Қазақстанда құрылыс және жобалау ұйымдарының жұмысына әсер ететін өзгерістер дайындалып жатыр. Билік мамандардың біліктілігін бақылауды күшейтіп, олардың кәсіби дағдыларын растау тәртібін қайта қарауды жоспарлап отыр. Құрылыс саласындағы жаңа талаптар компанияларды лицензиялауға, мемлекеттік сатып алуларға қатысуға және жұмыс берушілердің шығындарына әсер етеді. Сонымен қатар бизнеске дайындалуға уақыт беріледі, ал мамандардың қолданыстағы құжаттары өтпелі кезеңде өз күшін сақтайды.
Ұлттық банк жыл басынан бері төртінші рет базалық мөлшерлемені төмендетті: ипотека қалай өзгереді
Неліктен кәсіби стандарттарды қайта қарау туралы шешім қабылданды
Құрылыс технологиялары үнемі дамып келеді. Соған сәйкес сәулетшілердің, жобалаушылар мен инженерлердің міндеттері де өзгеруде. Компаниялар цифрлық шешімдерді енгізіп, заманауи материалдарды пайдаланады және құрылыстың жаңа әдістерін меңгереді. Сондықтан мемлекет кәсіби стандарттарды саланың қазіргі міндеттеріне сәйкестендіруді көздеп отыр.
ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі inbusiness.kz басылымына өзгерістердің не үшін қажет болғанын, олардың кімдерге әсер ететінін және бизнеске дайындалу үшін қанша уақыт берілетінін түсіндірді. Ведомствоның мәліметінше, заңнама кәсіби стандарттарды кемінде үш жылда бір рет жаңартуды қарастырады. Қайта қарау барысында мамандар технологиялық өзгерістерді, жаңа нормативтік актілерді және кәсіби құзыреттерге қойылатын талаптарды ескереді.
Сонымен қатар билік салынып жатқан нысандардың қауіпсіздігін арттыруды жоспарлап отыр. Министрліктің бағалауынша, жаңа стандарттар мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауымен және техникалық қадағалаумен бірге апаттар санын азайтуға әрі ғимараттардың пайдалану мерзімін ұзартуға көмектеседі.
Қазіргі уақытта 13 кәсіби стандарттың жобасы келісу рәсімінен өтті. Оларды құрылыс саласындағы кәсіби біліктіліктер жөніндегі салалық кеңес, бейінді қауымдастықтар мен жұмыс берушілер бірлестіктері қарастырды. Сондай-ақ құжаттар Еңбек ресурстарын дамыту орталығының оң қорытындысын алды.
Қазақстанда 4 мыңнан астам тозған және апатты үй: көшіру жеделдетілмек
Құрылыс компаниялары үшін не өзгереді
Негізгі жаңалықтардың бірі ұйымдардың құрылыс қызметін жүзеге асыруға рұқсат алу тәртібіне қатысты. Компаниялар лицензиялаудың қолданыстағы шарттарын орындап қана қоймай, штатында білікті мамандардың бар екенін де растауы тиіс.
Қазақстанда бұрынғы аттестаттау жүйесінің орнына кәсіби сертификаттау енгізіледі. Жаңа тетікті әзірлеу кезінде билік Еуропалық одақ елдерінің тәжірибесіне сүйенді.
Дегенмен кәсіби стандарт лицензияны алмастырмайды. Ол қызметкерлердің білімі мен дағдыларына қойылатын талаптарды белгілейді. Ал сертификатталған мамандардың болуы құрылыс немесе жобалау ұйымының лицензия алуы және оны сақтап қалуы үшін міндетті шартқа айналады.
Өзгерістер мемлекеттік сатып алуларға да әсер етуі мүмкін. Мердігерлерді конкурстарға жіберудің негізгі тәртібі бұрынғыдай қалады. Алайда тапсырыс берушілер конкурстық құжаттамаға мамандардың біліктілігіне қатысты қосымша талаптарды енгізе алады.
Осылайша, құрылыс саласындағы жаңа талаптар компанияның мүмкіндіктерін ғана емес, оның қызметкерлерінің кәсіби даярлық деңгейін де ескеретін болады.
