Риелтор не үшін комиссия алады, оның тәжірибесін қалай тексеруге болады және уәдесін орындамаса, қайда шағымдану керек? Қазақстанда делдалдар нарығын ретке келтіріп, олардың жұмысын клиенттер үшін түсініктірек етуді көздеп отыр. Сауда және интеграция министрлігінің хабарлауынша, тиісті заң жобасын Құрылтай қарап жатыр. Ал жаңа ережелер әлі талқылануда.
1 қазаннан бастап Алматыда су тарифтері екі еседен астам өседі
Клиент не үшін ақы төлейтінін түсінуі керек
Қызмет құны Сауда және интеграция министрлігі жанындағы Қоғамдық кеңес отырысында талқыланған тақырыптардың бірі болды. Қатысушылар нарықта ашықтық жетіспейтінін атап өтті: клиент комиссияның қалай есептелетінін және риелтордың міндетіне не кіретінін әрдайым түсіне бермейді.
Мысалы, сатып алушы делдалдың жұмысы пәтер іздеп, оны көрсетумен шектеле ме, әлде мәмілені соңына дейін сүйемелдей ме — осыны алдын ала білгені маңызды. Сондай-ақ маман келісілген міндеттерін орындамаса, қалай шағымдануға болатынын түсіну қажет.
Дегенмен министрлік барлық риелторға ортақ тариф енгізілетінін хабарлаған жоқ. Талқылаудың мақсаты — жұмыс шарттарын екі тарапқа да түсінікті ету.
Пәтер сатып алар алдында үйдің сейсмикалық төзімділігін қалай тексеруге болады
Кәсіби маманды кездейсоқ делдалдан қалай ажыратуға болады
Тағы бір мәселе — риелтормен жұмыс бастамас бұрын оны тексеру. Қоғамдық кеңес мүшесі Марлен Смаилов мамандардың бірыңғай мемлекеттік тізілімі мен қызмет көрсетудің ортақ стандарттары жоқ екеніне назар аударды.
Ал кәсіби қауымдастық өкілі Асет Айтбай делдалдардың кәсіби деңгейінің төмендігін және алаяқтықты негізгі мәселелердің қатарында атады. Оның айтуынша, салалық бірлестік ережелерді өзгертуді екі жыл бұрын ұсынған.
Нарықты ретке келтіру үшін мамандарға қандай талаптар қойылатынын және олардың дайындығын қалай тексеретінін анықтау қажет. Клиенттер үшін бұл әсіресе маңызды: риелтор қымбат мүлікке қатысты мәмілелерді жасауға көмектеседі.
Қандай өзгерістер ұсынылып отыр
Депутаттар риелторлардың жұмысына, қызмет көрсету тәртібіне, лицензиялауға және мемлекеттік бақылауға қатысты түзетулер ұсынды. Сауда және интеграция министрлігі бұл бастамалар бойынша Үкіметтің үш оң қорытындысын алды.
Сонымен бірге Үкімет риелторлар туралы жеке заң қабылдаудың қажеті жоқ деп санайды. Жаңа ережелерді қолданыстағы заңдарға енгізу ұсынылып отыр.
Бұған қоса, мамандар кәсіби стандарт әзірлеп жатыр. Бұл құжат риелтордың білімі мен жұмысына қойылатын талаптарды белгілейді. Лицензия мәселесі де талқылануда, бірақ түпкілікті шешім әлі жарияланған жоқ.
Қазақстандықтар тұрғын үй мәселесін қалай шешуде: 2026 жылдың сегіз айының қорытындысы
Жаңа ережелер қашан енгізіледі
Министрлік өзгерістердің қашан күшіне енетінін әзірге хабарлаған жоқ. Құрылтай жанындағы жұмыс тобы талқылауды жалғастырады. Сонымен қатар Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев ұсыныстарды Қоғамдық кеңеспен қосымша талқылайтынын айтты.
Тұрғын үйді сатып алушылар мен сатушылар үшін нақты нәтиже маңызды: риелтордың міндеттерін түсіну, оның қызметінің құнын алдын ала білу және өз құқықтарын қорғай алу. Билік пен кәсіби қауымдастық дәл осы мәселелерді ретке келтіруді көздеп отыр.
Сондай-ақ оқыңыз: Жалға беруге арналған пәтер ме, әлде депозит пе: Қазақстанда 2026 жылы қайсысы тиімді
