшін жер телімінің өзі тегін берілгенімен, оны іздеу, игеру және тиісті құжаттарды рәсімдеу уақыт пен қосымша шығындарды талап етеді.
Сондай-ақ оқыңыз: 2026 жылы жеке үй салу қанша тұрады: жер телімінен тіркеуге дейінгі жол
Жылжымайтын мүлік туралы өзекті жаңалықтарды қадағалаңыз, сату туралы хабарландырулар орналастырыңыз және арманыңыздағы пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасынан табыңыз
