Жеке үй кең бөлмелерімен, жеке жер телімімен және қабырғаның ар жағында көршілердің болмауымен тартымды. Алайда әдемі қасбеттің артында жөндеуге қомақты қаражат қажет ететін мәселелер жасырынуы мүмкін. Оның үстіне кейбір кемшіліктерді үйді мұқият қараған кезде де байқау қиын. Сондықтан жеке үй сатып алғанда жіберілетін 7 қателік жаңа иесіне миллиондаған теңгеге түсуі мүмкін. Мәміле жасамас бұрын неге назар аудару керектігін, күтпеген шығындардан қалай сақтануға болатынын және жұмсалған қаражатты ақтайтын жылжымайтын мүлікті қалай табуға болатынын қарастырамыз.
Құрылыстың бастапқы кезеңіндегі пәтерді қалай тауып, сатып алуда үнемдеуге болады
1. Құжаттарды мұқият тексермей үй сатып алу
Ең қауіпті қателіктердің бірі — сатушының сөзіне сеніп, жылжымайтын мүліктің құқықтық тарихын зерттемеу. Тіпті жақсы күтіп ұсталған үйдің өзінде ауыртпалықтар, меншік құқығына қатысты даулар немесе жерді пайдалануға қойылған шектеулер болуы мүмкін.
Әсіресе жер телімін тексеру маңызды. Оның нысаналы мақсаты жоспарланған пайдалану түріне сәйкес келуі тиіс. Мысалы, саяжайды тұрақты тұру үшін сатып алу жылжымайтын мүлікті рәсімдеу және пайдалану кезінде қосымша мәселелер туындатуы мүмкін.
Нені тексеру қажет:
- Үй мен жер теліміне меншік құқығын.
- Жердің кадастрлық нөмірін, ауданын және нысаналы мақсатын.
- Кепілдің, тыйым салудың және басқа да ауыртпалықтардың бар-жоғын.
- Нақты сипаттамалардың техникалық құжаттамаға сәйкестігін.
- Сатушының өкілеттіктерін және мәміле жасауға қажетті келісімдерді.
Тіркелген құқықтар мен ауыртпалықтарды eGov.kz арқылы тексеруге болады. Бұл ретте тиісті мәліметтерді дербес деректерге қол жеткізу талаптарын сақтай отырып алу қажет.
Қателіктің салдары: сатып алушы құқықтық шектеулері бар нысанға тап болуы мүмкін. Күрделі жағдайларда меншік құқығын рәсімдеу немесе дауларды шешу қосымша шығындарды талап етеді.
Үйі бар жер телімін қалай дұрыс таңдауға болады: сатып алмас бұрын нені тексеру керек
2. Заңсыз салынған қосымша құрылыстар мен қайта жоспарлауды елемеу
Кең веранда, қосымша жатын бөлме немесе екінші қабат үйдің тартымдылығын арттырады. Алайда ғимараттың нақты ауданы ресми құжаттардағы мәліметтермен әрдайым сәйкес келе бермейді.
Кейбір меншік иелері қажетті құжаттарды рәсімдемей, үйдің ауданын кеңейтеді. Нәтижесінде сатып алушы тіркелген сипаттамалары нақты жағдайынан ерекшеленетін жылжымайтын мүлікке ие болады.
Сондықтан мәміле жасамас бұрын техникалық құжаттаманы нысанның нақты жағдайымен салыстыру қажет. Әсіресе қосымша құрылыстарға, мансардаларға, гараждарға және жеке орналасқан күрделі құрылыстарға назар аударған жөн.
Сонымен қатар қандай өзгерістер қосымша рәсімдеуді қажет ететінін және оларды заңдастыру мүмкіндігін анықтау маңызды.
Қателіктің салдары: жаңа меншік иесі өзгерістерді рәсімдеуге қосымша қаражат жұмсауы мүмкін. Егер құрылыстар міндетті талаптарды бұзса, кей жағдайда оларды қайта салуға немесе бұзуға тура келеді.
3. Үйдің жағдайын тек сыртқы көрінісіне қарап бағалау
Жаңа әрлеу ғимараттың сенімділігіне кепілдік бермейді. Оның үстіне косметикалық жөндеу жарықтарды, су ағу іздерін және басқа да құрылыс ақауларын жасыруы мүмкін.
Ең үлкен қауіп іргетасқа, көтергіш қабырғаларға және шатырға қатысты мәселелерден туындайды. Оларды жөндеу қарапайым интерьерді жаңартуға қарағанда әлдеқайда қымбатқа түседі.
Үйді қарау кезінде мына белгілерге назар аударған жөн:
- Қабырғалар мен іргетастағы жарықтарға.