Қазақстандықтарға жосықсыз риелторлар келтірген залалды өтеу ұсынылды
Жаңа ережелер қашан күшіне енеді
Сертификаттау жүйесіне көшу кезең-кезеңімен жүзеге асады. Билік компанияларға қызметкерлерін дайындап, кадр құрамын жаңа нормаларға сәйкестендіруге мүмкіндік беру үшін екі жылдық бейімделу кезеңін қарастырды.
Негізгі күндер:
- 2026 жылғы 1 шілде — өтпелі кезеңнің басталуы.
- 2028 жылғы 1 шілдеге дейін — мамандардың қолданыстағы аттестаттары сертификаттарға теңестіріледі.
- 2028 жылғы 1 шілдеден бастап — Құрылыс кодексінің жаңа сертификаттау жүйесіне қатысты ережелері күшіне енеді.
Өтпелі кезең аяқталғаннан кейін мамандардың біліктілігін растаумен мамандандырылған орталықтар айналысады. Жаңа тәртіп ҚР Құрылыс кодексінің 57 және 58-баптарында қарастырылған.
Сонымен қатар қазіргі қызметкерлердің барлығына бір мезгілде қайта оқудан өту міндеттелмейді. Министрлік жаңа стандарттардың кезең-кезеңімен енгізілетінін атап өтті.
Пәтерлер енді бос тұрмайды: Қазақстанда тұрғын үйді бөлу ережелері өзгерді
Оқыту мен сертификаттау шығындарын кім төлейді
Қосымша рәсімдер құрылыс ұйымдарының шығындарын арттыруы мүмкін. Алайда біліктілікті арттыру ақысын кім төлейтіні оқытуды кімнің бастамасымен өткізетініне байланысты.
ҚР Еңбек кодексінің 118-бабына сәйкес, егер жұмыс беруші қызметкерін оқуға немесе кәсіби құзыреттерін растауға өзі жіберсе, тиісті шығындарды компания өтейді.
Ал маман өз бастамасымен біліктілігін тәуелсіз бағалаудан өтуді шешсе, шығындарды өзі көтереді.
Билік шетелдік қызметкерлерге де ерекше назар аударады. Компаниялар басқа елдерден тартатын құрылысшылар, сәулетшілер мен инженерлер Қазақстанның біліктілік талаптарына сәйкес келуі тиіс.
Сонымен бірге жаңа ережелер барлық қызметкерді жаппай міндетті түрде қайта оқытуды көздемейді. Ұйымдар кадрларды даярлау жұмысын белгіленген мерзімдерді ескере отырып жоспарлай алады.
Қазақстанда ипотека бойынша бастапқы жарнаны төмендету жоспарланып отыр
Талаптарды бұзғандарға қандай жауапкершілік қарастырылған
Кәсіби стандарттарды күшейту қосымша айыппұлдардың автоматты түрде енгізілетінін білдірмейді. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі жауапкершілік заңнамадағы нақты міндетті талаптар мен лицензиялау шарттарын бұзған жағдайда туындайтынын түсіндірді.
Демек кәсіби стандарттың жекелеген ережесіне сәйкес келмеу өздігінен айыппұл салуға негіз болмайды.
Алайда жаңа нормалар күшіне енгеннен кейін қажетті сертификатталған мамандардың болмауы компанияның құрылыс лицензиясын алуына немесе сақтап қалуына әсер етуі мүмкін.
Осылайша, бизнестің қызметкерлер біліктілігін бағалауға, қажетті шығындарды жоспарлауға және өзгерістерге дайындалуға әлі уақыты бар. 2028 жылғы 1 шілдеден бастап құрылыс саласындағы жаңа талаптар, ең алдымен, мамандардың кәсіби даярлығы мен құзыреттерін растау мәселелерінде күшейеді.
Сондай-ақ оқыңыз: Астананың жаңа тұрғын үй нарығына талдау: 2026 жылғы қазан айының қорытындысы
Жылжымайтын мүлік нарығындағы өзекті жаңалықтарды қадағалаңыз, сату туралы хабарландырулар орналастырыңыз және арманыңыздағы пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасынан табыңыз
