Құрылыс материалдарының қымбаттауы жылжымайтын мүлік нарығының болашағына қатысты сұрақтарды қайтадан күн тәртібіне шығарды. Бұл жолы басты назар көппәтерлі тұрғын үйлер салуда қолданылатын негізгі материалдардың бірі — цементке ауды. Оның қымбаттауы Қазақстандағы тұрғын үй бағасы қаншалықты өзгеруі мүмкін және сатып алушылар жаңа пәтерлер үшін көбірек төлеуге мәжбүр бола ма деген сұрақтар туындатады. Алайда құрылыс материалдарының қымбаттауы пәтер бағасының дәл сондай мөлшерде өсуіне әрдайым әкелмейді. Цемент нарығында не болып жатқанын, құрылыс құнына қандай факторлар әсер ететінін және жаңа тұрғын үйлердің кезекті қымбаттауын күту керек пе екенін қарастырамыз.
Алматыдағы реновация: үйлерді сүру кейінге шегеріледі, кепілдіктер күшейтіледі
Цементтің бір тоннасы алты мың теңгеге қымбаттады
2026 жылдың басында қазақстандық өндірушілердің цементті зауыттан босату бағасы ҚҚС-сыз тоннасына орта есеппен 29,5 мың теңгені құрады. Қыркүйекке қарай бұл көрсеткіш 35,5 мың теңгеге жетті.
Осылайша, тоғыз ай ішінде құрылыс материалының бір тоннасы 6 мың теңгеге немесе 20,3%-ға қымбаттады.
Бұл ретте жылдық өсім одан да жоғары болды. 2025 жылғы қыркүйекте өндірушілер цементтің бір тоннасын орта есеппен 28,5 мың теңгеден сатқан. Демек, он екі ай ішінде баға 24,6%-ға өсті.
Алайда бұл көрсеткіштер зауыттардың өнімді босату бағасын ғана көрсетеді. Соңғы сатып алушы үшін материалдың құны өзгеше болуы мүмкін. Өйткені оған жеткізу шығындары, сатып алынатын өнім көлемі және жеткізушінің шарттары да әсер етеді.
Сонымен қатар нарықта бағаның бірден 73%-ға көтерілгені туралы ақпарат тарады. Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі бұл жағдай нақты бір көтерме жеткізушінің құрылыс компаниясына жолдаған хабарламасына қатысты екенін түсіндірді. Сондықтан аталған көрсеткішті бүкіл нарыққа қатысты қолдану дұрыс емес.
Нәтижесінде монополияға қарсы ведомство жеткізушінің әрекетін тексеріп, заңнаманы бұзу белгілерінің бар-жоғын анықтауды тапсырды.
0,1%-дан басталатын серіктестік ипотека: қай банктер мен құрылыс компаниялары ұсынады
Өндіріс көлемі жеткілікті болса да, цемент неге қымбаттап жатыр
Құрылыс шикізатының қымбаттауы елдегі цементтің жалпы тапшылығымен байланысты емес. Қазақстанның ішкі нарық қажеттілігінен асып түсетін өз өндірістік қуаттары бар.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, елімізде 16 цемент зауыты жұмыс істейді. Олардың жиынтық өндірістік қуаты жылына шамамен 18 млн тонна өнімге жетеді. Ал ішкі тұтыну көлемі 14,4 млн тонна шамасында.
Демек, қолданыстағы өндірістік қуаттар елдің қазіргі қажеттілігін толық қамтамасыз етуге жеткілікті. Алайда отандық өндірістің болуы құрылыс компанияларын материал сатып алу шығындарының өсуінен қорғай алмайды.
Бағаның көтерілуіне әсер еткен негізгі себептердің бірі — кәсіпорындардың өз шығындарының артуы. Атап айтқанда, шикізат пен дайын өнімді тасымалдау айтарлықтай қымбаттады.
Теміржол тарифтері бірнеше жыл қатарынан өсті: 2023 жылы 25%-ға, 2024 жылы 24%-ға және 2025 жылы 33%-ға. Сонымен бірге осы кезеңде цемент зауыттарының электр энергиясына жұмсайтын шығындары 2,5 есе артты.
