Қазақстанда «Наурыз» мемлекеттік ипотекалық бағдарламасын жүзеге асырудың жаңа тәсілдері талқыланып жатыр. Бүгінде жеңілдетілген несиелер мыңдаған отбасының баспаналы болуына көмектеседі. Алайда сатып алушылардың мүмкіндіктері өңірге байланысты айтарлықтай ерекшеленеді. Сонымен қатар мемлекет тұрғын үйдің қолжетімділігін арттырып қана қоймай, мегаполистерден тыс жерлерде құрылыс саласын дамытуды көздейді. Сондықтан Отбасы банк қаржыландыруды бөлудің қолданыстағы тетігін қайта қарауды ұсынды. Қандай өзгерістер дайындалып жатқанын, олардың кімдерге әсер етуі мүмкін екенін және бұл бастаманың тұрғын үй нарығына ықпалын түсіндіреміз.
Пәтерлер енді бос тұрмайды: Қазақстанда тұрғын үйді бөлу ережелері өзгерді
Неліктен «Наурыз» ипотекасын қайта қарау ұсынылды
Мемлекеттік бағдарлама жыл сайын шамамен 8–10 мың қазақстандық отбасының баспаналы болуына көмектеседі. Алайда қатысушылардың басым бөлігі еліміздің ірі қалаларынан жылжымайтын мүлік сатып алуды таңдайды.
Бұл туралы 2 қарашада Астанада өткен «Бүкілхалықтық ауқымды құрылыс – 2027» сараптамалық талқылауы барысында Отбасы банк басқармасының төрайымы Ләззат Ибрагимова мәлімдеді.
Оның айтуынша, соңғы үш жылда бағдарлама қатысушыларының 60–70%-ы Астана, Алматы және Шымкент қалаларын таңдаған. Осылайша, 8–10 мың отбасының шамамен 5–6 мыңы пәтерді дәл осы қалалардан сатып алған.
Сұраныстың мұндай шоғырлануы тұрғын үй нарықтары арасындағы айырмашылықты күшейтеді. Мегаполистер дамыған инфрақұрылымымен, жұмыс орындарымен және жаңа тұрғын үй кешендерінің кең таңдауымен сатып алушыларды тартады. Ал шағын қалаларда тұрғын үй қорын жаңарту қажеттілігі жоғары болғанымен, заманауи нысандар әлдеқайда аз.
Сонымен қатар құрылыс салушылар тұрақты сұраныс қалыптасқан аумақтарды жиі таңдайды. Сондықтан жаңа жобалар негізінен сатып алушылар ипотекалық бағдарламаларды белсенді пайдаланатын қалаларда жүзеге асырылады.
Нәтижесінде өңір тұрғындары жеңілдетілген несие талаптарына сай келсе де, баспана таңдауда шектеулерге тап болады.
Астанадағы жаңа тұрғын үй құрылысы нарығына талдау: 2026 жылғы қазан айының қорытындылары
Отбасы банк қандай өзгерістер ұсынады
Қалыптасқан теңсіздікті азайту үшін Отбасы банк Қазақстанның шағын қалаларына «Наурыз» ипотекасы бойынша жеке лимиттер белгілеуді ұсынды.
Жаңа тәсіл нақты елді мекендерге белгілі бір көлемде қаржы бөлуді көздейді. Осылайша, қаражатты үлестіру кезінде жалпы сұраныспен қатар өңірлік тұрғын үй нарықтарының қажеттіліктерін де ескеруге болады.
Ләззат Ибрагимова мысал ретінде Жезқазған қаласын атады. Оның пікірінше, қала тұрғындарына 100–200 пәтер сатып алу үшін жеке лимит қарастыруға болады.
Мұндай тетік ипотекалық қолдаудың бір бөлігін тұрғын үй қорын жаңартуды қажет ететін аймақтарға бағыттауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар алдын ала белгіленген қаржыландыру көлемі құрылыс компанияларының қызығушылығын арттыруы мүмкін. Девелоперлер жаңа жобаларды жоспарлау және сатып алушылар сұранысын бағалау кезінде қосымша бағдар алады.
Алайда әзірге бұл тек ұсыныс деңгейінде қалып отыр. Отбасы банк қалалардың тізімін, өңірлік квоталардың мөлшерін және оларды бөлу тәртібін әлі бекіткен жоқ.
Жаңа лимиттер өңірлер үшін неліктен маңызды
Қазақстанның көптеген шағын қалаларында тұрғын үйдің қолжетімділігі тек бағаға немесе несие шарттарына байланысты емес. Заманауи тұрғын үй кешендерінің тапшылығы да маңызды рөл атқарады.