- Ылғал іздеріне, зеңге және сыз иісіне.
- Тегіс емес едендер мен қисайған есік ойықтарына.
- Төбе мен шатыр астындағы су ағу іздеріне.
- Шатыр мен су ағызу жүйесіндегі зақымдарға.
Сонымен қатар қабырғалардың материалы да ғимаратты пайдалану ерекшеліктеріне әсер етеді. Кірпіш, ағаш, монолитті және блоктан салынған үйлердің техникалық жағдайын бағалау тәсілдері әртүрлі.
Сондықтан сатып алмас бұрын тәуелсіз құрылыс маманын шақырған дұрыс. Ол фотосуреттерден анықтау мүмкін емес ақауларды табуға көмектеседі.
Қателіктің салдары: құрылымдардың елеулі зақымдануы миллиондаған теңге тұратын күрделі жөндеуді қажет етуі мүмкін.
Күзде саяжай сатып алған дұрыс па: артықшылықтары, тәуекелдері және сатып алушыларға кеңестер
4. Инженерлік коммуникациялардың жағдайын жете бағаламау
Пәтерде инженерлік жүйелерге қатысты мәселелердің көпшілігін коммуналдық қызметтер мен қызмет көрсетуші ұйымдар шешеді. Ал жеке үйде жауапкершіліктің едәуір бөлігі тікелей меншік иесіне жүктеледі.
Сондықтан жылыту, сумен жабдықтау және кәріз жүйелерінің болуы олардың дұрыс жұмыс істейтінін білдірмейді.
Ең алдымен ғимараттың қалай жылытылатынын анықтау қажет. Газ қазандығы, электрмен жылыту және қатты отынмен жұмыс істейтін жабдықтардың пайдалану шығындары әртүрлі.
Одан кейін сумен жабдықтау мен кәріз жүйесін тексеру керек. Мысалы, септик тұрақты қызмет көрсетуді қажет етеді. Ал орталық желілерге қосылу техникалық мүмкіндікке және қызмет көрсетуші ұйымның талаптарына байланысты.
Электр жүйесіне де ерекше назар аударған жөн. Бөлінген электр қуатын және сымдардың жағдайын нақтылау маңызды.
Сатып алмас бұрын меншік иесінен жабдықтардың жұмысын көрсетуді, әсіресе қыс айларындағы коммуналдық төлемдерді ұсынуды және жүйелерге қалай қызмет көрсетілетінін түсіндіруді сұраңыз.
Қателіктің салдары: жылыту жабдықтарын ауыстыру, инженерлік желілерді жөндеу немесе сумен жабдықтау жүйесін ұйымдастыру сатып алуға жоспарланған бастапқы бюджетті айтарлықтай арттыруы мүмкін.
5. Топырақ пен жер бедерін бағаламай жер телімін сатып алу
Үлкен жер телімі артықшылық болып көрінеді. Алайда оның ауданы жерді нақты пайдалану мүмкіндіктерін әрдайым көрсете бермейді.
Мысалы, ойпатта орналасқан жер телімін жаңбырдан немесе қар ерігеннен кейін үнемі су басуы мүмкін. Ал жерасты суларының жоғары деңгейі іргетас пен жертөле бөлмелеріне қосымша жүктеме түсіреді.
Сонымен қатар жер бедерінің тегіс болмауы беткейлерді нығайтуды, тіреу қабырғаларын орнатуды немесе күрделі су бұру жүйесін жасауды талап етуі мүмкін.
Сондықтан үйдің өзін ғана емес, айналасындағы аумақты да зерттеу маңызды.
Жер телімін жауын-шашыннан кейін қарап, еңістігі мен топырақ жағдайын бағалаған дұрыс. Егер су басу белгілері байқалса, арнайы зерттеу жүргізуге тапсырыс берген жөн.
Сондай-ақ жердің нақты шекараларын тексеру қажет. Қоршау әрдайым кадастрлық жоспардағы шекара бойымен орнатыла бермейді.
Қателіктің салдары: дренаж жүйесін орнату, топырақты нығайту және іргетасты қорғау шаралары елеулі қосымша қаржыны қажет етуі мүмкін.
Қайсысы жақсы: асүйі бөлек пәтер ме, әлде асүй-қонақ бөлмесі бар пәтер ме
6. Көлік қатынасын ескермей үй таңдау
Қала сыртындағы жылжымайтын мүліктің төмен бағасы көбіне тартымды көрінеді. Алайда сатып алу кезіндегі үнем кейін тұрақты көлік шығындарына әкелуі мүмкін.
