Қазақстанның әрбір азаматы мемлекеттен жеке тұрғын үй құрылысы үшін 10 сотыққа дейінгі жер учаскесін бір рет тегін алуға құқылы. Алайда бұл өтініш бергеннен кейін жер бірден беріледі дегенді білдірмейді. Алдымен азамат арнайы есепке қойылады, содан кейін жер учаскелері кезек тәртібімен бөлінеді. Бұл ретте кезектің жылжу жылдамдығы бос аумақтардың болуына және инженерлік инфрақұрылымның дайындығына байланысты.
Сондықтан елдің әртүрлі қалалары мен аудандарында тегін 10 сотық жерге қатысты жағдай айтарлықтай ерекшеленеді. Теміртауда дайындалған учаскелер кезекте тұрған азаматтарға беріліп жатыр, ал Ақтөбеде жер беру уақытша тоқтатылған. Сонымен қатар Ақтөбе билігі жаңа тұрғын алаптарын дайындап, оларды коммуникациялармен қамтамасыз етуді жоспарлап отыр. Алматыда жағдай басқаша: қазір қалада ЖТҚ үшін бос жер учаскелері жоқ.
Тегін 10 сотық жер кімдерге беріледі
Жеке тұрғын үй құрылысы үшін 0,10 га, яғни 10 сотық жер учаскесін тегін алуға болады. Мұндай құқық Қазақстан азаматына тек бір рет беріледі. Сонымен қатар пәтердің, жеке үйдің немесе басқа жылжымайтын мүліктің болуы жер кезегіне тұруға кедергі келтірмейді.
Алайда учаске нақты тұрғын үй салу үшін беріледі. Алдымен азамат жерді игеру үшін алады, ал үй салынып, нысан пайдалануға берілгеннен кейін оны жеке меншікке рәсімдеуге болады. Осылайша, тегін 10 сотық жерді жай ғана жер активі ретінде алу мүмкін емес.
Ипотекалық сақтандыру қарыз алушының берешегін қашан өтей алады
Неліктен кезекте тұру жерді жақын арада алуға кепілдік бермейді
Өтініш бергеннен кейін азамат арнайы есепке қойылады. Дайын учаскелер пайда болған кезде олар белгіленген кезектілікке сәйкес беріледі. Бұл ретте аумақ қала құрылысы құжаттамасына сәйкес жеке тұрғын үй құрылысына арналған болуы тиіс.
Сонымен қатар бос жердің болуының өзі жеткіліксіз. Учаскелерді бермес бұрын аумақты дайындап, оны инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету қажет. Сондықтан қаланың маңындағы үлкен бос аумақты кезекте тұрған азаматтарға бірден бөліп беруге болмайды.
Нәтижесінде кезектің жылжу жылдамдығы көбіне жаңа тұрғын алаптарының дамуына байланысты. Егер әкімдік аумақтарды дайындап, коммуникациялар жүргізсе, ЖТҚ үшін жаңа учаскелер пайда болады. Ал мұндай алаңдар болмаса, күту мерзімі ұзаққа созылуы мүмкін. Оның үстіне бір облыстың өзінде елді мекендердегі жағдай әртүрлі болуы ықтимал.
Теміртау: учаскелер кезекте тұрған азаматтарға беріліп жатыр
Қарағанды облысының Теміртау қаласында жеке тұрғын үй құрылысына арналған жер учаскелерін беру басталды. Кезекте тұрған азаматтар үшін қаланың 10 және 11-шағын аудандарында аумақтар дайындалған. Бұған дейін бұл жерлерге электр желілері мен су құбыры тартылды, сондай-ақ газдандыру қарастырылған.
Жалпы азаматтар үшін әрқайсысы 10 сотықтан шамамен 500 учаске қарастырылған. Жер арнайы есепте тұрған азаматтарға кезек тәртібімен беріледі. Өз кезегін Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастры арқылы тексеруге болады. Егер бұрын берілген мәліметтер өзгерсе, оларды eGov арқылы немесе Теміртау қаласының жер қатынастары бөлімінде өзектендіру қажет.
Шетелдік азамат ретінде Қазақстанда жылжымайтын мүлікті қалай сатып алуға болады
Ақтөбе: 178 мыңға жуық адам жер кезегінде тұр
Ақтөбеде жағдай айтарлықтай өзгеше. Қазір тегін 10 сотық жер алу кезегінде 177 917 адам тұр. Тек соңғы бір жылдың ішінде өтініш берушілер саны шамамен 10 мың адамға артқан. Бұл ретте облыс орталығында жер учаскелерін бөлу 2022 жылдан бері уақытша тоқтатылған.
Негізгі себеп — қажетті инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген бос аумақтардың болмауы. Алайда бұл жер дайындау жұмыстары толығымен тоқтады дегенді білдірмейді. Әкімдік жаңа тұрғын алаптары үшін аумақтарды анықтап, егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын әзірлеп жатыр. Келесі кезеңде инженерлік желілер мен жолдар салынуы тиіс.
Сонымен қатар 2023–2029 жылдарға арналған тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды дамыту тұжырымдамасы аясында жаңа аумақтарды дамытуға қаражат қарастырылған. Тұрғын алаптардың инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымын қаржыландыру 2026–2028 жылдарға жоспарланған.
Осы қаражат есебінен билік бұрын бөлінген учаскелерді коммуникациялармен толық қамтамасыз етуді көздеп отыр. Сонымен бірге кейін жер беру үшін жаңа тұрғын алаптарын дайындау жоспарланған. Учаскелер аумақ қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз етілгеннен кейін ғана беріледі.