Талқылау барысында Жезқазған қаласына ерекше назар аударылды. Ұлытау облысына барғаннан кейін Отбасы банк басшылығы жергілікті тұрғын үй қорын белсендірек жаңарту қажеттігін атап өтті.
Бұл ретте құрылыс саласын дамыту бірнеше мәселені қатар шешуі мүмкін. Ең алдымен, тұрғындар мегаполистерге көшпей-ақ баспана жағдайын жақсартуға мүмкіндік алады. Сонымен бірге жаңа нысандар құрылыс материалдары мен мердігерлік қызметтерге қосымша сұраныс қалыптастырады.
Алайда құрылыс салушылар қаржылық тәуекелдерді де ескереді. Егер қалада сатып алушылар жеткіліксіз болса, компаниялар жаңа жобаларға инвестиция салуға асықпайды.
Сондықтан жеке ипотекалық лимиттер жергілікті нарықтағы сұранысты қолдауы мүмкін. Дегенмен заманауи тұрғын аудандар салу үшін инженерлік желілер, жолдар және әлеуметтік инфрақұрылым қажет.
Демек, бастаманың тиімділігі бөлінетін қаржыға ғана емес, өңірлердің жаңа құрылысқа қаншалықты дайын екеніне де байланысты болады.
Қазақстандықтарға жосықсыз риелторлар келтірген залалды өтеу ұсынылды
Қазір «Наурыз» ипотекасы қандай шарттармен беріледі
Жаңа тетіктер талқыланып жатқан кезде бағдарлама қолданыстағы талаптар бойынша жұмысын жалғастыруда. Үміткерлер Отбасы банктің шарттарына сәйкес келсе, жеңілдетілген несие ала алады.
Бағдарламаның негізгі шарттары:
- Пайыздық мөлшерлеме — тұрғын үй есебінде тұрған әлеуметтік осал санаттағы азаматтар үшін 7%, қалған қатысушылар үшін 9%.
- Бастапқы жарна — таза әрлеудегі бастапқы тұрғын үйді сатып алғанда 10%-дан, өзге қарастырылған жағдайларда 20%-дан басталады.
- Несиенің ең жоғары сомасы — Астана мен Алматыда 36 млн теңге, басқа өңірлерде 30 млн теңге.
- Несие мерзімі — 19 жылға дейін.
- Депозиттегі жинақ — кемінде 2 млн теңге.
Сонымен қатар банк үміткерлердің төлем қабілеттілігін және соңғы бес жыл ішінде меншігінде тұрғын үй болмауы туралы талаптың сақталуын тексереді.
Бағдарлама негізінен бастапқы тұрғын үй нарығына бағытталған. Дегенмен моноқалалар мен ауылдық елді мекендердің тұрғындары белгіленген шектеулерді ескере отырып, қайталама нарықтан да жылжымайтын мүлік сатып ала алады.
Қазақстанда ипотека бойынша бастапқы жарнаны төмендету жоспарланып отыр
Жаңа лимиттер енгізілсе, сатып алушылар үшін не өзгереді
Егер бастама мақұлданса, шағын қала тұрғындарының жылжымайтын мүлік сатып алу мүмкіндіктері кеңеюі мүмкін. Бұл ретте жеке квоталар мегаполистердегі жоғары сұранысты ғана емес, өңірлердің қажеттіліктерін де ескеруге мүмкіндік береді.
Ең алдымен, жаңа тетік туған қаласында баспана жағдайын жақсартқысы келетін сатып алушыларға қолдау көрсетуі мүмкін. Сонымен қатар құрылыс салушылар ірі орталықтардан тыс жерлерде жаңа жобаларды іске қосуға қосымша ынталандыру алады.
Алайда жеке лимиттер бөлу өздігінен жаңа пәтерлердің пайда болуына кепілдік бермейді. Ол үшін өңірлер инженерлік инфрақұрылымды дамытып, құрылыс компанияларын тартуы қажет.
Әзірге Отбасы банк жаңа тетіктің іске қосылатын мерзімін, қалалардың тізімін және қаржыландыру көлемін нақтылаған жоқ. Сондай-ақ жаңа ережелердің қатысушыларды келесі іріктеу кезінде қолданылатыны белгісіз.
Осылайша, ұсыныс Қазақстанның тұрғын үй нарығын біркелкі дамытуға бағытталған. Оның іс жүзіндегі маңызы қаражатты бөлудің нақты шарттары бекітілгеннен кейін белгілі болады.
Сондай-ақ оқыңыз: Бүгін «Ұмай» ипотекасы басталды: өтінімді қалай беруге және мақұлдау мүмкіндігін қалай арттыруға болады
Өзекті жаңалықтар, пайдалы материалдар және жылжымайтын мүлік туралы барлық ақпарат — Homsters қосымшасында