Бұдан бөлек, өндірушілердің шығындарына инфляция, салық саласындағы өзгерістер және сұраныстың маусымдық ауытқуы әсер етеді.
Осылайша, цементтің қымбаттауы тек нарықтағы сұранысқа ғана емес, оны өндіру мен жеткізу шығындарының өсуіне де байланысты.
Тұрғын үй кешендерінің құрылысы: өрт қауіпсіздігіне қойылатын жаңа талаптар
Бағаның өсуі көппәтерлі тұрғын үйлердің құрылысына қалай әсер етеді
Цемент құрылыстың әртүрлі кезеңінде қолданылады. Ол бетон мен темірбетон конструкцияларын өндіруге, іргетас, қабатаралық жабындар және ғимараттың басқа да элементтерін жасауға қажет.
Сондықтан оның қымбаттауы құрылыс сметасындағы бірнеше шығын түріне бірден әсер етеді.
Оның үстіне қосымша шығындар цементті тікелей сатып алу кезінде ғана туындамайды. Бұл материалды газобетон, тротуар плиталары, жиектастар және басқа да құрылыс бұйымдарын өндірушілер пайдаланады.
Алайда қаржылық жүктеме құрылыс технологиясына, қолданылатын бетон көлеміне және материалдарды сатып алу шарттарына байланысты болады.
Мысалы, монолитті тұрғын үй кешенін салу үшін бетон конструкцияларының едәуір көлемі қажет. Сондықтан цемент бағасының өзгеруі құрылыстың жекелеген кезеңдеріндегі шығындарға көбірек әсер етуі мүмкін.
Мұндай өзгерістер құрылысы басталып кеткен нысандар үшін әсіресе сезіледі. Егер құрылыс салушы жобаның бюджетін баға көтерілгенге дейін бекітсе, жаңа сатып алу шығындары алдын ала қарастырылған қаржылық резервті азайтуы мүмкін.
Бұл ретте Қазақстан құрылысшылар одағы барлық тұрғын үй кешендері үшін шаршы метрдің қымбаттауын есептейтін бірыңғай тәсіл жоқ екенін атап өтеді. Әрбір нысан жеке бағалауды қажет етеді.
Үйлердің сейсмоаудиті: Алматыдағы 51 көпқабатты үй ерекше назарды қажет етеді
Тұрғын үй құрылысының құны қаншалықты өсуі мүмкін
Зауыттардың цементті босату бағасы айтарлықтай өскенімен, бұл материал тұрғын үй ғимаратын салуға жұмсалатын жалпы шығындардың салыстырмалы түрде аз бөлігін құрайды.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің есептеуінше, цементтің үлесі құрылыс шығындарының шамамен 2,5–4%-ын құрайды.
Демек, цемент бағасының 20,3%-ға өсуі бүкіл нысанның өзіндік құны дәл сондай мөлшерде артады дегенді білдірмейді.
Ведомство цемент бағасының өсуі тұрғын үй құрылысының құнын 0,5–1,3% шамасында арттыруы мүмкін деп бағалайды.
Алайда бұл жерде құрылыс шығындары мен пәтердің нарықтық құны арасындағы айырмашылықты ескеру маңызды.
Шаршы метрдің бағасына материалдар мен құрылыс жұмыстары ғана кірмейді. Құрылыс салушы жер телімін сатып алу, жобалау, инженерлік коммуникацияларға қосылу, жобаны қаржыландыру және басқа да шығындарды есепке алады.
Сонымен қатар түпкілікті баға тұрғын үй кешенінің орналасуына, жылжымайтын мүлік класына, сұранысқа және девелопердің баға саясатына байланысты болады.
Сондықтан Қазақстандағы тұрғын үй бағасы міндетті түрде 0,5–1,3%-ға өседі деген сөз емес. Бұл көрсеткіш цементтің құрылыс шығындарына ықпалын бағалайды, бірақ пәтерлердің нарықтық бағасының өзгеруіне қатысты болжам болып саналмайды.
Астанада көпқабатты үйлер салуға 2035 жылға дейін шектеу қойылды: аумақтар аталды
Қазақстанда жаңа тұрғын үйлердің бағасы қалай өзгеріп жатыр
Бастапқы тұрғын үй нарығында бағаның жылдық өсімі байқалып отыр. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылғы қыркүйекте жаңа пәтерлердің бағасы өткен жылдың сәйкес айымен салыстырғанда 10,9%-ға өсті.