Мысалы, демалыс күні жұмысқа дейінгі жол небәрі 20 минут алады. Бірақ қарбалас уақытта дәл осы бағытқа әлдеқайда көп уақыт кетуі ықтимал.
Бұған қоса, қыста қар мен кіреберіс жолдардың жағдайы қатынауды қиындатуы мүмкін.
Сондықтан сатып алмас бұрын мыналарды тексерген жөн:
- Қарбалас уақытта жұмысқа жетуге кететін уақытты.
- Мектептердің, балабақшалардың және медициналық мекемелердің қолжетімділігін.
- Қоғамдық көліктің болуын.
- Жолдардың сапасын және қыста күтіп ұсталуын.
- Дүкендер мен басқа да қажетті нысандарға дейінгі қашықтықты.
Балалы отбасылар үшін ауданның қолайлылығын бағалау әсіресе маңызды. Оқуға және қосымша үйірмелерге күнделікті қатынау отбасының үйреншікті күн тәртібін айтарлықтай өзгертуі мүмкін.
Қателіктің салдары: автокөлікке, жанармайға және көлікке қызмет көрсетуге жұмсалатын қосымша шығындар сатып алу кезіндегі бастапқы үнемді біртіндеп азайтады.
Кең пәтер ме, әлде ыңғайлы жоспарлау ма: баспана таңдауда қайсысы маңызды
7. Бюджетті тек жылжымайтын мүліктің бағасына қарап есептеу
Соңғы кең таралған қателік — барлық жинақты үй сатып алуға жұмсап, кейінгі шығындарға қаражат қалдырмау.
Алайда техникалық тұрғыдан жарамды ғимараттың өзі көшіп келгеннен кейін қосымша инвестицияны қажет етуі мүмкін.
Мысалы, сатып алушыға қоршау орнатуға, жабдықтардың бір бөлігін ауыстыруға, жер телімін абаттандыруға немесе қажетті әрлеу жұмыстарын жүргізуге тура келеді.
Сонымен қатар меншік иесі жылжымайтын мүлікті ағымдағы күтіп ұстауды өз қаражаты есебінен қаржыландырады.
Сондықтан мәміле жасамас бұрын жеке шығындар сметасын дайындаған дұрыс. Оған сатып алу бағасын, құжаттарды рәсімдеуді, қажетті жұмыстарды, көшу шығындарын және күтпеген жағдайларға арналған резервті енгізу қажет.
Одан кейін бірнеше қолайлы нысанның жалпы құнын салыстырған жөн. Кейде бағасы жоғары үй күрделі жөндеуді қажет ететін арзан нұсқаға қарағанда тиімдірек болады.
Қателіктің салдары: қаржылық резерв болмаған жағдайда сатып алушы жоспарланбаған несие алуға мәжбүр болуы немесе қажетті жұмыстарды ұзақ уақытқа кейінге қалдыруы мүмкін.
Homsters арқылы тиімді үйді қалай таңдауға болады
Жоғарыда аталған қателіктердің көпшілігі жылжымайтын мүлікті жеткіліксіз тексеруден ғана туындамайды. Көбіне сатып алушы бастапқыда өз қажеттіліктеріне сәйкес келмейтін нысандарды қарастырады.
Нәтижесінде үй көруге уақыт жұмсауға, ондаған хабарландыруды зерттеуге және олардың сипаттамаларын өз бетінше салыстыруға тура келеді.
Сондықтан іздеуді болашақ баспанаға қойылатын талаптарды нақты анықтаудан бастаған дұрыс.
Ол үшін Қазақстан бойынша жылжымайтын мүлік ұсыныстарын біріктіретін Homsters мобильді қосымшасын пайдалану ыңғайлы. Сервис жеке үйлерді, коттедждерді, саяжайларды, таунхаустарды және жер телімдерін іздеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар маңызды параметрлерді таңдау арқылы іздеу нәтижелерін біртіндеп нақтылауға болады.
Толық сүзгілер сәйкес келмейтін нұсқаларды алып тастауға көмектеседі
Homsters қосымшасының басты артықшылықтарының бірі — жеке тұрғын үйдің ерекшеліктерін ескере отырып, іздеу параметрлерін баптау мүмкіндігі.
Ең алдымен сатып алушы өңірді, нысан түрін және баға аралығын таңдайды. Одан кейін бөлмелер санын, ғимараттың ауданын, жер телімінің көлемін және салынған жылын нақтылайды.
Бұдан бөлек, қосымша жеке үй сатып алу кезінде ерекше маңызға ие сипаттамаларды таңдауға мүмкіндік береді.
