2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап Қазақстанда тұрғын үйді, жерді және басқа да нысандарды нотариаттық рәсімдеу тәртібі өзгерді. Енді мүлікті иеліктен шығаруға немесе кепілге беруге байланысты жылжымайтын мүлікпен мәмілелерді нысанның орналасқан жері бойынша куәландыру қажет. Осылайша, бұрынғыдай шартты рәсімдеу үшін басқа нотариаттық округтегі нотариусқа жүгіну енді мүмкін емес.
Өзгерістер ҚР-ның 2026 жылғы 8 шілдедегі № 343-VIII Заңында көзделген. Құжат «Нотариат туралы» заңға түзетулер енгізіп, атап айтқанда, 54-бапты жаңа 2-1-тармақпен толықтырды. Оған сәйкес, тіркелуге жататын жылжымайтын мүлікті иеліктен шығару немесе кепілге беру туралы шартты нотариус мүліктің орналасқан жері бойынша куәландырады.
Қазақстандағы апатты тұрғын үй: 8 қыркүйектен бастап пәтерлер кімге және қалай беріледі
Өзгерістер қандай мәмілелерге қатысты
Жаңа талап жылжымайтын мүлік иеліктен шығарылатын немесе кепілге берілетін шарттарға қолданылады. Мысалы, бұл ережені пәтерді, үйді немесе жер учаскесін сатып алу-сату немесе сыйға тарту мәмілесін нотариаттық рәсімдеу кезінде ескеру қажет. Сонымен қатар, талап жылжымайтын мүлікті кепілге беруге, оның ішінде тиісті ипотекалық мәмілелерді рәсімдеуге де қатысты.
Бұл ретте заң рәсімдеу орнын сатушының немесе сатып алушының тұрғылықты жеріне емес, тікелей нысанның орналасқан жеріне байланыстырады. Сондықтан жылжымайтын мүлік Алматыда орналасса, тиісті шартты осы аумақ үшін белгіленген нотариаттық округте жұмыс істейтін нотариус куәландыруы қажет.
Заң нотариаттық округті бір облыстың, республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың аумағы ретінде айқындайды. Мемлекеттік нотариустың қызмет аумағын аумақтық әділет органы, ал жекеше нотариустың қызмет аумағын нотариаттық палата белгілейді.
2026 жылы жеке үй салу қанша тұрады: жер телімінен тіркеуге дейін
Бұрын мәмілелер қалай рәсімделді
Түзетулер күшіне енгенге дейін басқа тәртіп қолданылды. 2021 жылғы 1 шілдеден бастап «Нотариат туралы» заңның 54-бабынан бұрынғы аумақтық шектеу алынып тасталды. Соның нәтижесінде тараптар жылжымайтын мүлік нысанының орналасқан жеріне қарамастан нотариусқа жүгіне алатын болды.
Мысалы, бір өңірде пәтері бар меншік иесі басқа өңірде жүріп, шартты рәсімдеу үшін сол жерден өзіне ыңғайлы нотариусты таңдай алатын. Енді 54-баптың жаңа талабына жататын шарттар үшін мұндай тәртіп қолданылмайды.
Осылайша, жылжымайтын мүлікпен мәмілелер қайтадан аумақтық қағидатқа байланысты болды. Нысанды сату, сыйға тарту немесе кепілге беру алдында тараптарға оның қай жерде орналасқанын және қай нотариаттық округтің нотариусына жүгіну қажет екенін алдын ала ескерген жөн.
Сатып алушылар мен меншік иелері үшін не өзгереді
Ең алдымен, түзетулерді бір өңірде тұрып, басқа өңірде жылжымайтын мүлкі бар адамдар ескеруі керек. Бұл нысан иелеріне де, болашақ сатып алушыларға да қатысты. Мысалы, адам Астанада тұрып, Алматыдағы пәтерін сатуы мүмкін. Мұндай жағдайда тараптарға ыңғайлы болғаны үшін ғана елордадағы нотариусты таңдау енді мүмкін емес.
Басқа қалада тұрғын үй сатып алу кезінде де осындай жағдай туындауы мүмкін. Сондықтан шарт жасамас бұрын нотариаттық рәсімдеу орнының қайда болатынын алдын ала анықтау маңызды. Сонымен қатар, тараптарға кейінгі әрекеттер тәртібін алдын ала келісіп алған жөн.
Өзгеріс ипотекалық сатып алушылар үшін де ерекше маңызға ие болуы мүмкін. Мысалы, сатып алынатын нысан басқа өңірде орналасса, жаңа ережелерді ескеру қажет. Бұл ретте тараптардың қатысуының нақты тәртібі банк талаптарына байланысты. Сондай-ақ рәсімделуі тиіс құжаттардың сипаты да маңызды.
Жаңа тәртіп 2026 жылғы 8 қыркүйектен бастап қолданылады. Сондықтан нотариусты таңдау кезінде енді аумақтық қағидатты ескеру қажет. Бұл нысанды сатуға, сатып алуға, сыйға тартуға немесе кепілге беруге қатысты. Осылайша, жылжымайтын мүлікпен мәміле жасауға дайындалғанда ең алдымен нысанның орналасқан жерін ескеру маңызды.
Сондай-ақ оқыңыз: ЖҚШ үшін жер: 25 сотыққа дейінгі жерді қалай тегін алуға болады
Жылжымайтын мүлік саласындағы өзекті жаңалықтарды қадағалаңыз, сату туралы хабарландырулар орналастырыңыз және өз арманыңыздағы пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасынан табыңыз.