Осылайша, қазіргі уақытта Ақтөбеде тегін 10 сотық жерді бөлу уақытша тоқтатылған. Сонымен қатар болашақта кезекте тұрған азаматтарға жер беру үшін пайдаланылатын аумақтарды дайындау жұмыстары жүргізіліп жатыр.
Алматы: ЖТҚ үшін бос жер учаскелері жоқ
Қазір Алматы қаласының өзінде тегін 10 сотық жер алу мүмкін емес. Бас жоспар жеке тұрғын үй құрылысына жер бөлуге арналған алаңдарды қарастырмайды. Бұдан бөлек, мегаполис аумағында осы мақсатқа арналған бос жерлер жоқ.
Осы себепті Алматыда ЖТҚ үшін тегін жер учаскелерін алуға кезек жүргізілмейді. Алайда қалада тұру азаматты 10 сотық жер алу құқығынан айырмайды. Ол Қазақстанның тиісті аумақтары бар және кезек жүргізілетін басқа елді мекенін таңдай алады.
Мемлекеттен берілетін тұрғын үй: 2026 жылы қандай бағдарламалар қолжетімді
Басқа өңірлерде жағдай қандай
Қазақстанның басқа өңірлерінде де кезекке тұру мүмкіндігі сақталған. Алайда жағдай нақты елді мекенге байланысты. Мысалы, Батыс Қазақстан облысында ЖТҚ үшін жер учаскесін алуға өтінішті eGov арқылы беруге болады. Сол жерде бұрын берілген мәліметтерді өзектендіруге мүмкіндік бар, ал кезекті Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастры арқылы тексеруге болады.
Маңғыстау облысында да электронды түрде кезекке тұру мүмкіндігі бар. Атап айтқанда, мұндай мүмкіндік Қарақия ауданында қарастырылған. Жер учаскелері кезек келген және қажетті инфрақұрылым дайын болған кезде беріледі.
Шығыс Қазақстан облысында да жерге қатысты рәсімдер жалғасып жатыр. Өңір аудандары бос және берілген мемлекеттік жер учаскелері туралы мәліметтерді жариялайды. Мысалы, Глубокое ауданы 2026 жылдың екінші тоқсанында кенттер мен ауылдық округтер бойынша берілген жер учаскелері туралы деректерді жариялады.
Сонымен қатар бос мемлекеттік жер әрдайым тұрғын үй салу үшін тегін беруге арналмайды. Учаскенің тиісті нысаналы мақсаты болуы керек, ал оны беру белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады. Сондықтан жағдайды жалпы облыс бойынша емес, нақты қала, кент немесе ауылдық округ бойынша бағалаған дұрыс.
Қазақстанда жер сілкінісі жағдайына байланысты ғимараттарды ауқымды тексеру басталды
Кезегі қысқа басқа өңірді таңдауға бола ма
Қазақстан азаматы тегін 10 сотық жер алу кезегіне тек тұрғылықты немесе тіркелген жері бойынша ғана тұруға міндетті емес. Электрондық мемлекеттік қызмет басқа өңір мен елді мекенді таңдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар бір уақытта бірнеше жерде кезекте тұруға рұқсат етіледі.
Алайда тегін жер учаскесін тек бір рет алуға болады. Бір өңірде жер берілгеннен кейін қалған өтініштер тоқтатылады. Сондықтан жеке үй салуды шынымен жоспарлап жүрген және белгілі бір қалаға тәуелді емес азаматтарға бірнеше елді мекенді қатар қарастырған тиімді.
Дегенмен тек кезекте тұрған адамдардың санына сүйенуге болмайды. Әкімдік жаңа аумақтарды дайындамаса, шағын кезектің өзі баяу жылжуы мүмкін. Керісінше, жаңа тұрғын алаптары құрылып, коммуникациялар тартылса, көбірек жер учаскесін беру мүмкіндігі пайда болады.
Сондықтан елді мекенді таңдамас бұрын бірнеше факторды бірден тексерген жөн. Ең алдымен ЖТҚ үшін бос жерлердің бар-жоғын анықтау қажет. Сонымен қатар жаңа тұрғын алаптарын құру жоспарларын және инженерлік желілердің салынып жатқанын білу маңызды. Мұндай ақпарат жер учаскесін алудың нақты мүмкіндігін жақсырақ бағалауға көмектеседі.
Тегін 10 сотық жер кезегіне қалай тұруға болады
Өтінішті eGov арқылы онлайн беруге болады. Ол үшін «Жеке тұрғын үй құрылысына жер учаскесін алуға кезекті қарау немесе кезекке қою (10 сотық)» мемлекеттік қызметі қарастырылған.
Авторизациядан өткеннен кейін кезекке қою қызметін таңдап, өңір мен қажетті елді мекенді көрсету керек. Содан кейін өтініш толтырылады. Қызмет тегін көрсетіледі. Егер азамат құжаттарды бұрын тапсырған болса, бірақ ақпарат өзгерсе, мәліметтерді өзектендіруге болады.
Өз кезегін Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастрының Жария кадастрлық картасы арқылы тексеруге болады. Алайда тізімдегі нөмірдің өзі шамамен қанша уақыт күту керектігін анықтауға жеткіліксіз. Сондықтан жергілікті әкімдіктің жаңа тұрғын алаптарын дайындау, коммуникациялар салу және жер учаскелерін беру туралы хабарламаларын да қадағалап отырған жөн.
Сондай-ақ оқыңыз: 2026 жылы жалғызбасты ана мемлекеттен тұрғын үй көмегін қалай ала алады