Үйдің материалы. Кірпіштен, монолиттен, ағаштан, газосиликаттан және басқа материалдардан салынған үйлерді іздеуге болады. Соның арқасында сатып алушы өзіне сәйкес келмейтін құрылыс материалдарын бірден алып тастайды.
Жылжымайтын мүліктің жағдайы. Сүзгілер жаңа немесе ұқыпты жөндеуі бар үйлерді, сондай-ақ жөндеуді қажет ететін, бастапқы әрлеудегі немесе құрылысы аяқталмаған нысандарды таңдауға мүмкіндік береді.
Жылыту түрі. Пайдаланушы газбен, орталық жүйемен, электрмен, қатты отынмен немесе аралас тәсілмен жылытылатын үйлерді таңдай алады.
Кәріз жүйесі. Орталық кәрізі бар, септик орнатылған, желіге қосылу мүмкіндігі қарастырылған немесе кәріз жүйесі жоқ нұсқалар қолжетімді.
Санитариялық тораптың орналасуы. Дәретхананың үй ішінде немесе сыртта орналасуын бөлек ескеруге болады.
Осылайша сатып алушы өзіне қолайлы тұрмыс жағдайларын алдын ала анықтайды. Мысалы, отбасы бюджетін белгілеп, газбен жылытылатын, дәретханасы үй ішінде орналасқан және орталық кәріз жүйесіне қосылған баспананы таңдай алады.
Нәтижесінде ұсыныстар тізімі әлдеқайда нақты болады, ал сәйкес келмейтін үйлерді көруге кететін уақыт қысқарады.
Ыңғайлы әрі тиімді іздеуге арналған қосымша мүмкіндіктер
Техникалық сипаттамалармен қатар, Homsters сату шарттарын да ескеруге көмектеседі.
Мысалы, пайдаланушы «Меншік иелерінен» сүзгісін қосып, үй иелері тікелей жариялаған ұсыныстарды таба алады. Бұған қоса, «Комиссиясыз», «Фотосуреттері бар» және «Құжаттары дұрыс» параметрлері қолжетімді.
Соңғы сүзгі тиісті белгісі бар хабарландыруларды алдын ала таңдауға мүмкіндік береді. Алайда ол мәміле алдында құжаттарды өз бетінше құқықтық тексеруден өткізуді алмастырмайды.
Сонымен қатар қосымша басқа да пайдалы мүмкіндіктер ұсынады:
- Таңдаулылар. Ұнаған нысандарды сақтап, оларға кейін қайта оралуға болады.
- Ұсыныстарды салыстыру. Сатып алушы бағаларды, аудандарды және басқа сипаттамаларды салыстырып, әр нұсқаның тиімділігін бағалайды.
- Карта арқылы іздеу. Жылжымайтын мүліктің орналасуы ауданның қолайлылығы мен көлік қатынасын бағалауға көмектеседі.
- Тікелей байланыс. Нысан иесімен немесе оның өкілімен хабарласып, қызықтырған мәліметтерді нақтылауға болады.
Тағы бір артықшылығы — «Қызметтер» бөлімі. Ол арқылы пайдаланушылар жөндеу, құрылыс, жылжымайтын мүлікті бағалау және құқықтық сүйемелдеу саласындағы мамандарды іздей алады.
Осылайша қосымша іздеуді ұйымдастыруға ғана емес, сатып алуға дайындық кезіндегі қосымша міндеттерді шешуге де көмектеседі.
Пәтерді жалға алмас бұрын тексеру: нені назардан тыс қалдырмау керек
Дұрыс таңдау мәміле жасалғанға дейін басталады
Жеке үй сатып алу кешенді тәсілді талап етеді. Нысанның құқықтық тазалығын, ғимараттың техникалық жағдайын, инженерлік жүйелерін және жер телімінің ерекшеліктерін бағалау маңызды. Сонымен қатар жылжымайтын мүлікті күтіп ұстауға кететін болашақ шығындарды алдын ала есептеу қажет.
Бұл ретте сауатты ұйымдастырылған іздеу алғашқы тексеруге бармай тұрып-ақ сәйкес келмейтін ұсыныстарды алып тастауға көмектеседі. Homsters мүмкіндіктерін пайдалану арқылы отбасының бюджеті мен талаптарына сай келетін нұсқалардың тізімін жылдамырақ жасауға болады.
Ал құжаттар мен техникалық жағдайды кейіннен мұқият тексеру саналы шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Өйткені шынымен тиімді сатып алу — жай ғана тартымды баға емес, қоныстанғаннан кейін негізсіз шығындарды қажет етпейтін үй.
Сондай-ақ оқыңыз: 2, 3, 4 және 5 адамнан тұратын отбасыға пәтерді қалай таңдауға болады: қанша бөлме қажет