Алайда тамызбен салыстырғанда өсім небәрі 0,1%-ды құрады.
Осылайша, жаңа тұрғын үйлер бағасының жылдық өсімі қазіргі айлық динамикадан айтарлықтай жоғары.
Бұл ретте пәтер бағасының өзгеруін тек цементтің қымбаттауымен байланыстыру дұрыс емес. Бағаға құрылыс процесінің әртүрлі құрамдас бөліктері, қаржыландыру шарттары және жылжымайтын мүлік нарығындағы жағдай әсер етеді.
Сонымен қатар шығындардың өсуі девелоперлердің баға тізімдерінде бірден көрініс таба бермейді. Құрылыс салушылар жаңа шығындарды құрылыстың келесі кезектерінің бағасын қалыптастырғанда немесе жаңа жобаларды іске қосқанда есепке алуы мүмкін.
Сондықтан сатып алушылар үшін жеке құрылыс материалының бағасына емес, нақты пәтердің түпкілікті құнына, келісімшарт талаптарына және тұрғын үй кешенінің дайындық деңгейіне назар аудару маңызды.
Тұрғын үйдің қолжетімділігін қайта есептеуі мүмкін: орташа жалақыға күмән туды
Цемент нарығын тұрақтандыру үшін қандай шаралар қабылданып жатыр
Құрылыс шикізатының қымбаттауы аясында мемлекет цемент нарығының жұмыс істеу шарттарын қайта қарап жатыр.
Атап айтқанда, 2026 жылғы 5 қазанда Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі үшінші елдерден жекелеген құрылыс материалдарын импорттауға бұрын енгізілген шектеулердің күшін жоюды көздейтін №499 бұйрықты қабылдады. Құжат белгіленген тәртіппен күшіне енеді.
Импорт мүмкіндіктерін кеңейту жеткізушілер арасындағы бәсекелестікті күшейтіп, бағаның өсуін тежеуге қосымша жағдай жасауға тиіс.
Сонымен қатар монополияға қарсы ведомство цементтің көтерме сауда нарығына ерекше назар аударып отыр. Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі нарықтың жекелеген қатысушыларының бағаны күрт көтеруінің негізділігін тексеріп жатыр.
Бұдан бөлек, ірі көтерме сауда мәмілелерінің ашықтығын арттыру және артық делдалдық буындарды қысқарту шаралары талқылануда.
Алайда бұл шешімдердің тиімділігі нақты бәсекелестік деңгейіне, жеткізілім көлеміне және өндірістік шығындардың алдағы өзгерісіне байланысты болады.
Құрылыс салушыларды жаңаша тексереді: 10 қазаннан бастап не өзгереді
Пәтерлердің қайта қымбаттауын күту керек пе
Цементтің қымбаттауы құрылыс компанияларының шығындарын арттырады. Алайда дәл осы фактор жаңа тұрғын үйлер бағасының күрт өсуіне себеп болады деп айтуға әзірге негіз жоқ.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің бағалауы бұл материалдың тұрғын үй жобаларының жалпы өзіндік құнына тікелей әсері шектеулі екенін көрсетеді. Сонымен бірге құрылыс компаниялары көлік, энергетика және басқа да шығындардың өсуіне тап болып отыр.
Сондықтан жылжымайтын мүліктің алдағы құны бір материалдың бағасына емес, көптеген факторлардың жиынтығына байланысты болады.
Сатып алушылар үшін негізгі қорытынды — құрылыс шикізатының қымбаттауы пәтерлер бағасының дәл сондай мөлшерде өсуін білдірмейді. Алайда құрылыс салушылар болашақ жобаларды жоспарлау кезінде жаңа шығындарды ескеруге мәжбүр болады.
Сондай-ақ оқыңыз: Қазақстанда бір ай ішінде тұрғын үй сатылымы қалай өзгерді
Жылжымайтын мүлік нарығындағы өзекті жаңалықтарды қадағалаңыз, сату туралы хабарландырулар орналастырыңыз және арманыңыздағы пәтерді ыңғайлы Homsters қосымшасынан табыңыз
